In Nederland mogen farmaceutische erectiestimulerende middelen alleen verstrekt worden door een apotheker, op recept van een arts. Illustratie: Ruben Oppenheimer
Een stripje Kamagra, een zakje erectiegel of liever een zwaardere Cenforce-pil? Sekswinkels in de grote steden in Noord-Nederland verkopen openlijk verboden erectiemiddelen. „Ik zou als ik jou was beginnen met een halve pil. En je moet even een paracetamolletje nemen.”
Dit nieuws in het kort:
Wat je nog gaat lezen:
In een van de sekswinkels in Groningen loopt een man van een jaar of 60 naar binnen. Hij koopt een losse strip met gele pillen. Nog geen minuut later staat hij weer buiten. De kleine ruimte die de man verlaat is gevuld met bdsm-artikelen als leren tuigjes, zweepjes en imposante dildo’s. Achter de toonbank hangt een plankje met flesjes met poppers pontificaal in het zicht.
De man achter de kassa legt 3 strips met ‘Viagra’-varianten op de toonbank. Er is keuze uit rode, zwarte en blauwe pillen. „Dit is Kamagra”, zegt hij terwijl hij de blauwe strip aanwijst. „Dat ken je misschien wel, dat is de bekendste namaakviagra. Daar zit honderd milligram van de werkzame stof [sildenafil, red.] in.” Dan laat hij de rode strip zien, waar in rode letters de naam ‘Cobra’ op geschreven staat. Daar zit 120 milligram in. Zowel de Kamagra als de Cobra zouden het ongeveer 4 uur lang moeten doen.
Naast pillen verkoopt hij ook zakjes kamagragel. Een soort geleiachtige substantie, gemaakt om door te slikken. „Voor mensen die het niet fijn vinden om zo’n pil te moeten slikken.” Bovendien werkt dit sneller, claimt hij: „Omdat het sneller in je bloed wordt opgenomen.”
DVHN nam proef op de som en kocht in sekswinkels erectiemiddelen en poppers Foto: DVHN
In de pillen uit de laatste, zwarte strip, met de naam Cenforce, zit 200 milligram sildenafil. „Er zijn wel eens mensen naar me toegekomen om te zeggen dat ze deze de volgende ochtend nog steeds voelden”, zegt hij over de Cenforce. Achterop de strip staat een adres van Centurion laboratories, een farmaceutisch bedrijf gevestigd in de Indiase stad Vadodara.
In enkele minuten rondt de winkelier de aankoop af. Na rondgang bij de andere sekswinkels in het Noorden treft DVHN in elf van de twaalf winkels middelen aan die daar niet verkocht mogen worden. In bijna elke winkel duurt de aankoop minder dan vijf minuten. Naast de verboden erectiemiddelen verkopen de winkels ook poppers. Het is onduidelijk of dat wel of niet is toegestaan. De enige winkel die beide middelen niet verkocht is de fysieke winkel van de Groningse sekswebwinkel Easytoys, aan het Gedempte Zuiderdiep in Groningen.
Risico’s aan gebruik
Het gebruik van deze middelen is niet zonder risico. Dat is de belangrijkste reden dat het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen heeft bepaald dat dit soort medicijnen altijd door een arts moet worden voorgeschreven. Bovendien kunnen problemen met erecties wijzen op bredere achterliggende fysieke of psychologische gezondheidsproblemen, zoals hart- en vaatziekten, diabetes, stress, angststoornis, depressie of moeilijkheden in een relatie.
Een ander gevaar schuilt in de combinatie van Poppers en erectiemiddelen. Beide worden verkocht in de sekswinkels. Volgens de Belgische overheidssite De Druglijn en de site Drugsinfo van het Trimbos-instituut, kan die combinatie zelfs levensbedreigend zijn. Dat komt doordat beide middelen de bloeddruk in korte tijd verlagen. Door de middelen te combineren loopt de gebruiker het risico de bloeddruk zo ver te verlagen dat hij in shock kan raken.
Wat doen poppers en erectiemiddelen precies?
Erectiepillen
In Nederland mogen farmaceutische erectiestimulerende middelen alleen verstrekt worden door een apotheker, op recept van een arts. Het gaat daarbij specifiek om fosfodi-esterase-5-remmers, kortweg PDE-5-remmers. PDE-5-remmers vormen een medicijngroep die de bloedvaten verwijdt, waardoor er meer bloed in de penis kan komen en er een (betere en/of hardere) erectie kan ontstaan. De PDE-5-remmer die in sekswinkels in het Noorden het meest wordt verkocht is Sildenafil, de werkzame stof in het bekende medicijn Viagra.
Poppers
Poppers werken juist als spierverslapper. Er zijn veel verschillende soorten, maar het is altijd een vloeistof. Vaak worden ze verkocht in kleine flesjes van ongeveer 10 tot 25 milliliter. De gebruiker snuift de damp van de vloeistof op en wordt daardoor voor een tot twee minuten high. Volgens verslavingszorginstelling Jellinek krijgen gebruikers van poppers onder andere meer zin in seks en hun spieren worden ontspannen. Het middel is relatief populair onder homo- en biseksuele mannen, omdat het anale seks makkelijker en prettiger maakt. Maar ook buiten de lhbti+-gemeenschap wint het middel aan terrein. Niet alleen om seks te bevorderen, ook als partydrug.
Grote markt
DVHN gaat langs bij de sekswinkels in het noorden naar aanleiding van nieuws uit Brussel. Daar werden vorige maand zes sekswinkels gesloten nadat de politie onder andere receptplichtige erectiepillen aantrof. Ook bij eerdere politiecontroles in Brusselse sekswinkels werden verboden middelen aangetroffen.
Het RIVM deed in 2017 onderzoek naar het rioolwater en concludeerde op basis daarvan dat zo’n 150.000 mensen in Nederland gebruikmaakten van erectiepillen. Op het moment van dat onderzoek hadden ongeveer 45.000 Nederlanders een recept voor deze pillen.
‘Het ontbreken van medisch toezicht is problematisch’
Volgens seksuoloog dr. Charmaine Borg kunnen mensen afhankelijk worden van pde5-remmers: „PDE-5-remmers zijn niet verslavend in de klassieke zin, zoals opiaten en nicotine. Maar mensen kunnen wel het gevoel krijgen dat ze hun partner niet meer kunnen bevredigen of dat ze niet meer kunnen presteren zonder de medicatie, zelfs zonder medische problemen.”
Volgens Borg is dat risico extra groot onder jonge mannen die de middelen recreatief gebruiken, onder andere omdat zij een onrealistisch beeld hebben van seks door hun vrije toegang tot porno.
‘Hier kan je het hele weekend mee door’
Buiten Groningen waarschuwen winkeliers iets meer voor de risico’s en bijwerkingen. Bij een winkel in Emmen staan twee vrouwen met opvallende bossen krullen buiten. Ze drukken hun sigaretten uit en lopen mee naar binnen.
Achter de toonbank staat een oude laptop waar een pornofilm op afgespeeld wordt. Terwijl een van de dames een Kamagrapil overhandigt, waarschuwt de ander: „Ik zou als ik jou was beginnen met een halve pil. En je moet even een paracetamolletje nemen.” Ook in Heerenveen waarschuwt een winkelmedewerker voor hoofdpijn.
In Leeuwarden gaan de waarschuwingen verder. In een van de winkels weigert de verkoper de Cenforce te geven, hij vindt het middel te sterk voor een onervaren gebruiker. Hij legt de zwarte strip opzij en verkoopt in plaats daarvan een pil Vidalista, met daarin 60 milligram Tadalafil. Zorginstituut Nederland adviseert doses van 5 tot 20 milligram van dat middel. „Hier kan je het hele weekend mee door. Het kan wel zijn dat je hoofdpijn krijgt”, zegt de verkoper over de Vidalista. „Je moet echt gehydrateerd blijven.”
‘In alle opzichten foute boel’
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) moet toezicht houden op de illegale verkoop van producten die onder de geneesmiddelenwet vallen, zoals Sildenafil en Tadalafil. Woordvoerder Karly Tánczos reageert op de bevindingen uit dit artikel. „Het is in alle opzichten foute boel”, zegt Tánczos over de verkoop in sekswinkels. „Je weet als consument niet wat erin zit, hoe het is bewaard, waar het vandaan komt en je gebruikt het zonder medisch toezicht.”
De IGJ weet dat deze middelen in sekswinkels worden verkocht, zegt Tánczos. „Dat vinden we zorgelijk en gevaarlijk. Deze bevindingen lijken een bevestiging van wat we al enige tijd zien: de illegale handel in erectiemiddelen is wijd verbreid.” Tánczos benadrukt het risico op vervalste of vervuilde middelen, of verkeerde doseringen. Of de inspectie concrete stappen gaat ondernemen naar aanleiding van dit artikel wil Tánczos niet zeggen.
Erectiepillen verboden, poppers ook?
Dat (online)winkels erectiemiddelen niet zomaar mogen verkopen, is duidelijk. Hoe legaal de verkoop en het gebruik van poppers zijn, is echter onduidelijk. Dat komt vooral doordat er veel verschillende poppers zijn met verschillende samenstellingen. Voor verschillende bestanddelen gelden verschillende wetten. Dat onderscheid lijkt voor verwarring te zorgen bij de verantwoordelijke instanties en ook bij verkopers. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport stelt dat per product moet worden bekeken of het wel of niet legaal is. De autoriteit die toezicht moet houden op de verkoop van poppers, de NVWA, stelt dan weer dat die verkoop wel is toegestaan. De warenautoriteit geeft daarom geen prioriteit aan de opsporing, laat een woordvoerder weten.
‘Ik krijg er gewoon facturen voor’
Een van de winkeliers, die niet met naam in de krant wil, zegt verbaasd te zijn dat de middelen illegaal zijn. „Ik schrik hiervan. Toen ik de winkel overnam heb ik ook de leverancier voor deze middelen overgenomen. Ik dacht eigenlijk dat het gedoogd werd, net als wiet. Ik krijg er ook gewoon facturen voor.”
Hij zegt veel mannelijke klanten te hebben die bij de dokter een „te lichte dosering” krijgen. „Ik heb nog nooit gehoord dat het niet mag.” Nu hij weet dat hij deze middelen niet mag verkopen, overweegt de eigenaar daarmee te stoppen. „Het is wel lastig. Ik leef er zeker niet van, maar het is wel een deel van mijn inkomsten.”
‘Bij jongeren vermoed je niet dat ze iets aan hun rikketik hebben’
Van een andere winkel geven de eigenaren juist aan zich helemaal geen zorgen te maken. Ze weten dat ze illegaal bezig zijn, maar blijven de middelen gewoon verkopen. „Als ze het niet bij ons halen, dan halen ze het wel ergens anders.”
Ze vinden dat gebruikers zelf verantwoordelijk zijn om op te passen voor bijwerkingen. „Bij ouderen vraag ik wel altijd of ze bijvoorbeeld hartklachten hebben of andere medicatie gebruiken”, zegt een van de twee, die stelt in de zorg te werken. „Ik weet heel goed welke medicatie wel en niet samen kan.”
Bij jongere klanten vragen ze daar niet naar. „Bij jongeren vermoed je niet dat ze iets aan hun rikketik hebben. Bovendien komen de meeste jongeren bij ons omdat ze dan tegelijk drugs gebruiken en hun piemel niet meer omhoog krijgen. En als iemand een pilletje neemt of zich klem zuipt, is het toch ook eigen verantwoordelijkheid?”
Pillentest
De IGJ is niet de enige die waarschuwt voor de mogelijkheid van vervuilde middelen.DVHN laat daarom een aantal pillen en de Kamagra gel testen in het laboratorium van de afdeling Klinische Farmacie en Farmacologie van het UMCG. Na een uitgebreide test blijken de middelen die DVHN op de kop tikte niet vervuild. De doseringen kloppen met wat er bij de aankoop werd verteld.
DVHN liet de erectiemiddelen testen bij het laboratorium voor Klinische Farmacie en Farmacologie in het UMCG. Foto: DVHN
