Een filmjaar vol 'killers': dit is waarom de huurmoordenaar zo interessant is om naar te kijken

Een opvallend breed aanbod aan films over huurmoordenaars dit jaar. Bijna tegelijk komen er vier films uit waarin een contractkiller de hoofdrol heeft: The Killer van David Fincher (Fight Club, The Social Network), Hit Man van Richard Linklater (Before Sunrise, Boyhood), Aggro Dr1ft van Harmony Korine (Gummo, Kids) en In the Land of Saints and Sinners met een hoofdrol voor Liam Neeson. Eerder dit jaar verscheen John Wick 4 met Keanu Reeves.

Wat maakt de huurmoordenaar zo aantrekkelijk? Ten eerste het geheimzinnige van een huurmoordenaar. Dat maakt hem tot een onweerstaanbaar filmpersonage. In een steeds individualistischer wordende samenleving smullen we van een eenling die een teruggetrokken leven leidt, maar er in het nachtleven heimelijk op uit trekt voor een spannende klus.

Het leven in de moderne, jachtige maatschappij voelt soms machteloos, maar de onverschrokken huurmoordenaar onttrekt zich daaraan en zet het leven naar zijn hand – totdat hij onvermijdelijk in de problemen komt natuurlijk. De huurmoordenaar valt vaak van zijn voetstuk zodra hij het professionele persoonlijk maakt en op wraak uit is. Dat zien we zowel in The Killer als in John Wick. In beide films begint de hoofdpersoon aan een wraakmissie als zijn geliefde wordt aangevallen. Vervolgens zet hij al zijn eigen regels overboord, met gewelddadige gevolgen.

Voordat de huurmoordenaar zijn werk persoonlijk maakt om wraak te nemen voor iets dat hem is aangedaan, werkt hij puur op zakelijke basis. Hij zit in het vak voor zijn eigen gewin, om er geld mee te verdienen. Ethiek heeft daarin geen plek, een thema dat herhaaldelijk terugkomt in The Killer.

Het doet denken aan de spaghettiwesterns met Clint Eastwood, razend populair in de jaren 60. Westerns vertonen grote gelijkenissen met de hedendaagse films over huurmoordenaars: vaak gaan ze over een revolverheld die een nederzetting binnenrijdt op zijn paard, om in ruil voor een zak geld een stel schurken uit de weg te ruimen. Net als de huurmoordenaar doet de cowboy zijn werk namelijk zelden uit liefdadigheid. Er moet wel iets tegenover staan.

Wat de huurmoordenaar daarnaast interessant maakt, is de gelikte stijl waarmee hij zijn vak uitoefent. Waar de cowboy in een stoffig en afgeragd kloffie op een paard door een wetteloze woestijn reist, gaat de huurmoordenaar vaak deftig gekleed in een duur maatpak met glimmende herenschoenen.

Dat zien we terug bij John Wick, de populaire moordenaar gespeeld door Keanu Reeves, die alweer voor de vierde keer zijn zwarte pak aantrok om een bataljon aan bandieten om zeep te helpen. In Collateral – over een taxichauffeur in New York die opeens een huurmoordenaar als klant krijgt en hem van opdracht naar opdracht moet rijden – draagt Tom Cruise als huurmoordenaar Vincent een al even vlekkeloos overhemd en lichtgrijs pak.

En wat te denken van Le Samouraï: wil elke man er niet uitzien als Alain Delon, wil elke vrouw hem niet aan haar zijde weten? In deze Franstalige klassieker uit 1967 van de gelauwerde regisseur Jean-Pierre Melville speelt Delon de huurmoordenaar Jef Costello, een berekenende, koele en zwijgzame man gehuld in een stijlvolle regenjas, het hoofd half verscholen onder zijn fedora. Als hij wordt herkend na het neerschieten van een doelwit, zit de politie hem op de hielen. Maar Costello blijft onverstoorbaar en immer zorgvuldig in zijn handelen.

Een ding hebben de meeste killers dus gemeen: ze kennen geen afgebakende moraal en hebben twee gezichten. Ze komen vriendelijk of onopvallend over in het dagelijks leven, maar blinken uit in hun vak als moordenaar zodra het moet. We kijken graag naar een antiheld met zo’n duister randje. Iemand die onaantastbaar oogt en alles op eigen houtje in zijn eentje oplost, maar die zijn gebreken kent en immorele dingen uitspookt. Een vlekkeloos personage is maar saai, liever zien we in de held op het witte doek een reflectie van de werkelijkheid en al haar sombere kanten.

Met deze aspecten in het achterhoofd is het niet gek dat films over huurmoordenaars van alle tijden zijn. De filmindustrie kent een lange en rijke traditie van titels waarin een killer centraal staat. Zijn stijlvolle uiterlijk, dubbelzinnige moraal en mystieke levenswijze maken de huurmoordenaar al decennialang tot een geliefd filmpersonage. Een type rol dat ongetwijfeld ook na dit filmjaar onverwoestbaar zal blijken.