Dit maakt filmregisseurs Michael Mann en Yorgos Lanthimos zo bijzonder dat beiden een special krijgen in Forum. 'Perfect huwelijk tussen spektakel en kunst'
Margaret Qualley, Willem Dafoe en Ramy Youssef (v.l.n.r.) in 'Poor Things'. Foto: Yorgos Lanthimos
Twee specials over filmregisseurs in het Forum. Michael Mann en Yorgos Lanthimos lijken erg verschillend, maar hebben meer gemeen dan je misschien denkt.
Fans van Michael Mann en Yorgos Lanthimos kunnen de komende tijd in hun handen wrijven. Vanwege de release van Ferrari vertoont Forum Groningen in maart de beste films uit Mann’s oeuvre. Lanthimos wordt geëerd met een special in april vanwege zijn nieuwe film Poor Things.
Of je nu van de films van Mann of Lanthimos houdt of niet, dat beide regisseurs een herkenbare stijl hebben valt moeilijk te ontkennen. Michael Mann kenmerkt zich al jaren door gelikte, technisch verbluffende en sombere actiefilms. Yorgos Lanthimos op zijn beurt weet de kijker stelselmatig onder te dompelen in ongemakkelijke en absurdistische situaties.
Artistieke mainstreamfilms
Filmjournalist Hugo Emmerzael is groot fan van Michael Mann en trapt de Mann-maand in Forum af op zondag 3 maart met een filmcollege over de karakteristieke filmstijl van de Amerikaanse regisseur. Hij roemt de manier waarop Mann zichzelf op de kaart heeft gezet binnen de wereld van de Amerikaanse filmstudio’s en het grote geld.
Patrick Dempsey in 'Ferrari'. Beeld: Erik Messerschmidt
Volgens Emmerzael maakt Mann mainstreamfilms met politieagenten, misdaad en actie, maar zit in die studiofilms ook opvallend veel stijl en artistiek. ,,Het is een perfect huwelijk tussen vorm en inhoud, tussen spektakel en kunstzinnigheid. Voor mij is hij een kunstenaar die mainstreamfilms als canvas gebruikt. Daarom ben ik zo’n fan van hem.’’
‘Mann is een heel expressieve filmmaker’
Emmerzael noemt Heat (1995), waarschijnlijk Mann’s bekendste film, als typerend voorbeeld. Onder het kat-en-muisspel aan de oppervlakte tussen een politieagent (Al Pacino) en een bankovervaller (Robert De Niro) schuilt een veelvoud aan thema’s, stijlvormen en visuele keuzes. ,,Mann is een heel expressieve filmmaker en dat zie je terug in Heat.’’
Adam Driver in 'Ferrari'. Foto: Eros Hoagland
Naast de plot stelt Mann de gevoelens van de personages centraal door slim gebruik van licht, kleur en contrast door het camerawerk. Emmerzael wijst op een scène waarin het personage van Pacino uitkijkt over de stad Los Angeles als een oase van licht. ,,In die shot zit veel gevoel verbeeld. Dat onderscheidt Mann absoluut van andere genrefilmmakers’’, klinkt het lyrisch.
De favoriete Mann-film van Emmerzael is Miami Vice (2006). Sterker, het is zijn favoriete film aller tijden. De film werd volledig met digitale camera’s geschoten, toen nog een jonge techniek. Ook reflecteert de film op de rol van technologie in het leven en in het bijzonder in de misdaad. ,,Enorm ondergewaardeerd, zo veel meer dan slechts een spannend actieverhaal. Het is een studiofilm doordrenkt met betekenis, stijl en inhoud.’’
‘Lanthimos omarmt de absurditeit’
Dat blijkt een overeenkomst met Lanthimos, want ook de Griekse filmmaker staat te boek om zijn loepzuivere gevoel voor de combinatie tussen stijl en inhoud. Maar Lanthimos is wel van een heel andere orde, stelt Emmerzael. ,,Hij omarmt de absurditeit en schetst die absurditeit in zijn films als iets normaals. Zo gek is dat eigenlijk niet, de wereld ís ook vreemd.”
Emma Stone in 'Poor Things'. Foto: Yorgos Lanthimos
De belangrijkste parallel met Mann zit ‘m in het succes bij het grote publiek. Ook Lanthimos wist de brug te slaan tussen experimenteel en toegankelijk: hij maakt studiofilms met een groot budget, die eigenlijk artistieker zijn dan je normaal gesproken zou verwachten. Zo gebruikt Lanthimos vaak bijzondere camerahoeken, zoals een fisheye-lens in The Favourite en Poor Things. ,,Maar als kijker denk je geen moment: dit klopt niet. Dan ben je een meesterregisseur.’’
Artiesten met een signatuur
Consistentie is een van de redenen dat Lanthimos net als Mann de aandacht wist te trekken van de grotere filmstudio’s. Beide regisseurs hebben een visie waar ze blijvend aan vasthouden. Hun films hebben vaak dezelfde kenmerken. ,,Bij Lanthimos is dat die absurditeit, bij Mann zijn het films over keiharde professionals en eenzame mannen die in het harnas willen sterven.’’
Die kenmerken zijn ook weer zichtbaar in respectievelijk Poor Things en Ferrari. ,,Mann en Lanthimos zijn artiesten met een signatuur, zoals ook een Vincent van Gogh of een Piet Mondriaan een herkenbare signatuur heeft. In die zin zijn het schilderachtige regisseurs.’’
Steracteurs
Die standvastigheid zorgt dat ze het vertrouwen krijgen van grote studio’s, omdat beide regisseurs herhaaldelijk bewezen hun ideeën naar het grote doek te kunnen vertalen. Zo kunnen ze met meer budget en beroemdere acteurs werken dan veel andere karakteristieke collega’s.
Mark Ruffalo in 'Poor Things'. Foto: Atsushi Nishijima
In Ferrari spelen steracteurs Adam Driver en Penelope Cruz, in Poor Things zijn rollen weggelegd voor Emma Stone, Mark Ruffalo en Willem Dafoe. ,,In de filmwereld wordt succes beloond. Ook daarin zie je weer dat geslaagde huwelijk tussen mainstream en experimenteel.’’
In maart en april staan een hoop films van Mann en Lanthimos op het programma. Welke mogen we echt niet missen? De film Alps (2011) is volgens Emmerzael de ideale instapfilm voor Lanthimos. ,,Daar begint zijn herkenbare stijl zich echt te uiten.’’ En natúúrlijk kan hij niet anders dan Miami Vice noemen voor Michael Mann. Lachend: ,,Voor mij is dat de ultieme film. Verplichte filmeducatie.’’
Filmspecials in maart en april
The Best of Michael Mann: Thief (1981) op 4/3, Manhunter (1986) op 8/3, The Last of the Mohicans (1992) op 11/3, Heat (1995) op 15/3, The Insider (1999) op 22/3, Collateral (2004) op 25/3 en Miami Vice (2006) op 28/3. Te zien in Forum in Groningen.
The Films of Yorgos Lanthimos: Alps (2011) op 8/4, The Lobster (2015) op 14/4, The Killing of a Sacred Deer (2017) op 21/4 en The Favourite (2018) op 28/4. Te zien in Forum in Groningen.
