Krijgen Eemshaven-dorpen hun miljoenen aan compensatie? ‘Vertrouwen komt te voet en gaat te paard’

Dorpsbelangen Uithuizermeeden had ambitieuze plannen: op het lijstje met projecten die met rijkssubsidie uitgevoerd zouden worden, stonden onder meer de renovatie van het oude gemeentehuis en de opknapbeurt van de mobiele muziektempel.

„Honderden uren aan vrije tijd hebben inwoners besteed om in recordtijd deze en andere plannen klaar te maken”, zegt woordvoerder Jasper Spijk van Dorpsbelangen Uithuizermeeden. „En nu is de vraag: wat gebeurt er met onze plannen en die van andere dorpen? Ons vertrouwen in gemeente Het Hogeland heeft een forse deuk opgelopen.”

Dorpen in de gemeenten Het Hogeland, Eemsdelta en Schiermonnikoog krijgen tientallen miljoenen euro’s van het Rijk, mede als compensatie voor de komst van kabels die windparken op de Noordzee met de Eemshaven verbinden. De opgewekte elektriciteit komt in de Eemshaven aan land en wordt vervolgens over Nederland en Europa verspreid.

Maar het subsidietraject heeft forse vertraging opgelopen. Wethouder Eltjo Dijkhuis (Gemeentebelangen) heeft daarvoor zijn excuses aangeboden. „We zijn te snel gestart, met onvoldoende duidelijke regels van provincie en Rijk, en met een te weinig uitgewerkt proces.”

Inwoners werden aangemoedigd zelf projecten te bedenken. Die moesten aan allerlei eisen voldoen en voor 2024 worden ingediend. Vrijwilligers draaiden overuren om plannen op te stellen en aan het college van Het Hogeland voor te leggen. Dat college zou ze vervolgens doorspelen aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Twee jaar later schrijven vertegenwoordigers van de dorpen Oudeschip, Oosteinde, Roodeschool, Uithuizermeeden, Oosternieland en Oldenzijl aan de gemeenteraad dat hun vertrouwen in een goede afloop een forse deuk heeft opgelopen.

‘Van enthousiast en ambitieus, naar eindelijk stappen kunnen zetten, tot wantrouwen en grote onzekerheden’, schrijven ze. ‘Aan de inzet van de vele dorpsvrijwilligers heeft het niet ontbroken. Helaas is het vertrouwen in de gemeente tot onder het nulpunt gedaald. ‘Het doet wat met je, nu alles opnieuw opgestart moet worden’, zo klinkt het uit de dorpsorganisaties. De miljoenen euro’s lijken steeds meer op te gaan aan onderzoeken, tekorten en rapporten.’

Spijk vertelt hoe de dorpen in het voorjaar van 2023 werden opgeroepen ‘groots te denken’ bij het bedenken van projecten die de leefbaarheid moesten vergroten. En dat deden ze. „Uiteindelijk werd er meer dan 100 miljoen euro aan projecten ingediend, terwijl er in eerste instantie maar 50 miljoen beschikbaar was. Twee jaar later is er nog ruim 30 miljoen over. Dat is natuurlijk nog steeds veel geld, maar wel merkwaardig.”

Even merkwaardig was volgens de dorpen dat zij niet op de hoogte waren gebracht dat de ingehuurde projectgroep die hen begeleidde met stille trom was vertrokken. Daardoor bleven hun mailtjes, appjes en telefoontjes onbeantwoord.

Wat is er aan de hand? De gemeente liet weten dat de verdeling van taken rond de subsidies is gewijzigd. Waar de provincie Groningen, die het rijksgeld doorspeelt, aanvankelijk de aanvragen zou behandelen, ligt die verantwoordelijkheid nu bij de gemeente. Dijkhuis: „Voor de provincie bleek het lastig op tijd een regeling neer te zetten.”

Dat kost tijd: aanvragen zijn pas eind dit jaar mogelijk. Een flinke tegenvaller voor betrokken partijen.

Daarnaast kampte het project met twee grote problemen. Ten eerste kreeg de gemeente onvoldoende vergoeding voor de uitvoeringskosten. Ten tweede blijken projecten duurder uit te vallen dan begroot. Daardoor moeten volgens Dijkhuis lastige keuzes worden gemaakt: aanpassen, schrappen of uitstellen. Als die beslissingen niet snel genoeg vallen, dreigt het gevaar dat projecten half afgemaakt blijven liggen.

CDA-raadslid Kor Berghuis merkte droogjes op dat deze gang van zaken het vertrouwen in de overheid niet heeft bevorderd. „Erg betreurenswaardig.” Hij kreeg bijval van Nannet Gijzen-van Rij (ChristenUnie): „Funest voor het vertrouwen in de overheid.”

Wethouder Dijkhuis beaamde dat. Toch denkt hij dat een goede afloop nog steeds mogelijk is. De dorpen houden wat hem betreft zoveel mogelijk de regie over de inhoud van de projecten die ze willen indienen. Het plan wordt nu opnieuw op de rails gezet en staat op 10 december op de agenda van de gemeenteraad. Dorpen mogen in die maand voor hun projecten bij de gemeente een subsidie aanvragen.

Spijk: „We hebben een goed contact met de wethouder. Maar vertrouwen komt te voet en gaat te paard.”