De provincie Groningen weigert te tekenen voor het duurzaamheidspact dat het Rijk volgende week wil sluiten met acht industriële grootverbruikers van energie in Nederland, waaronder zoutfabrikant Nobian.
Eerst moet er duidelijkheid komen over de plannen voor de opslag van waterstof in de zoutkoepels van Nobian bij Zuidwending en Ommelanderwijk, zegt verantwoordelijk gedeputeerde Susan Top. Zolang er geen absolute garanties zijn dat dat veilig kan, zonder onrust in de bodem en schade aan huizen, zet Groningen geen handtekening.
Nobian en andere grootverbruikers willen versneld van gas af
Nobian tekent dinsdag een intentieverklaring met het demissionaire kabinet, als eerste van acht grootverbruikers van energie. Later volgen nog onder meer Shell en Dow Benelux. Met een ‘maatwerkaanpak’ willen de industriebedrijven hun gezamenlijke uitstoot van stikstof en CO2 tot 2030 terugdringen met respectievelijk 14,5 en 10 megaton door een versnelde overstap van gas naar duurzame energie.
Om die versnelling mogelijk te maken betrekt het Rijk ook de regionale bestuurders rond de acht bedrijven in het pact. Landelijke en lokale overheden moeten samen zorgen voor een soepele vergunningsprocedure zodat de afgesproken maatregelen ook snel kunnen worden uitgevoerd.
Groningen ziet echter nog te veel haken en ogen om dat bij voorbaat toe te zeggen, stelt mijnbouwgedeputeerde Top. Zij wil de mogelijkheid houden nog op de rem te trappen als het provinciebestuur dat nodig acht. Zeker gezien de maatschappelijk onrust in Groningen over de gas- en zoutwinning en de schade die dat veroorzaakt.
Groningen niet gerust op waterstofopslag in zoutkoepels
Het bezwaar van de provincie richt zich vooral op de plannen om waterstof op te slaan in de koepels of ‘cavernes’ die in de diepe bodem onder Zuidwending en Ommelanderwijk zijn ontstaan door de zoutwinning van Nobian. De Gasunie doet daar nu al een test in één caverne. Als die succesvol verloopt, wordt het rond 2030 uitgebreid naar vier cavernes met een opslagcapaciteit van 4 miljoen kuub waterstof.
Dat is cruciaal om de overstap te maken van fossiele (aardgas) naar duurzame energie. Waterstof geldt als de meest kansrijke manier om groene stroom van wind- en zonneparken op te slaan als de productie de vraag ver overtreft. Normaliter gaat elektriciteit verloren als het niet wordt benut. Maar dat wordt ondervangen door er waterstof mee te produceren waarmee later weer elektriciteit kan worden gemaakt.
Mooie plannen, maar ‘geen risico’s met veiligheid van de Groningers’
„Op zich is het heel positief dat Nederland de transitie wil versnellen”, reageert gedeputeerde Top. Juist Groningen heeft de ambitie om op waterstofgebied een landelijke voorloper te zijn. „Er zijn ook echt mega-investeringen mee gemoeid. Maar gezien alle ervaringen in onze provincie op mijnbouwgebied willen wij geen risico’s nemen met de veiligheid van de Groningers.’’
Dus tekent Groningen als enige betrokken regionale overheid dinsdag niet voor de ‘Joint Letter of Intent’ tussen Rijk en de acht grootverbruikers. „Wij zullen [de overeenkomst] niet ondersteunen omdat een expliciete ondersteuning zich niet verenigt met onze blijvende kritische opstelling ten aanzien van de mijnbouwactiviteiten te Zuidwending/Ommelanderwijk”, schrijft het provinciebestuur aan minister Micky Adriaansens van economische zaken en klimaat.
‘Als Groningen niet klaar is om te tekenen gaat Nobian graag het gesprek aan’
Nobian reageert gelaten op die brief. Het standpunt van de provincie raakt het bedrijf niet rechtstreeks in zijn economische belangen, zegt woordvoerder Jorn van der Meer. De cavernes komen immers pas in beeld als opslag als Nobian er klaar is met de zoutwinning.
„Waterstofopslag is in de toekomst vooral van groot algemeen belang’’, stelt Van der Meer. ,,De discussie daarover wordt nog volop gevoerd in maatschappij en politiek. De provincie is er kennelijk nog niet klaar voor om nu te tekenen. Als we daarvoor nader in gesprek moeten, dan gaan wij dat graag aan.’’
Anders ligt dat echter voor Nobians plannen om met de zoutfabriek in Delfzijl versneld over te stappen van gas op (groene) elektriciteit. Ook dat is onderdeel van het pact. Het bedrijf werkt voor zijn productielocaties in Delfzijl, Hengelo en Rotterdam aan een investeringspakket van 200 tot 300 miljoen.
Zoutfabriek Nobian in Delfzijl voor 2030 van gas af
Bij de Groningse fabriek wil Nobian de nu nog gasgestookte ‘verdampers’ waarin het vers gewonnen zout wordt gedroogd, ombouwen naar elektriciteit. Vorige week sloot het bedrijf nog een contract waarmee het de komende vijftien jaar alle stroom van het nieuw geopende zonnepark Valgenweg bij Delfzijl afneemt.
Alleen al in Delfzijl verwacht Nobian daarmee een besparing te boeken van 350 miljoen kuub aardgas. Ook de CO2-uitstoot loopt terug met 540 kiloton, ofwel 7 procent van de totale vermindering waar de acht partners in het pact op mikken, benadrukt de Nobian-woordvoerder.
Met alle maatregelen bij de drie productielocaties verwacht Nobian volgens Van der Meer al in 2030 vrijwel CO2-neutraal te kunnen werken, tien jaar eerder dan waar het tot dusver op koerst.
