Actievoerders protesteerden in april nog in de Eemshaven tegen de mogelijke komst van kerncentrales. Foto: Anjo de Haan
Wordt Groningen dan toch bedonderd? Al jaren noemt de regering de kans vrijwel nihil dat er kerncentrales in de Eemshaven komen. Nu wijst netbeheerder TenneT naar de Groninger zeehaven als enige haalbare plek. Groningen is geschokt.
‘Diep en diep teleurgesteld’, ‘vreselijk nieuws’, ‘superslecht’ en ‘hoe dom kun je zijn?’ Groningers komen woorden tekort om hun woede uit te drukken over het adviesrapport van stroomnetbeheerder Tennet dat vrijdag op tafel ligt bij de ministerraad. Het kabinet moet kiezen uit vier locaties waar twee kerncentrales moeten komen.
Daarvoor lijkt Zeeland de beste papieren te hebben. In Borssele staat al een kerncentrale, er is voldoende ruimte en koelwater en de Zeeuwen zijn enthousiast. Ook de Paulinapolder bij Terneuzen is een serieuze kandidaat. Maar TenneT ziet het anders. De Eemshaven is de enige plek waar het technisch en zonder enorme extra kosten haalbaar is om de beoogde centrales te bouwen, schrijft de Volkskrant, die het door de regering bestelde advies van de netbeheerder te pakken heeft gekregen.
‘Den Haag toont zich van zijn meest onbetrouwbare kant’
„Als het kabinet híervoor door de knieën gaat, laat Den Haag zich nog maar weer eens van zijn meest onbetrouwbare kant zien”, reageert Tjeerd Palstra van het Verenigd Front Groningen Kerngezond. Die actiegroep verzet zich tegen de opwek van kernenergie en de opslag van kernafval op en in Groninger bodem. Inmiddels hebben 21.000 mensen zich aangesloten en hun handtekening onder een petitie gezet.
„Kerncentrales bouwen op de grens van de aardbevingsregio en het beschermde Waddenzeegebied: hoe dom kun je zijn?”, vindt ook Jaap Kap van Dorpsbelangen Oudeschip, letterlijk onder de rook van de gestaag groeiende Eemshaven. „Als dit de keus wordt, is dat de zoveelste streek die de ‘roverheid’ ons flikt.”
Het nieuws komt aan als een mokerslag rond het havengebied. „Eerst trekken ze het gas eruit en dan dumpen ze ons dit op de kop”, briest Kap. „Het wordt ons alweer ingepeperd: voor Den Haag is Groningen een kolonie. Vorige week kregen we nog te horen dat er geen geld meer is om onze wegen te onderhouden, nu stapelen ze dit ‘cadeautje’ er nog bovenop. Je vraagt je af wanneer ze letterlijk volstaan met spiegeltjes en kraaltjes.”
‘Wij moeten wijken voor zogenaamd nationaal belang’
„Het kabinet maakt zich totaal ongeloofwaardig als het dit advies volgt”, zegt ook Ab Reitsma uit Spijk, iets oostelijker van de Eemshaven. Hij is voorzitter van Bewoners Belangen Eerst (BBE), het platform van de omliggende dorpen en buurtschappen die strijden voor hun leefbaarheid. „We mogen over van alles meepraten, maar uiteindelijk schuiven ze alles wat je inbrengt aan de kant voor het zogenaamde nationale belang. Je word er cynisch van.”
Heeft niet voormalig minister Sophie Hermans altijd verzekerd dat de Eemshaven uitsluitend om juridisch technische redenen wordt meegenomen in het locatieonderzoek voor de nucleaire ambities van het kabinet? Op papier is de Groninger haven geschikt. Als ze buiten de studie wordt gelaten, is de kans groot dat de rechter een streep haalt door de keus voor een andere locatie omdat niet alle beschikbare opties tegen elkaar zijn afgewogen.
„Wat zijn dan die uitspraken van zo’n minister waard?”, vraagt Reitsma zich af. Hij hoopt dat huidig staatssecretaris Jo-Annes de Bat de beloftes van zijn voorganger gestand doet en het TenneT-advies naast zich neerlegt. „Als het kabinet lef heeft dan doen ze dat. Maar ja, zo zwaar tilt Den Haag doorgaans niet aan onze belangen. Ik begrijp dat één van de argumenten van TenneT voor de Eemshaven is dat hier zo weinig mensen wonen. Kijk, daar heb je het weer: wij zijn een wingewest.”
‘Zijn we de ramp in Fukishima vergeten?’
Terwijl er argumenten te over zijn om het níet te doen, zegt Palstra. „De bodem trilt nog altijd en een stabiele ondergrond lijkt mij een absolute voorwaarde voor kerncentrales. Zijn we de ramp in Fukishima in Japan vergeten? Ook koelwater onttrekken en lozen op het wad is niet wenselijk. Sterker, dat is Europees verboden. En alleen al voor de bouw heb je tienduizend man nodig. Die hebben wij helemaal niet in Groningen, laat staan woningen om ze hier allemaal minstens tien jaar lang te huisvesten.”
Palstra gelooft nog in het gezond verstand in Den Haag. „Het komt mij heel onwaarschijnlijk voor dat de keus op de Eemshaven valt. Vorig jaar heeft de Kamer nog een motie van de Groningse SP’er Sandra Beckerman aangenomen die het simpelweg uitsluit. Dan is het ondemocratisch om dat in de prullenbak te donderen. Laat de regering eerst eindelijk eens de aardbevingsschade oplossen voor ze ons nog meer ellende op het dak schuift.”
Bij het Verenigd Front Groningen Kerngezond zijn ze sowieso tegen kernenergie. „Het is niet veilig, extreem duur en het duurt veel te lang om zo’n centrale te bouwen. Op korte termijn heb je er niks aan in de huidige energiecrisis. Voorlopig is de financiering ook nog lang niet rond. Eén centrale kost 20 tot 30 miljard euro en voor de eindberging van het radioactieve afval nog eens 20 miljard. Kom je op minstens 50 miljard, terwijl het kabinet nu 14 miljard heeft gereserveerd. Daar bouw je niet eens één centrale voor.”
Jaap Kap, geboren en getogen onder de rook van de Eemshaven, vraagt zich af waarom überhaupt zo’n jarenlange verkenning in gang werd gezet. „Je krijgt nu de indruk dat Den Haag uiteindelijk stiekem toch uit was op deze uitkomst. Zonde van het geld. Daar kun je ook alle wegen in het Noorden van opknappen.”
