Het is zover: veelbelovende Groningse pil wordt voor het eerst op parkinsonpatiënten getest

UMCG zoekt patiënten voor Groningse pil tegen hersenziekte. Voor inwoners van Noord-Nederland die kampen met de ziekte van Parkinson klinkt deze kop, die vorige maand boven een artikel in DVHN stond, als bijna te mooi om waar te zijn. De titel is feitelijk helemaal correct. Maar er zit wel een addertje onder het gras.

CTC Netherlands, het bedrijf voor geneesmiddelenonderzoek met een vestiging op het terrein van het UMCG, werd na het nieuwsbericht overspoeld met vragen van mensen met de ziekte van Parkinson, die graag mee willen doen aan het onderzoek. En daar komt het addertje, want lang niet elke patiënt is geschikt om te worden geïncludeerd, zoals onderzoekers het noemen.

De wetenschappers zijn alleen op zoek naar patiënten die de ziekte nog maar kort hebben, maximaal een jaar. Ook moeten ze nog niet zijn begonnen met andere medicatie of behandeling. Dit is nodig zodat precies kan worden gezien wat de medicijnen doen in de hersenen.

De eerste deelnemer aan het onderzoek krijgt het middel, met als codenaam SUL-238, medio mei toegediend. Deelnemers worden door loting verdeeld over drie groepen: twee groepen krijgen SUL-238 in verschillende doseringen en één groep een placebo (nepmiddel). Zowel de deelnemers als de onderzoekers weten niet wie wat krijgt.

Het nieuwe middel of placebo wordt één maand gegeven, waarbij aan het begin en aan het eind een zogenoemde MagneetScan wordt gemaakt. Deze MR-Spectroscopie (MRS) kijkt naar de energiehuishouding van de hersenen. Dit onderzoek naar de energiehuishouding is sinds kort mogelijk in het UMCG.

SUL-238 heeft als doel het ziektebeloop te vertragen. Vaak wordt de werking van dit soort medicijnen afgemeten aan veranderingen in het bewegen van de patiënt, maar dit neemt jaren in beslag. Door met de MRS-scanner te kijken wat de veranderingen in de hersenen zijn, kunnen veel sneller conclusies worden getrokken, legt neuroloog Teus van Laar (UMCG) uit, de professor die het parkinson-onderzoek leidt.

Het UMCG en CTC Netherlands verwachten in het najaar al de eerste conclusies te kunnen trekken of SUL-238 parkinson daadwerkelijk kan afremmen of zelfs een halt kan toeroepen. Als het middel positief uitpakt bij mensen met parkinson, wordt het de komende jaren naar verwachting ook op tal van andere ziektes getest, zoals alzheimer, hartfalen en chronische nierziekten.

Dat het veilig ingenomen kan worden zonder bijwerkingen, is het afgelopen jaar vastgesteld door het Turkse farmaceutische bedrijf GEN İlaç na testen op gezonde mensen. Het is het enige deel van de ontwikkeling van SUL-238 dat buiten Groningen is gebeurd.

SUL-238 is een ontdekking van onderzoeker Rob Henning van het UMCG. Hij raakte geïnspireerd door winterslaap: dieren die maandenlang in een toestand van extreem laag energieverbruik kunnen overleven zonder schade aan hun cellen. Vanuit dat concept ontstond het idee dat het verbeteren van de energiehuishouding van cellen mogelijk een nieuwe behandelingsstrategie kan zijn voor verschillende ziekten.

„Het is echt ongelooflijk wat die beestjes allemaal kunnen”, zegt Henning. „Wij zijn in 2010 op zoek gegaan naar het stofje dat de energiehuishouding in de cellen beschermt. Toen we dat hadden gevonden hebben we een variant gemaakt die ook werkt in menselijke cellen.”

Het Groningse biotechbedrijf Sulfateq werkte Hennings vondst vanaf 2012 verder uit, samen met regionale partners zoals Syncom, ABL, het UMCG en de Hanzehogeschool Groningen. De werkzame stof wordt geproduceerd door het bedrijf Ofichem in Ter Apel. Alle betrokkenen benadrukken hoe bijzonder het is dat zo’n veelbelovend medicijn van begin tot eind in Groningen wordt ontwikkeld.