Nederland wil nog fors meer windenergie opwekken op zee en broedt op de beste manier om die stroom aan land te krijgen in de Eemshaven. Foto: Archief ANP
De tunnelbuis die het Noorden wil trekken voor het transport van Noordzee-windstroom naar de Eemshaven, is veel duurder en laat veel langer op zich wachten dan gehoopt. Daarmee raakt een alternatief voor de kabel onder Schiermonnikoog verder uit zicht.
Dat blijkt uit nader onderzoek naar het tunnelplan door Rijkswaterstaat. Noordelijke overheden schuiven deze optie naar voren als alternatief voor de zwaar omstreden kabelleiding die het Rijk onder Schiermonnikoog door wil trekken naar de Eemshaven.
Vorig jaar zomer wees toenmalige minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei) de noordelijke voorkeursvariant al af. Zij vreesde toen al dat dit technisch zeer complexe plan nooit op tijd klaar zou kunnen zijn om de stroom van het nieuwe windpark Doordewind, circa 80 kilometer boven Schier, vanaf 2032 naar het vasteland te krijgen.
Pleister op de noordelijke wonde
Het Rijk houdt vast aan de voorkeur voor de Schier-route, maar Hermans plakte wel een pleister op de noordelijke wonde. De tunnelgoot blijft in beeld als een optie voor de toekomst. Nader onderzoek moet in de loop van dit jaar uitwijzen of deze rechtstreekse route richting de Eemshaven wel realistisch is voor volgende Noordzeewindparken.
De eerste conclusies stemmen echter niet heel optimistisch, schrijft het Groninger provinciebestuur nu aan Provinciale Staten. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ziet de tunnel ‘niet als kansrijk’ voor de komende vijftien tot twintig jaar. Zo’n technisch ingewikkeld project is in Nederland nog nooit uitgevoerd en brengt veel risico’s met zich mee.
De oorspronkelijke verwachting dat een tunnel door de zeebodem, tussen Schier en de vaargeul naar de Eemshaven, er al in 2036 zou kunnen liggen, is in ieder geval niet reëel. Het gaat minstens tot 2040 duren en Rijkswaterstaat schat in dat de aanleg gemakkelijk nog vier jaar vertraging kan oplopen.
Tunnel kost geen 2,4 maar 4 miljard
Ook wordt zo’n tunnel duurder dan de verwachte 2,4 miljard euro. Volgens nieuwe schatting gaat het project minstens 2,5 miljard kosten, maar dat kan nog makkelijk oplopen tot 4 miljard. Het Rijk houdt de optie wel in studie, maar uitsluitend voor de lange termijn.
De provincie Groningen blijft met andere noordelijke overheden en waterschappen in de kuststrook hameren op de tunnelvariant, met steun van de landbouw- en natuur- en milieuorganisaties. Ook al omdat, zo schrijft het provinciebestuur, „nog niet met 100 procent zekerheid is te stellen dat de Schiermonnikoog Wantijroute kan worden gerealiseerd.”
Om de Schier-kabel te kunnen trekken, zal het Rijk namelijk onomstotelijk moeten aantonen dat de ecologische impact op de Noord- en Waddenzee met maatregelen valt op te vangen. Lukt dat niet dan is er een fors risico dat er slepende beroepsprocedures komen en zelfs dat het hele plan uiteindelijk alsnog strandt bij de rechter.
Groot voordeel van de tunnel boven een ‘simpele’ kabel is dat er meerdere leidingen doorheen kunnen en desgewenst kunnen worden bijgelegd. Niet alleen voor elektriciteit, maar ook voor waterstof die op de Noordzee wordt geproduceerd met windstroom en in omgekeerde richting ook CO2 van de industrie, voor opslag in de zeebodem.
Goed nieuws voor boeren: geen gegraaf in akkers
Ondertussen is er ook goed nieuws over de kabelroute langs Schier die het Rijk nu samen met stroomnetbeheerder Tennet in voorbereiding heeft. Het deel vanaf Kloosterburen, waar de kabel aan het vasteland komt, tot aan de Eemshaven hoeft niet per se door vruchtbare landbouwgrond worden getrokken, zoals aanvankelijk gedacht.
Studie wijst uit dat de kabel op dit traject ook heel goed kan lopen door een ‘steunberm’, tegen de binnenkant van de zeedijk aan. Daardoor hoeft er niet te worden gegraven in de hoogproductieve kleigrond van tientallen boeren in de Groninger kuststreek. Bij de landbouw is veel verzet tegen de kabel. Boeren vrezen voor verzilting van de grond.
Het ministerie van Klimaat en Groene Groei ziet een binnendijkse steunberm inmiddels als kansrijk. Minister Stientje van Veldhoven hakt hierover echter pas rond de zomer de knoop door. Dan gaan de definitieve kabelplannen voor het het Programma Aansluiting Wind Op Zee-Eemshaven (PAWOZ-Eemshaven) de laatste inspraakprocedure in.
Groningen is blij met de voorkeur voor deze oplossing, die mede door boeren zelf is aangedragen. Al had de keus wat de provincie betreft al wel wat harder mogen worden vastgelegd. „Wij hadden liever gezien dat deze variant meteen (...) was opgenomen (in de plannen, red.), maar wij gaan ervan uit dat dat alsnog gebeurt.”
