Arend van Wijngaarden is parlementair verslaggever van Dagblad van het Noorden Foto: Marcel Jurian de Jong
Wie in de Haagse politiek een groot complot vermoedt, zag deze week zijn gelijk bevestigd: asielwetten sneuvelden, het steunpakket stelde niemand tevreden. Het schiet allemaal niet op. Wie beter keek zag iets anders: goedbedoeld aanklooien en een democratie aan het werk.
Het was de laatste vergaderweek voor het mei-reces. Zo’n week die bij veel mensen weer dezelfde vraag oproept: komt het allemaal ooit nog goed?
De Eerste Kamer verwees de asielwetten van minister Faber naar de prullenmand. Terwijl toch half Nederland een strenger asielbeleid wil. Zeker ook veel kiezers van D66 en CDA. Onbegrijpelijk, klonk het op sociale media en bij talkshows.
Daarna begon het bekende spelletje van elkaar de schuld geven. Wilders wees naar D66, D66 naar de PVV. De VVD was teleurgesteld in CDA en D66, maar eigenlijk ook vooral in de PVV. Het CDA wees naar eenpitters in de senaat, zoals onze Friese Groninger Auke van der Goot. Die wees op zijn beurt naar het kabinet en de vorige minister. Iedereen boos, niemand tevreden.
Alsof dat nog niet genoeg was, volgden daarna twee dagen debat in de Tweede Kamer over het steunpakket om de economische gevolgen van de oorlog in Iran te verzachten. Het kabinet hield vast aan zuinigheid, de oppositie vond dat onvoldoende. Rechts wilde iets anders dan links, waardoor het kabinet rustig in het midden kon blijven zitten en hier en daar wat kon uitdelen. Een goedkoop treinticket voor links, belastingaftrek voor ondernemers en vrachtwagens voor rechts. Wat weer overheerste: teleurstelling, weinig voldoening en veel kritiek op het minderheidskabinet.
Jesse Klaver (GroenLinks/PvdA)) tijdens het debat over het steunpakket voor de hoge energie-en brandstofprijzen in de Tweede Kamer. Foto: ANP/Jeroen Jumelet
Wie heeft hier eigenlijk de regie? Het antwoord is ongemakkelijk simpel: niemand. Dit is hoe de Nederlandse democratie werkt.
We hebben een Eerste Kamer die wetten kan tegenhouden, ook als daar in de Tweede Kamer een meerderheid voor is. En we hebben senatoren van D66 en CDA, en onafhankelijke fracties zoals die van Auke van der Goot, die ondanks alle druk gewoon stemmen zoals zij zelf verstandig vinden. Rob Jetten en Bart van den Brink hebben uren besteed aan bellen, smeken en overtuigen. En toch ging het zoals het ging.
Dat heet scheiding der machten, checks and balances. Het is geen complot en ook geen sabotage, maar een voortdurend zoeken naar een middenweg. Naar een compromis dat misschien niemand enthousiast maakt, maar wel voorkomt dat groepen in de samenleving telkens worden genegeerd.
Dat zie je bij het asielbeleid. Een meerderheid wil strengere regels, zeker. Maar er is óók geen meerderheid voor een jacht op mensen zonder papieren. Veel Nederlanders willen toch rechterlijke uitspraken respecteren en zich houden aan Europese afspraken. Kerkasiel en een kopje soep mogen wat velen betreft blijven bestaan. Daardoor botst stoere taal over ‘het aanpakken van illegalen’, of zoals minister Van den Brink het noemt ‘terugkeerfrustreerders’, al snel met de weerbarstige praktijk.
En precies daar wringt het telkens: bij kwesties die er echt toe doen, is het eenvoudig om te roepen wat er strenger, harder of sneller moet. Maar een werkbaar compromis sluiten waar niemand echt blij van wordt, blijkt steeds weer het moeilijkste deel van de politiek.
Zo blijft het aanmodderen in Den Haag. Maar we blijven tenminste met elkaar praten en iedereen mag meedoen. Dat is misschien minder daadkrachtig dan een systeem als in de VS en Verenigd Koninkrijk waarin de winnaar alles krijgt. Maar waarschijnlijk ook menselijker.
Die aanklooiende parlementaire democratie heeft nu twee weken vakantie. Voor Koningsdag, Bevrijdingsdag en vaak ook een kort reisje naar het buitenland. Wie zei er ook alweer dat er niets meer is dat Nederlanders verbindt?
(Arend van Wijngaarden is parlementair verslaggever van Dagblad van het Noorden)
