De Eemshaven moet dé aanvoerhaven worden voor windstroom vanaf de Noordzee,. maar dan moeten er wel genoeg transportkabels komen. Foto: Archief Koos Boertjens/Noord in Beeld
De Eemshaven kan zich niet ontwikkelen tot hét nationale stopcontact voor toekomstige windparken op de Noordzee als het kabinet vasthoudt aan een kabelverbinding via Schiermonnikoog.
De provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland en Eemsdelta tekenen daarom formeel bezwaar aan tegen het plan dat de Rijksoverheid heeft uitgestippeld voor de ‘aanlanding’ van toekomstige windstroom vanaf de Noordzee.
Tunnelbak is te complex en duurt te lang
In dit zogeheten ontwerpplan Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ) kiest het kabinet definitief niet voor de voorkeursvariant van een aliantie van noordelijke overheden en natuur- en milieuorganisaties. Die pleiten al jaren voor een kabeltunnel door de zeebodem tussen Schier en de vaargeul naar de Eemshaven.
Het kabinet wil deze optie wel verder onderzoeken, maar ziet het op de korte termijn niet als heel kansrijk. Een tunnelbak door de zeebodem is technisch complex, miljarden euro’s duurder dan andere soorten verbindingen en is bovendien niet voor het jaar 2040 te realiseren.
Voor het nieuwe windpark Doordewind dat vanaf 2032 moet gaan draaien op 80 kilometer boven Schier, kiest Den Haag daarom voor een route onder het eiland door en dwars door de Waddenzee. De kabel komt aan land bij Kloosterburen en loopt vandaar langs de zeedijk naar de Eemshaven.
Route onder Schier langs is omstreden
In het Noorden is de Schier-route echter zwaar omstreden. Regionale overheden en milieuorganisaties vrezen onherstelbare schade aan de natuur in de kwetsbare Waddenzee. Landbouwers in de Groninger kuststrook zijn bang voor toenemende verzilting van hun productieve kleigrond en oogstverlies.
Een belangrijk bezwaar tegen de Schierroute is bovendien dat op die kabel alleen ruimte is om Doordewind aan te sluiten. Andere nieuwe Noordzeewindparken die nog in de pijplijn zitten voor de verdere toekomst, kunnen er niet op aantakken.
Daardoor kan de stroomaanvoer naar de Eemshaven niet doorgroeien tot uiteindelijk eenderde van alle windenergie die straks op de Noordzee wordt opgewekt, vrezen de regionale overheden. Dat doel had het kabinet zich gesteld in Nij Begun, het schade- en versterkingsprogramma voor Groningen en Noord-Drenthe.
Kabel is te mager voor ‘stopcontact’ Eemshaven
De provincie en beide Groninger gemeentebesturen vinden daarom dat de tunnelvariant alsnog de voorkeur moet krijgen. Groot voordeel daarvan is dat er relatief eenvoudig kabels kunnen worden bijgelegd voor nieuwe windparken, terwijl er op de Schier-route alleen plek is voor een kabel vanaf Doordewind.
Om de Nij Begun-ambitie te realiseren zou er 23 gigawatt windstroom naar ‘stopcontact’ de Eemshaven moeten komen, terwijl de kabel onder Schier langs niet verder komt dan 4 gigawatt.
Terwijl ook voor die regionaal omstreden optie nog allerminst vaststaat of en wanneer het gerealiseerd kan worden, waarschuwen de noordelijke overheden. Bezwaarprocedures wegens natuur- en milieuschade zouden het plan nog kunnen vertragen of zelfs torpederen.
Regio willen kans op kerncentrale uitsluiten
Extra reden voor een bezwaarprocedure tegen de plannen die nu op tafel liggen, is de koppeling die de regering nu maakt tussen de tunnelvariant en mogelijke nieuwe kerncentrales, zegt de Groninger gedeputeerde Marian van Dijken. Een dure tunnelbak is volgens het kabinet pas een haalbare kaart als er kerncentrales in de Eemshaven worden gebouwd.
Dat is opmerkelijk aangezien Den Haag tot nu toe steeds heeft verzekerd geen kernenergie te willen opwekken in de Groninger zeehaven. Daar wordt nu wel op gestudeerd, maar het kabinet heeft herhaald zijn voorkeur uitgesproken voor het Zeeuwse Borselle.
Regionale tegenstanders van kernenergie zijn er echter niet gerust op dat dat op de lange termijn ook zo blijft. Ook de provincie en andere regionale overheden zijn vierkant tegen nucleaire centrales in de Eemshaven. Met hun gezamenlijke bezwaarschrift willen ze de bouw van nieuwe reactoren definitief blokkeren.
