Zo belandt de wandelstok van dwangarbeider Piet in Oorlogsmuseum Middelstum. Ties (34): ‘Elke keer kippenvel’

In 1945 loopt de Nederlander Piet Hollander van Saarbrücken, waar hij als dwangarbeider werkte, naar huis. In zijn hand houdt hij een wandelstok die een bevriende Russische gevangene voor hem maakte. Wie was Piet Hollander? Hoe belandde hij in Saarbrücken?

Het is onbekend, maar in 2023 maakte de wandelstok een nieuwe reis: naar het Oorlogsmuseum Middelstum van Ties Groenewold. De wandelstok was een van de vele voorwerpen die in dat jaar tijdens de Niet Weggooien Tour werden binnengebracht. Groenewold: „Zijn zoon kwam de wandelstok brengen.”

De tour maakt deel uit van een landelijke actie om

te voorkomen dat voorwerpen uit de Tweede Wereldoorlog in de prullenbak belanden. In Groningen doen naast het Oorlogsmuseum Middelstum ook Victory Museum Grootegast, Museum aan de A, het MOW | Museum Westerwolde en Kamp de Beetse in Sellingen mee.

Honderden objecten, documenten en vooral verhalen zijn op deze manier sinds 2022 bij de deelnemende musea binnengebracht, geregistreerd en veiliggesteld. Zoals de radio die Berend Urbach uit Scheemda in de oorlog maakte, nadat de Duitsers het luisteren naar de radio verboden. Een verbluffend staaltje huisvlijt.

Of mevrouw Evelien Stadt uit Groningen, die naar het Museum aan de A kwam om een belofte aan haar overleden moeder na te komen. Zij werd tien dagen opgesloten in het huis van bewaring in Arnhem omdat ze had meegeholpen oranje gebakjes voor Koninginnedag te bakken. Deze kleur lag gevoelig bij de bezetter. Ze schreef een verslag op wc-papier en liet jaren later haar dochter beloven dit na haar overlijden naar een museum te brengen.

Groenewold: „Er wordt van alles binnengebracht. Vorig jaar kreeg ik nog een compleet tankuniform van een Canadese of Engelse soldaat. In 2024 kwam er iemand langs met de mijnwerkershelm en carbidlantaarn van zijn vader, Pieter de Boer, die als dwangarbeider in Duitsland moest werken. Hij kwam in de mijn ‘Hilfe Gottes’ in Bad Grund terecht. Er zat ook een foto bij, waarop hij met andere mijnwerkers staat. Dan zie je hem met de helm op en de lantaarn in de hand, die nu bij mij in de vitrine staan. Zo bijzonder.”

Maar eigenlijk is het voor hem het hele jaar door Niet Weggooien Tour. „Begin deze maand zat ik net met mijn vrouw te eten toen we het bericht kregen dat er iemand met een helm bij het museum stond. Het bleek een helm van de Duitse Kriegsmarine te zijn. Deze verkeerde in prima staat. De helm kwam tevoorschijn tijdens het opruimen van een schuur in Bedum. De schenker vond de helm bij het oud ijzer en dacht: ‘Dat is misschien ook niet de bedoeling.’ Er staat een naam in: de soldaat heette Thomsen en hij kwam in 1936 bij de Kriegsmarine. Ik ga er nog meer onderzoek naar doen.”

Hij krijgt nog elke keer kippenvel als mensen een voorwerp brengen. „Dat blijft heel bijzonder. Jarenlang wordt bijvoorbeeld een dagboek bewaard en dan vertrouwt de familie het aan jou toe, omdat ze niet willen dat het verloren gaat. Ik ben erg benieuwd wat er nu weer wordt binnengebracht!”