Moet kabel voor windstroom van Noordzee per se door Groninger klei? BBB: ‘Dat zullen we nog wel eens zien!’

Het Noorden vindt de BBB aan zijn zijde in het pleidooi voor een alternatieve route, stelt BBB’er Vermeer. Samen met partijleider Caroline van der Plas en demissionair landbouwminister Femke Wiersma kwam hij donderdag op verkiezingscampagne naar de Noordpolder, achter Usquert.

In juli ging de kogel door de kerk: voor de ‘aanlanding’ van de stroom van toekomstige windparken op de Noordzee moet er een transportleiding komen die onder Schiermonnikoog door en dwars door de Waddenzee richting Kloosterburen loopt en van daaruit via Noord-Groninger akkerbouwgrond verder gaat naar de Eemshaven.

Dat is volgens minister Sophie Hermans de snelste, goedkoopste en efficiëntste manier om de Noordzeewindenergie op het Nederlandse stroomnet te krijgen. Minder ingrijpende alternatieven kennen te veel technische en juridische haken en ogen, met alle risico van dien dat de aanlanding vertraging oploopt en Nederland niet op tijd voldoet aan de Europese klimaateisen.

Hermans besluit gaat echter lijnrecht in tegen de wens van een noordelijke alliantie van provincie- en gemeentebesturen, natuur- en landbouworganisaties. Zij pleiten voor een tunnelbuis: oostelijk van het wad in plaats van er dwars doorheen, rechtstreeks richting de Eemshaven. De minister laat die optie nu wel onderzoeken, maar kiest ondertussen voor de omstreden Schier-route om de vaart erin te houden.

Als het aan de BBB ligt, gaat die ‘snelle’ oplossing alsnog van tafel, zegt Vermeer tijdens het werkbezoek aan Noordpolderzijl, op uitnodiging van landbouworganisatie LTO Noord. De nummer 2 van de BBB waarschuwt voor „overhaaste beslissingen met onomkeerbare gevolgen”, niet alleen voor het kwetsbare wad maar evenzeer voor de landbouw in het noordelijk kleigebied.

In de polders langs de Noord-Groninger en -Friese kust ligt de „beste landbouwgrond ter wereld”, stelt Vermeers gastheer Jan Wolthuis, provinciaal LTO-voorzitter in Groningen en zelf akkerbouwer in de Noordpolder. Met name pootaardappelen uit het gebied gaan de hele wereld over en de oogst daarvan voedt bij elkaar opgeteld ruim 800 miljoen mensen.

Maar de kleigrond achter de zeedijk is even vruchtbaar als kwetsbaar, schetsen Wolthuis en zijn buur-akkerbouwer Klaas Pieter Zuideveld, donderdag in café ‘t Zielhoes bij Nederlands kleinste zeehaven. De circa driehonderd pootaardappeltelers langs de Fries-Groningse kuststrook kampen nu al met toenemende verzilting van hun grond en vrezen dat dit probleem onbeheersbaar wordt als daar een zware stroomkabel tot twee meter diepte wordt ingegraven.

De balans in de bodem steekt nauw, waarschuwen boeren uit het gebied. In de Noordpolder floreren hun gewassen dankzij een bel zoetwater, maar pal daaronder dringt het grondwater en dat is zout als de zee aan de andere kant van de dijk. Een klein beetje draineren stuwt al direct de opwaartse ‘kwel’ van dat zoutwater, laat staan wat er gebeurt als er straks een diepe sleuf wordt gegraven voor die kabel. En wat betekent de warmte in zo’n ondergrondse leiding voor de oogst, of mogelijke elektromagnetische straling?

Zo lang zulke vragen niet kunnen worden beantwoord, moet je niet in die grond gaan wroeten, vinden de verzamelde BBB’ers en LTO’ers in ‘t Zielhoes. En hoezo maakt Hermans er zoveel haast mee? „Wat is er erg aan als we die klimaatdoelen niet in 2040 halen maar tien jaar later?”, houdt BBB-aanvoerster Van der Plas haar dankbare gehoor voor.

Ook ‘adjudant’ Vermeer denkt dat er nog genoeg tijd is om de tunnelvariant verder uit te werken. Het eerste aan te sluiten Noordzee-windpark Doordewind zal pas in 2032 stroom leveren. Als dat al lukt, zegt Vermeer. Commerciële uitbaters staan niet in de rij en volgens de BBB’er ging er om die reden al een streep door het plan voor een fabriek op zee waar stroom van windparken kan worden omgezet in groene waterstof.

Vermeer zag eerder deze maand nog een motie in de Kamer afgewezen worden waarin verzocht werd om voorlopig ‘geen onomkeerbare stappen’ te zetten met ingrijpende kabelkeuzes. „Maar ik zal dat blijven herhalen bij alle stappen die er in dit proces nog moeten worden gezet”, kondigt hij alvast aan. „Zolang er niet wordt gegraven, wordt er niet gegraven.”