Arend van Wijngaarden is parlementair verslaggever van Dagblad van het Noorden Foto: Marcel Jurian de Jong
De Eerste Kamer staat volop in de schijnwerpers. Senator Auke van der Goot, de 74-jarige Groningse Fries van een onafhankelijke partij, heeft tegen wil en dank plots een cruciale stem.
De Eerste Kamer kon zich jarenlang wentelen in relatieve rust en morele superioriteit. Ver verheven boven de waan van de dagelijkse politiek. Chambre de réflexion klinkt chic en Frans, maar nergens staat vastgelegd dat de senaat zich moet beperken tot reflectie op afstand. Het is gewoon een politiek orgaan, via Provinciale Staten democratisch gekozen, met het volste recht zijn politieke macht te gebruiken.
Die Eerste Kamer huist tijdelijk in een achterafstraatje in Den Haag, want de verbouwing van het Binnenhof duurt nog jaren. Het is een gebouw dat niet is berekend op nationale hoogspanning. De vergaderzaal mist alle grandeur en historie van een serieuze senaat en oogt meer als een scheikundelokaal.
Het smalle straatje is eigenlijk te krap voor de tientallen demonstranten voor illegale vluchtelingen die zich er dinsdag verzamelen. Politieauto’s kunnen de straat niet eens in omdat verderop een vrachtwagentje pakketjes staat te bezorgen.
Dinsdag is de voltallige politieke pers naar het gebouw getrokken. Niet alleen vanwege de interessante agendapunten, maar ook omdat de Tweede Kamer die dag platligt door een ambtenarenstaking. De journalisten worden warm onthaald met een lunchpakketje: twee broodjes, een mandarijn, een gekookt ei en een Mars. Geen klachten hoor, maar het is toch wat minder dan het luxe restaurant met verse salades in de Tweede Kamer.
De grootste fracties in de senaat zijn nu GroenLinks‑PvdA, ofwel Pro, en BBB. En laten die nou juist niet in dit kabinet zitten. Dat bleek al bij de AOW en het eigen risico in de zorg. Met Pro en BBB tegen is bezuinigen op pensioenen en zorg bijna onbegonnen werk voor het kabinet; de rest van links stemt sowieso mee met Pro, waardoor je samen met BBB al bijna een meerderheid hebt, tegenover de kabinetsfracties van D66, CDA en VVD, die samen maar 22 van de 75 zetels hebben.
Vooral de rafelrandjes hebben in de senaat ineens macht, en dat zijn er nogal wat. Vijf afsplitsers van BBB, JA21, VVD en Partij voor de Dieren, en nog eens de eenmansfracties van 50Plus en OPNL, Onafhankelijke Politiek Nederland.
Van der Goot, woonachtig in Groningen maar Fries in hart en nieren, bezet de enige zetel van die OPNL. Het is een koepel van partijen als de Fryske Nasjonale Partij en Partij voor het Noorden: lokalen die zich traditioneel niet thuis voelen in het links‑rechtsstramien. Regionaal, pragmatisch en van aard meer geneigd met het bestuur mee te bewegen dan het te blokkeren.
Auke van der Goot van OPNL in de Eerste Kamer Foto: ANP/Robin Utrecht
Eigenlijk is Van der Goot ronduit tegenstander van de asielwetten. De wetten van Faber vindt hij onhandige noodwetgeving en broddelwerk. Maar hij zit er ook weer niet op te wachten om in zijn eentje alle schuld te krijgen van het sneuvelen van het asielbeleid, of misschien zelfs van het hele kabinet. Want dat kabinet wil hoe dan ook deze wetten erdoor slepen.
Het zou premier Rob Jetten goed uitkomen als er toch iets terecht komt van zijn nieuwe streng‑op‑migratie‑imago. Ook al zijn de praktische gevolgen gering, want er komt toch al een Europees migratiepact dat strenger is op asiel. Het aannemen van de asielwetten zou vooral een steun in de rug betekenen voor het minderheidskabinet.
Door een slim politiek spelletje van de PVV is een meerderheid voor de wetten plotseling weer onzeker. En wordt die ene stem van Auke van der Goot ineens cruciaal. PVV‑senator Alexander van Hattem laat dinsdag al met veel misbaar merken dat zijn partij niet kan leven met de reparatiewet, de ‘novelle’, die een scherp randje van de asielwetten moet afslijpen, over de strafbaarheid van illegalen.
Alleen met die novelle kunnen CDA en SGP voor de asielwetten stemmen, want kerkelijke vrijwilligers moeten nog wel rustig een kopje soep aan illegalen kunnen uitdelen. Sterker nog, verzekert minister Bart van den Brink het CDA: er gaan heus geen tienduizenden illegalen opgepakt worden door de politie. Hooguit honderd tot driehonderd, zegt hij.
Dat vindt Van Hattem dan weer veel te slap; hij zegt dat er zo niets overblijft van de strengere wetten van Faber. Zijn leider Geert Wilders onderstreept dat de volgende dag bij zijn wekelijkse persoploopje in de gangen van de Tweede Kamer.
Op de arme Auke van der Goot wordt in de dagen erna door Jan en alleman druk uitgeoefend. Iedereen wil koffie met hem drinken, of wat hij maar wenst. Hij kan er wel om lachen. „Verrassend.’’ Zou het kunnen dat hij komende dinsdag dan wél voor de novelle stemt, maar vervolgens tegen de asielwetten? Weinig kans, maar hij houdt het spannend.
(Arend van Wijngaarden is parlementair verslaggever van Dagblad van het Noorden)
