Nobian zet de verduurzaming van zijn fabriek in Delfzijl in de ijskast. Het concern durft deze investering van 250 miljoen euro niet aan, nu de provincie Groningen naar de rechter is gestapt over de zoutwinning in Oost-Groningen.
Dat bevestigt een woordvoerder van de zoutfabrikant. Nobian wil zijn fabrieken in Delfzijl, Hengelo en Rotterdam voor in totaal 830 miljoen verduurzamen. Het concern heeft daarover in 2023 een akkoord gesloten met minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei.
De voorbereidingen voor deze investering waren al in gang gezet maar zijn voorlopig opgeschort, zegt de Nobian-woordvoerder. Reden is de bezwaarprocedure die de provincie Groningen bij de Raad van State heeft aangespannen tegen verlenging van de zoutwinning in de diepe bodem onder Oost-Groningen.
Kunnen zoutputten na 2035 veilig dicht?
Minister Hermans heeft Nobian toestemming gegeven de zoutputten bij Zuidwending en Heiligerlee nog tot 2035 open te houden. De provincie Groningen wil echter absolute zekerheid dat er geen veiligheidsrisico’s zijn als deze ‘cavernes’ daarna definitief dicht gaan.
De minister heeft Nobian weliswaar opgedragen verder te onderzoeken hoe de putten straks veilig kunnen worden afgesloten. Daarvoor moet het concern binnen vijf jaar concrete plannen op tafel leggen. De provincie is echter niet gerust op de uitkomst en is daarom samen met de gemeente Pekela naar de Raad van State gestapt.
Dat brengt Nobian op zijn beurt in onzekerheid over de vraag of en hoe lang het nog zout kan winnen in Oost-Groningen, zegt de concernwoordvoerder. „Feitelijk vraagt de provincie de Raad van State om de vergunning voor onze belangrijkste zoutwinningslocatie ongeldig te verklaren. Zolang dat boven de markt hangt, kunnen we niet investeren.”
Minister: Teleurstellend en écht schadelijk
„Méér dan teleurstellend”, reageerde minister Hermans vorige week in een commissiedebat met de Tweede Kamer over de mijnbouw. „Dit is écht schadelijk. Een gang naar de rechter staat iedereen vrij, maar hier kan dat vergaande consequenties hebben. Voor verduurzaming en klimaat, voor de regionale economie en voor de chemische industrie in brede zin.”
Als de Raad van State een streep haalt door de zoutproductie in Oost-Groningen valt voor de Nederlandse chemiesector een cruciale grondstof weg waar duizenden banen aan hangen, schetst de minister de belangen. Ook de plannen voor de opslag van waterstof in zoutcavernes bij Zuidwending lopen dan gevaar.
Bovendien zet de rechtszaak spanning op het nog prille ‘omgevingssproces’ in het zoutwinningsgebied tussen Veendam, Winschoten en Pekela. Daarbij kijkt de Rijksoverheid samen met Nobian en de regionale overheden hoe deze regio op lange termijn nieuw perspectief moet krijgen als de putten uiteindelijk dicht gaan.
Minister Hermans wil „in goed constructief overleg met de provincie bekijken of we samen tot een oplossing kunnen komen waardoor die procedures mogelijk niet nodig zijn.” Ook VVD-Kamerlid Peter de Groot roept zijn partijgenote daartoe op. „Het hele kaartenhuis kan nu ‘on hold’ gezet worden of misschien wel in elkaar vallen. Echt heel zonde en wat ons betreft niet nodig.”
Groningen blijft bij beroep: ‘Veiligheid voorop’
Vooralsnog houdt de provincie Groningen echter vast aan het beroep bij de Raad van State, zegt gedeputeerde Nadja Siersema. „Wij staan altijd open voor overleg. Maar het feit blijft dat er geen garantie is dat de afsluiting van de huidige zoutputten straks 100 procent veilig kan. Dus ik ben benieuwd welke oplossing de minister daar dan voor zou kunnen bedenken.”
Hermans vindt zelf dat ze de zorgen van de provincie „op adequate wijze” heeft beantwoord met de voorwaarden die ze koppelt aan de verlenging van de zoutwinningsvergunningen voor Zuidwending en Heiligerlee. Nobian moet binnen vijf jaar aangeven hoe de putten veilig kunnen worden afgesloten.
Zelf denkt het concern dat een ‘harde’ afsluiting het beste is. Daarbij worden de putten tot een diepte van 1,5 tot 2 kilometer volgestort met cement. Toezichthouder SODM heeft daar twijfels over en vindt dat ook een ‘zachte’ afsluiting moet worden onderzocht. Daarbij wordt een afsluiter geplaatst die kan worden opengedraaid als de druk in de cavernes oploopt door de hoge temperaturen in de diepe bodem.
De provincie Groningen wil daar bij voorbaat zekerheid over en vreest juridisch met lege handen te staan als Nobians onderzoek uiteindelijk niet de gewenste veiligheid oplevert. „Het punt is: we kunnen nú bezwaar aantekenen, niet over vijf jaar”, zegt Siersema. „Daarom gaan we nu ‘aan de voorkant’ in beroep: de veiligheid van onze inwoners staat voorop.”
Industriële grootverbruikers voor 2030 van gas af
De investeringen van Nobian in de verduurzaming van zijn zoutfabrieken zijn onderdeel van de ‘maatwerk’-afspraken die het Rijk heeft gemaakt met de acht grootste industriële gasverbruikers van Nederland. Daarin hebben deze bedrijven zich verplicht hun CO2-uitstoot voor 2030 naar nul terug te dringen door over te schakelen op duurzame energie.
Alleen al voor de Nobian-fabriek in Delfzijl vergt dat een investering van 250 miljoen, meldt de concernwoordvoerder. Het bedrijf wil de nu nog gasgestookte ‘verdampers’ waarmee het pekelzout uit de Oost-Groninger bodem wordt ingedroogd, overschakelen naar elektrische warmtepompen. Alle benodigde energie daarvoor betrekt het bedrijf van het in 2023 geopende zonnepark Valgeweg bij Delfzijl.
