Snel een hoogspanningsstation bouwen? Bij Ter Apelkanaal lukt het wel. ‘Eén ambtenaar heeft ons heel goed geholpen’

Wat heet snel? Het heeft zeven jaar geduurd voordat het HS/MS station in Ter Apelkanaal er stond. Een schakelstation dus tussen het hoogspanningsnet van TenneT en het middelspanningsnet van Enexis. Het heeft vijf transformatoren, en biedt voldoende netcapaciteit voor 60.000 huizen of 180 windmolens. Kosten: circa 36 miljoen euro.

„Aanleiding voor de bouw is dat hier in de buurt een groot zonnepark moet komen”, zegt Enexis-woordvoerder Diederik van Herwijnen. „En daarnaast komt er nu veel meer ruimte op het stroomnet voor bedrijven.”

Vrijdag onthaalde chief operations officer Han Slootweg van Enexis samen met een flink aantal medewerkers Tweede Kamerlid Henk Jumelet (CDA) uit Erica op een werkbezoek aan het station. Uitbreiding van netcapaciteit staat volop in de Haagse belangstelling.

Het nieuwe station vergde 2 jaar bouwtijd en 5 jaar voorbereidingstijd, toch voelt het project voor de medewerkers van Enexis alsof ze met een straaljager van Den Bosch naar Oost-Groningen zijn gevlogen. Normaal gesproken neemt zo’n project makkelijk twaalf jaar in beslag. Waar deze voortvarendheid aan te danken is? Eigenlijk aan één ambtenaar bij de gemeente Westerwolde.

„We hebben heel goed met de gemeente samengewerkt”, zegt Annemiek Berends, manager energiesysteem en omgeving, bij Enexis. „We hadden bij de gemeente één aanspreekpunt. De gemeente heeft tijdig omwonenden geïnformeerd en met hen overlegd. Dat werkte heel goed.”

Het resultaat: geen bezwaren, geen zienswijzen en al helemaal geen tijdrovende procedure bij de Raad van State. Allemaal zaken die ze bij Enexis wel gewend zijn. En nu staat er dus een fonkelnieuw station, waar een decennium geleden nog een aardappelveld was.

De snelheid in Ter Apelkanaal staat in contrast met de gang van zaken in de gemeente Oldambt. Daar kwam de verhouding met Enexis onder hoogspanning te staan over de bouw van een transportverdeelstation in Oostwold. Er dreigen zelfs juridische procedures. Hoe kan het in de ene gemeente van een leien dakje gaan en in de andere gemeente heel stroperig?

„In die vraag verdiepen wij ons ook”, zegt Berends. „Aanvankelijk hadden we groen licht van het college van B en W, maar uiteindelijk ging de gemeenteraad niet akkoord. Zoiets is uniek voor ons. Hadden we eerder met de raad en de omwonenden contact moeten leggen?”

Een verschil is dat het verdeelstation in Ter Apelkanaal op een industrieterrein staat, dat in Oostwold zou in een recreatiegebied komen. Hoe dan ook betekent het veto van de gemeente een lelijke streep door de rekening van Enexis. Maar, zo bleek vrijdag, ook een gemeente kan zich lelijk in de vingers snijden met zo’n procedure, want dan kan zij weer onder aan de wachtlijst komen. Met alle economische gevolgen van dien.

„Iedereen heeft recht bezwaar te maken, maar je moet je wel bewust zijn van de consequenties”, zo vatte Kamerlid Jumelet het samen. Het lijkt misschien alsof Enexis gemeenten en hun inwoners hiermee onder druk wil zetten, maar de bouw en uitbreiding van verdeelstations vereist nu eenmaal lange voorbereiding en nauwgezette planning.

Overal willen bedrijven hun productieproces elektrificeren, dus heel veel landen werken aan de uitbreiding van hun stroomnet. Dit komt in een stroomversnelling nu gas en olie peperduur worden. Fabrikanten van transformatoren en ander zwaar materiaal kunnen er bijna niet tegen werken. Personeel is schaars. Dus ja, als onverwachte besluiten of procedures roet in het eten gooien, gaan de schaarse installaties ergens anders naar toe, net als de ploeg met vaklieden.

„Mooi wordt het niet met zo’n verdeelstation”, erkent Berends grif. „Ik snap wel dat mensen er liever niet tegenaan kijken.” Maar Enexis heeft ook 14.000 bedrijven op de wachtlijst staan voor een stroomaansluiting. „We proberen het zo goed mogelijk te doen door tijdig contact te zoeken met gemeenten en omwonenden. Wij weten niet altijd wat de lokale gevoelens zijn, dus we hebben de gemeenten heel hard nodig.”

Het vervelende is ook, zegt Berends, dat er vaak maar beperkte speelruimte is bij de plaatsing van een nieuw verdeelstation. Dat maakt nog meer dat gemeenten en inwoners het gevoel krijgen dat ze voor voldongen feiten worden gezet. „Onze plannen betekenen meestal geen goed nieuws voor de omgeving. Maar wat wij doen is wel essentieel voor de energievoorziening.”