Wat is er loos met de gewone zeehond? De populatie neemt sinds een aantal jaren af en minder pups groeien op tot volwassen exemplaar. Een internationaal consortium gaat op zoek naar een verklaring.
,,We hopen het mysterie te kunnen ontrafelen”, zegt hoofdonderzoeker David Goldsborough van de Leeuwarder hogeschool Van Hall Larenstein. ,,Wat is de reden van de afname van gewone zeehonden, het verdwijnen van pups. We weten het gewoon niet.”
Al decennia wordt de zeehondenpopulatie in de Waddenzee geteld in opdracht van het ministerie van landbouw en visserij. Dat gebeurt vijf keer per jaar, maar de onderzoekers gaan nu een slag dieper. ,,Studenten gaan meewerken aan deelaspecten van het onderzoek, zoals verstoring, voedselaanbod en veranderingen in de vorm van de Waddenzee. In hoeverre zijn bijvoorbeeld zandbanken veranderd.”
Een maand geleden trokken onderzoekers van Wageningen Marine Research, verantwoordelijk voor de tellingen, aan de bel. Zij zagen in het Nederlandse deel van de Waddenzee over vier jaar een gemiddelde daling van de gewone zeehond. Minstens zo opmerkelijk vonden ze het dat sinds twee jaar het aantal getelde pups afneemt. Naar een reden was het gissen, zeehondenteller Sophie Brasseur riep op tot breder onderzoek.
Vissentrek en windparken
Toegenomen menselijke drukfactoren kan een oorzaak van de afname zijn, zegt Goldsborough. ,,Die gaan we ook in kaart brengen. Speelt verschuiving in voedselaanbod een rol? We weten dat door klimaatverandering sommige vissen naar noordelijkere wateren trekken. Er komen steeds meer windparken in de Noordzee, heeft dat invloed? Dat weten we nu allemaal niet.”
Zo’n beetje alle partijen die iets van doen hebben met zeehonden sluiten zich aan bij het tweejarige onderzoeksproject, waarvoor 650.000 euro beschikbaar is. Dat zijn verder hogescholen in Dronten en Utrecht, de universiteit van Wageningen, Rijkswaterstaat en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, maar ook de drie zeehondenopvangen in Pieterburen, Stellendam en op Texel.
De onderzoekers willen ook burgers nog meer betrekken bij het verzamelen van data. Dat gaat gebeuren via Observation International, bekend van meldplatforms als Stranding.nl en Waarneming.nl. Alle beschikbare data worden verzameld en in principe toegankelijk gemaakt. Ook internationaal wordt gekeken wat over dit onderwerp bekend is en er wordt samengewerkt met Duitsland en Denemarken, zegt Goldsborough. ,,Aangezien de Waddenzee niet ophoudt bij Nederland.”
Zeehonden in cijfers
In 1962 is de jacht op de zeehond gesloten in het Nederlandse deel van het Waddengebied. Onder meer door verontreiniging door PCB’s daalde de populatie aanvankelijk door, tot 480 getelde exemplaren in het Nederlandse deel in 1976. Dat was een dieptepunt, volgens cijfers van Wageningen Marine Research.
Vanaf 1990 nam de nog weinig toegenomen populatie een vlucht tot over de 8000 getelde gewone zeehonden. Dit jaar zijn 6604 gewone zeehonden geteld in het Nederlandse deel, in 2021 waren dat nog 8245. Het aantal getelde pups daalde van 2529 in 2021 naar 2307.
Sinds 1985 krijgt de veel grotere grijze zeehond jongen in de Nederlandse wateren. Tot dan was deze soort een zeldzame gast. De populatie is sindsdien gegroeid naar 7821 in het Nederlandse Waddengebied.
