Spandoeken als protest tegen zoutwinning door Nobian in Winschoten. Foto: Huisman Media
Nobian wil nog tien jaar extra verder met zijn bestaande zoutputten bij Zuidwending. Ondertussen werkt het concern aan plannen voor nieuwe zoutwinning in het omliggende gebied.
Nobian heeft bij het ministerie van Economische Zaken verlenging aangevraagd voor zijn zoutwinningsvergunning. De huidige acht zoutputten zouden nog tot december 2035 in bedrijf moeten blijven voor ze aan het eind van hun economische levensduur zijn.
Vooruitlopend daarop onderzoekt Nobian de mogelijkheden voor een nieuw zoutwingebied bij Zuidwending. De verlenging van de bestaande vergunning draagt volgens het concern bij aan een ‘stabiele overgang’ naar de nieuwe putten die het voor de verdere toekomst in de omgeving wil slaan. Proefboringen moeten uitwijzen waar die het best kunnen komen.
Sinds jaren vijftig zoutwinning uit Oost-Groninger bodem
Nobian, en zijn voorganger AkzoNobel, wint sinds de jaren vijftig zout uit de Oost-Groninger bodem. Niet alleen bij Zuidwending maar ook rond Heiligerlee en de noordwestkant van Winschoten. Het wordt met behulp van water uitgespoeld uit de duizenden jaren geleden gevormde zoutbergen in de diepe ondergrond.
Het zout gaat in de vorm van pekelwater via een transportleiding naar Nobians productielocatie in Delfzijl. Daar wordt het ingedroogd en verder verwerkt tot een reeks van producten, van strooizout tot grondstoffen voor de chemische industrie.
Bij het uitspoelen van de zoutpijlers ontstaan enorme holtes (cavernes). Die in Heiligerlee en Zuidwending zijn met een volume van 2,5 tot 6 miljoen kubieke meter veruit de grootste van het land.
De productieduur van de putten wordt begrensd door de winningsmethode met behulp van uitspoeling met water. ‘Wanden’ en ‘dak’ van de cavernes moeten dik genoeg blijven om stabiel te zijn. Als dat omslagpunt in zicht komt, worden de putten uit productie genomen.
Eerste oude zoutputten al dicht, afsluiting gaat komende tien jaar verder
Nobian verwacht de komende tien jaar al te beginnen met het afsluitproces van de putten bij Zuidwending. Eerder zijn al enkele cavernes gesloten en overgedragen aan Gasunie die ze nu gebruikt voor opslag van aardgas en stikstof. Verder onderzoeken Hystock en Core Energy of lege cavernes in de toekomst zijn te gebruiken als opslag voor respectievelijk waterstof en perslucht voor de opwekking van stroom.
Na bijna zeventig jaar zoutwinning in Oost-Groningen is Nobian inmiddels bij het omslagpunt aanbeland. Het concern stelt niet alleen onderzoek in naar nieuwe winningsmogelijkheden bij Zuidwending, maar ook aan het Zuiderveen, de streek tussen Winschoten en Oude Pekela.
Nobian zag aan het Zuiderveen in eerste instantie plek voor twaalf nieuwe putten, maar benadrukt nu dat het voorlopig slechts vergunning heeft gevraagd voor één proefboring. „We wijken alleen uit naar een alternatieve locatie (...) als de eerste proefboring onvoldoende informatie oplevert.”
Bij inwoners van het gebied tussen Winschoten, Pekela en Veendam stuit de zoutwinning op steeds meer verzet. Zij maken zich zorgen over bodemdaling, trillingen in de ondergrond en schade aan hun woningen. Dinsdag voerden omwonenden nog actie bij een informatieavond in Winschoten tegen mogelijke nieuwe putten.
Nobian bestrijdt verband met bodemdaling en schade aan huizen
Bewoners van het zoutwinningsgebied leggen een rechtstreeks verband met de activiteiten van Nobian. Zelf bestrijdt het concern dat. Nobian erkent wel enige bodemdaling, maar die zou zo beperkt en gelijkmatig zijn dat er geen verzakkingen uit kunnen voortvloeien.
Ook de gemeentebesturen van Oldambt en Pekela zijn niet heel enthousiast over verdergaande zoutwinning. Bij de informatieavond van dinsdag over de proefboringen bij Winschoten liet wethouder Ger Klein van Oldambt nog doorschemeren dat zijn gemeente een zienswijze zal indienen op de vergunningsaanvraag. Het gemeentebestuur wil absolute zekerheid over de veiligheid van zijn inwoners.
Over de voorgenomen verlenging van de bestaande zoutwinning bij Zuidwending maakt buurgemeente Pekela zich echter niet zoveel zorgen, zegt burgemeester Jaap Kuin. Dat ligt anders voor andere geplande activiteiten in het winningsgebied en dan met name het persluchtopslagproject van Core Energy.
Pekela is niet bezorgd, wel over persluchtopslag in lege caverne
„Tegen dat plan zullen wij ons met hand en tand tegen verzetten”, kondigt Kuin aan. „Ook de gemeenteraad heeft ons dat opgedragen.” Pekela wil zekerheid over de veiligheidsrisico’s en vreest bovendien schadelijke gevolgen voor recreatieplas het Heeresmeer, pal naast de beoogde persluchtopslag.
Voor een bezwaarprocedure tegen de verlenging van de zoutwinning ziet Kuin echter weinig reden en ook weinig juridische mogelijkheden. ,,In de praktijk verandert er niks”, oordeelt de burgemeester over dat Nobian-plan. „Het is niet meer dan een voortzetting van de bestaande situatie. Vanuit het verleden weten we dat dat niet tot grote overlast heeft geleid.”
Pekela wordt goed betrokken in alle nieuwe activiteiten die in het zoutwinningsgebied zijn gepland, vindt Kuin. „Ook in dit plan zijn wij door Nobian al in een heel vroeg stadium meegenomen. Wel benadrukken we daarbij richting zowel het ministerie als betrokken bedrijven dat er één schadeloket moet komen. Bewoners met schade moeten niet een hele rij instanties af hoeven te gaan om dat te kunnen melden.”
