Lekker, voedzaam en met waardevol hout. Walnoten zijn een prima metgezel in je tuin (moet je wel het goede ras hebben)

Wat fijn dat mijn ouders, en later ikzelf, zo verstandig zijn geweest om walnotenbomen aan te planten. Daardoor staat ons erf nu vol met deze aantrekkelijke en nuttige bomen. Een in 1974 geplant exemplaar, ooit door mijn moeder besteld uit de glimmende Bakker-catalogus, is ondertussen een serieuze boom geworden.

De kwaliteit van de noten heeft de afbeeldingen in de ronkende verkoopbrochure nooit kunnen evenaren. Miezerig klein, vlak van smaak en nauwelijks kraakbaar, laten we de noten in de herfst graag aan de spechten, muizen en Vlaamse gaaien. Nee, dan hebben we wel betere.

Het succes van een rijke notenoogst in ons land staat en valt met de keuze van een geschikt ras. Net zoals er verschillende aardappelrassen (bintje, eigenheimer, irene et cetera) bestaan, kent ook de walnoot vele rassen. Het exemplaar dat mijn moeder hier ooit geplant heeft, die met de miezerige nootjes, is overduidelijk een zaailing. Dat hoeft niet slecht te zijn, maar bij een zaailing weet je vooraf nooit wat de kwaliteiten van de uiteindelijke boom zullen zijn.

Bij een geënte boom is dat wel te voorspellen. Kwekers gebruiken daarvoor de wortel van een gezaaide walnoot, waarop ze een twijg van een goed ras enten. Daardoor groeit er een boom waarvan de eigenschappen bekend zijn. Ik heb verschillende rassen aangeplant, maar geen enkele is zo goed als het ras broadview. Een in Canada ontstane cultivar uit in Oekraïne verzamelde noten.

Toen ik deze boom twintig jaar geleden had geplant was het een prikje van amper een meter hoog, met slechts een kale rechte tak omhoog, maar dit boompje droeg wel al een walnoot. Sindsdien is het een enorme boom geworden die onbehoorlijke hoeveelheden noten voortbrengt. Goed van smaak en door de dunne schil gemakkelijk te kraken. Zowel voor vers gebruik als in gedroogde vorm kan ik niet anders dan elke tuinier met ruimte aanmoedigen een jonge broadview-boom aan te planten.

Walnotenbomen zijn eenhuizig en eenslachtig. Dat wil zeggen dat een boom zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen draagt. De bloemen zijn altijd óf mannelijk óf vrouwelijk. Beide geslachten zijn nodig voor een succesvolle zaadzetting. De mannelijke bloemen, de katjes, zijn te herkennen als hangende groengele slurfjes, de vrouwelijke bloemen als miniatuurversies van de uiteindelijke walnootbolster.

Tot zover geen probleem, maar problemen zijn er wel degelijk. Doorgaans bloeien de mannelijke bloemen eerder dan de vrouwelijke, een slim trucje van de natuur om zelfbestuiving te voorkomen. Daardoor zullen er alleen noten groeien als er andere walnootbomen in de buurt staan. Ook kunnen er noten ontstaan als de mannelijke en vrouwelijke bloei overlapt. Maar daardoor is de oogst wel veel kleiner, aangezien dan alleen de laatste mannelijke bloemen de eerste vrouwelijke kunnen bevruchten.

Om het nog wat lastiger te maken zijn de bloemen van walnoten slecht bestand tegen nachtvorst. Ideaal is dus een ras dat relatief laat bloeit, waarbij de bloei van de mannelijke en vrouwelijke bloemen zoveel mogelijk synchroon loopt of een ras dat apomictisch is.

Apomixie wil zeggen dat er vruchten kunnen ontstaan zonder bestuiving, en dat is ideaal aangezien je dan niet afhankelijk bent van synchrone bloeicycli. Ook hier komt broadview als geweldenaar bovendrijven. Niet alleen is er een flinke overlap in bloeitijd tussen de mannelijke en vrouwelijke bloemen, uit de niet bestoven late vrouwelijke bloemen ontstaan alsnog noten omdat deze cultivar ook apomictische vruchtzetting kent.

Er zijn meer rassen die dat doen, zeker niet alle, ik heb er een aantal aangeplant, waaronder buccaneer en chandler, maar niet een draagt zoveel en zo betrouwbaar als broadview. Chandler is overigens een opvallend grootvruchtig ras. Reusachtige noten, die bij het pellen toch wat tegenvallen. De kern is bij lange na niet zo groot als de schil doet vermoeden. Zeker als ze helemaal droog zijn draagt de eetbare kern een veel te ruime jas.

Als je rekening houdt met een zonnige en goed gedraineerde standplaats, er bij het planten al aan denkt dat het uiteindelijk een grote boom zal worden, en alleen gedurende de zomermaanden snoeit is een walnoot een perfecte vruchtboom. Eén brok vitaliteit en nog gezonde noten op de koop toe.