Katja Stam op haar vaste trainingslocatie: de Sportcampus in Den Haag. Foto: Frank de Roo
Komende week begint Katja Stam uit Klijndijk met Raïsa Schoon aan haar volgende internationale tour. Op weg naar Los Angeles 2028 voerde het koppel diepgaande gesprekken. „We moeten mentaal een stap zetten om een medaille te winnen op de Spelen.”
Opgewekt gaat Katja Stam door de Topsportcampus in Den Haag. Langs de zes beachvolleybalvelden en de gym, geheel gepimpt in de stijl van TeamNL. De 1,92 meter lange blokkeerder is fit, vrolijk en volledig opgeladen. Klaar voor een reis langs drie toptoernooien in Brazilië.
Wat een verschil met een klein jaar terug. Een ernstige rugblessure frustreerde bijna een volledig seizoen. „In het voorjaar kon ik na vier weken pijnmedicatie mezelf nog steeds niet normaal aankleden. Ik kon niet in mijn eigen bed slapen, omdat het me niet lukte ‘s nachts eruit te gaan om naar de wc te gaan. Toen heb ik wel gedacht: hoelang duurt dit nog?”
Innerlijke verschillen
Uiteindelijk keerde de 27-jarige Stam terug op niveau en stond ze in november als vanouds op het WK. De afgelopen maanden werkte ze met haar vaste partner Schoon aan een krachtige doorstart van hun olympische cyclus. Een route die na de lege handen in Tokio en Parijs moet resulteren in een medaille, over ruim twee jaar in Los Angeles.
Onder leiding van de Braziliaanse coach Lucas Palermo besteedden de beachvolleybalsters uren aan de onderlinge relatie en hun innerlijke verschillen, die extra aan de oppervlakte komen tijdens extreme druk. „Waar kunnen we elkaar aanvullen? Waar botsen we en raken we juist verder uit elkaar? Hoe benader je elkaar op spannende momenten tijdens wedstrijden?”
Katja Stam tijdens een training in Den Haag. Foto: Frank de Roo
Stam, naar eigen zeggen uitbundiger, energieker en wat innovatiever dan Schoon, geeft een voorbeeld. „Als het bij mij tijdens een wedstrijd niet lukt, denk ik: het is tijd om plan B tot en met Z te proberen. Dus dat ga ik dan doen, met veel energie. Raïsa is iets gereserveerder, kan heel goed de rust bewaren. Zij denkt eerder: laten we nog heel even plan A uitvoeren, want de tegenstander gaat zo knakken.”
Die tegenstelling kan eenvoudig tot onbegrip leiden, schetst Stam. „Ik heb weleens over Raïsa gedacht: waarom ga je niet even gas geven? Dat is wat we nu nodig hebben. Terwijl zij alleen maar dacht: Katja heeft al zoveel energie, ik ga wat lager zitten om haar te compenseren. De uitdaging is om daar balans in te krijgen en dat ook nog in het heetst van de strijd, onder volle druk. Ik vind het heel vet als dat lukt. Dat je daar met zijn tweeën uitkomt.”
Op de Spelen in Parijs heb ik me nooit helemaal lekker gevoeld
De teleurstellende afloop van de Olympische Spelen in Parijs, met uitschakeling in de achtste finale, maakt duidelijk hoe belangrijk het is om elkaar door en door te kennen, om elkaar blind te vertrouwen.
„De laatste toernooien voor de Spelen liep de druk op, ook omdat we zelf dachten dat we kans maakten op een medaille. Die kans moesten we grijpen. Tijdens het olympische toernooi zijn toch wat kleine irritaties ontstaan tijdens trainingen en wedstrijden. Op het moment dat de druk hoger wordt, ga je je gedragen naar wat je zelf belangrijk vindt. En snap je niet zo goed meer wat die ander doet. Zo ontstonden situaties waarin ik dacht: wat ben je nou aan het doen?”
In plaats van de pijnpunten benoemen, dreven de twee ongewild een beetje uit elkaar. „De Spelen zijn niet het moment voor ruzie of conflicten, dus zet je dingen opzij en ga je gewoon door. Ondanks dat we al 100.000 keer hadden afgesproken om dingen uit te spreken en geen aannames te maken over de ander. Dat hebben we daar niet goed gedaan. Ik heb me in Parijs nooit helemaal lekker gevoeld.”
Katja Stam en Raïsa Schoon tijdens de Zomerspelen in Parijs. Foto: ANP/Hollandse Hoogte/Robin Utrecht
Dat is niet alleen de schuld van Schoon, benadrukt de Drentse. „Ik ben soms harder naar Raïsa dan ik zou willen. Puur uit emotie zeg ik dan dingen die achteraf niet zo handig zijn. Tegelijkertijd vond ik echt dat zij ook aan de slag moest. Daardoor werd onze relatie een stuk opener, ik zie nu onze potentie weer. We zijn na zes, zeven jaar nog lang niet klaar. Het is mooi om samen beter te worden. Zo groei ik ook als mens.”
Geen flop
Terugkijkend bracht die pijnlijke rugblessure ook iets moois teweeg. „Het is heel goed dat ik er vorig jaar uit ben geweest. Na de Spelen van Parijs wist ik het allemaal even niet. Het was lastig, lastig. Daarna zette ik de knop om: oké, dit is mijn plan, hier ga ik naartoe werken. In LA heb ik echt nog een kans om voor de medailles te strijden. Ik heb frisse energie en motivatie. We hebben een nieuwe coach, er zit nog zoveel ruimte in.”
De nietsontziende topsporter is veranderd. Stam kijkt bewuster om zich heen. „Ik probeer meer te relativeren en stil te staan bij mijn bijzondere leven. Dat lukt na vorig jaar iets beter. Ik heb nu ook de andere kant gezien. Ik weet hoe het is als ik de sport waar ik het meeste van houd niet eens kan beoefenen. Ik blijf fanatiek, ik wil nog steeds winnen. Maar ik heb het idee dat ik er iets relaxter mee om kan gaan. Ik doe kneiterhard mijn best, kan mezelf tot nu toe niks verwijten. Dan mag ik er ook een beetje van genieten. Mijn leven is niet geflopt als ik straks geen eerste ben op de Spelen.”
Van kaartjesscanner tot WK-deelnemer
Volgend jaar augustus vindt het wereldkampioenschap beachvolleybal plaats in Nederland. „Daar heb ik heel veel zin in”, zegt Katja Stam. „En het is ook grappig. In 2015 was het WK ook in Nederland, in Den Haag, Amsterdam, Apeldoorn en Rotterdam. Toen zat ik net bij het Beach TeamNL. Samen met een ander meisje trainde ik een paar keer per week mee. Daardoor mocht ik als jeugdspeelster kaartjes scannen hier bij de deur in Den Haag. Dat vond ik helemaal fantastisch. Dat ik volgend jaar in Nederland op het veld mag staan, vind ik een mooie cirkel.”
De route naar LA
Katja Stam en Raïsa Schoon spelen dit seizoen alleen de grote Pro Tour-toernooien en de internationale kampioenschappen. Het koppel is momenteel drie weken in Brazilië. In november begint de olympische kwalificatie. Vanaf dat moment kunnen de beachvolleybalsters tot en met maart 2028 punten verzamelen voor de wereldranglijst. De top 14 plaatst zich voor de Zomerspelen. Daarnaast zijn per continent startplekken te verdienen, zo is de winnaar van het EK verzekerd van olympische deelname. Stam: „Dat toernooi is ons grootste piekmoment dit jaar, in augustus in Polen. Als we daar de titel behalen, zijn we meteen van de druk af.”
