Een scène uit 'Pulp Fiction' met John Travolta en Uma Thurman.
‘Pulp Fiction’ komt precies na 30 jaar terug in de Nederlandse bioscoop. Mede dankzij programmeur Ruben Allersma van Forum Groningen. Hij verwacht dat de film opnieuw inslaat als een bom. ,,Deze film doet zo veel met het publiek, maakt allerlei emoties los.’’
Een klassieker terug op het witte doek. Dertig jaar geleden wisten mensen niet wat hen overkwam, toen ze Pulp Fiction (1994) op het filmfestival van Cannes zagen. De tweede film van de jonge Amerikaanse regisseur Quentin Tarantino betekende zijn absolute doorbraak. En de filmwereld zou daarna nooit meer hetzelfde zijn.
Tarantino vertelt drie losse verhalen in de criminele wereld van Los Angeles die met elkaar te maken hebben, maar hecht die op niet-chronologische wijze aan elkaar. De vertelmanier was baanbrekend en werd door vele filmmakers nageaapt. Het grove en hilarische script maakte bij het verschijnen veel indruk op bioscoopbezoekers. Pulp Fiction won de Gouden Palm in Cannes en Tarantino en zijn collega-auteur Roger Avary kregen een Oscar voor hun script.
Première na 30 jaar
Programmeur Ruben Allersma (38) van Forum Groningen bokste het voor elkaar om de film 30 jaar na de oorspronkelijke release in 27 arthouse-bioscopen in Nederland opnieuw in première te laten gaan (zie kader). Op 1 december houdt Forum Groningen een premièrefeest om de terugkeer van het indie-meesterwerk te vieren. Er zijn al bijna drie bioscoopzalen uitverkocht, meer dan 500 tickets gingen over de toonbank. De film blijkt nog steeds geliefd.
,,Nostalgische millennials zoals ik denken dat iedereen Pulp Fiction gezien heeft, maar dat is niet zo’’, zegt Allersma. Forum trekt volgens hem steeds meer jong publiek dat films zoals deze nog nooit gezien heeft. ,,Hoe mooi is het dan dat je die film precies 30 jaar later voor het eerst in de bios kunt kijken?’’
Een scène uit Pulp Fiction.
Allersma is zelf een grote idolaat van Pulp Fiction, sinds hij de film in zijn tienerjaren voor het eerst zag. Het wakkerde zijn filmliefde aan. Vanaf dat moment ging hij regelmatig naar de videotheek. ,,Ik had nog nooit zoiets gezien en dacht: wow, dit kan een film dus met je doen. Ik leerde om anders naar films te kijken.’’
Wat maakt deze film toch zo briljant? En waarom moet je ‘m absoluut gaan kijken? Volgens Allersma zijn daar verschillende redenen voor. ,,Je kunt er een heel boek over schrijven, maar ik noem de belangrijkste.’’
Invloedrijk en eigenwijs
Misschien wel het belangrijkste argument: Pulp Fiction is een van de invloedrijkste films van de jaren 90. De film legde een nieuwe basis met de non-lineaire vertelstructuur als belangrijkste kenmerk. Pulp Fiction begint aan het einde, werkt langzaam terug naar het begin en gaat dan toch weer naar het einde.
‘All over the place’ dus, maar als kijker ga je daar volgens Allersma moeiteloos in mee. ,,Pulp Fiction heeft met het spelen met die chronologie iets aangewakkerd, kijk maar naar films als The Usual Suspects en Memento. Nog stééds husselen filmmakers met de chronologie. Een eigenwijs meesterwerk dat elke op dat moment geldende conventie oversteeg en iets compleet origineels deed. Dat maakt het voor mij tot de ultieme postmoderne film’’, zegt Allersma.
Dialogen van hoog niveau
Een tweede belangrijke reden waarom Pulp Fiction een klassieker is die je in de bioscoop moet zien, is het script. Allersma denkt dat het heel geschikt zou zijn als luisterboek, zo goed is het verhaal geschreven. Tarantino stopte er ook zijn eigen ervaringen in over zijn tijd in Amsterdam en Parijs. Allerlei kleine delen van het script hebben uiteindelijk een functie in het grote geheel.
,,Spannend, grappig en gedurfd. De dialogen zijn van zo’n hoog niveau – ook als ze nergens over gaan’’, zegt Allersma. ,,De karakters zijn de hele film door maar aan het praten, en het blijft altijd interessant. De film barst van de iconische personages met legendarische oneliners. Superknap geschreven.’’
Iconische rollen
Die memorabele karakters zijn meteen het derde aspect wat de film zo goed maakt. ,,Noem mij één iconischer filmpersonage dan Samuel L. Jackson in Pulp Fiction. Deze film betekende zijn doorbraak. En dan heb je nog John Travolta. Pulp Fiction trok zijn carrière uit het slop en zorgde voor een comeback. Ook de rol van Uma Thurman is legendarisch en heeft iets magisch.’’
Samuel L. Jackson in Pulp Fiction.
Bijrolletjes in de film werden eveneens beroemd. Tim Roth en Ving Rhames zijn te zien als een kruimeldief en een gangsterbaas, Christopher Walken speelt de vader van Bruce Willis in een flashback-scène. En Harvey Keitel heeft een kleine rol als ‘The Wolf’, iemand die razendsnel problemen komt oplossen voor misdadigers. ,,Ook hij is direct iconisch. ‘It’s a 30 minute drive. I’ll be there in 10.’’ Dat soort grapjes maken zo’n rol gelijk kleurrijk.’’
Ultieme genremix
Pulp Fiction is veel meer dan alleen een gangsterfilm, maar een spel van verschillende genres. Tarantino werkte in zijn jonge jaren in een videotheek en zag talloze pulpfilms uit de jaren 30 en 40. Het inspireerde hem om elementen in zijn eigen film te verwerken, een eerbetoon aan de films van toen. ,,Tarantino is een echte filmnerd en stopte de film bomvol toffe verwijzingen.’’
Programmeur Ruben Allersma van Forum Groningen. Eigen foto
Behalve een hommage is Pulp Fiction ook een explosie van geweld, dat zo bruut en realistisch mogelijk in beeld wordt gebracht. Na een actiescène volgt vervolgens weer een humoristische slapstick-scène. ,,Ook dat was nog niet eerder op die manier gedaan. Het is een ultieme, prettig gestoorde mix van genres’’, zegt Allersma.
Beroemde soundtrack
Tot slot noemt de programmeur de soundtrack als reden om Pulp Fiction te gaan kijken. ,,Die is ongeëvenaard en wereldberoemd geworden, een onderdeel van de popcultuur. Ik ken geen betere soundtrack, het zijn stuk voor stuk klassiekers. Iedereen kent dat gitaar-riffje meteen aan het begin van de film.’’
Als groot fan raadt Allersma iedereen aan om de kans te grijpen de film in de bioscoop te gaan kijken vanwege de kijkervaring in een volle filmzaal. ,,Deze film doet zo veel met het publiek, maakt allerlei emoties los, en dat beleef je dan samen. Zo is-ie 30 jaar geleden ingeslagen als een bom. Je krijgt een heel vergelijkbare ervaring met wat er toen gebeurde.’’
Premièrefeest
Het lukte programmeur Ruben Allersma om een landelijke première op 1 december te regelen voor Pulp Fiction. Internationale distributeur Park Circus had de film in hoge 4K-kwaliteit gerestaureerd, maar zonder Nederlandse ondertiteling. Een stuk minder goed te volgen, dacht Allersma.
Hij zocht uit hoeveel het kost om de film te ondertitelen. ,,Dat bleek 2000 euro te zijn. Als ik genoeg theaters vond die wilden meebetalen, konden we die kosten splitten en de film zelf ondertitelen.’’
Toen hij 27 arthouse-bioscopen in Nederland bereid vond, ging er een lampje branden. ,,Met zo veel geïnteresseerden konden we óók een gezamenlijke datum kiezen om met z’n allen de film uit te brengen. Op 1 december, precies 30 jaar later. Dan werd het een landelijk ding en kreeg de film de media-aandacht die hij verdient.’’
De distributeur vond dat een goed idee. Daarom is Pulp Fiction op zondag 1 december te zien in 27 bioscopen in 17 steden, waaronder Groningen, Leeuwarden, Amsterdam, Rotterdam, Haarlem, Enschede, Deventer en Eindhoven. ,,In veel bioscopen zal-ie maar een paar voorstellingen hebben, maar wij gaan ‘m lekker draaien als reguliere film en doortrekken tot de kerst. Zo krijgt de film maximaal de ruimte’’, zegt Allersma.
Pulp Fiction (1994) is vanaf 01/12 tot de kerst te zien bij Forum in Groningen.
Forum Groningen pakt zondag 1 december vanaf 18.30 uur uit met een feest met een dj en cocktails. Bezoekers kunnen verkleed komen als hun favoriete personage uit Pulp Fiction. De film is daarna tegelijkertijd in 4 zalen te zien.
