Mariska Berrevoets start nieuw festival Grasduinen. 'Wij trekken mensen uit de stad en laten zien wat er zo mooi is aan de provincie'

Ineens vult de omgeving zich met een ronkend, ritmisch motorgeluid. Het laat het water van de Westerwoldse Aa bij Bad Nieuweschans rimpelen en vogels vliegen massaal op van schrik. We (een groep van ongeveer vijftien mensen) gaan ervandoor op de sleepsloep van Jelle Smit (57) uit Nieuw Beerta. Het voelt als een gemoedelijk schoolreisje voor volwassenen, maar we zijn op expeditie met het nieuwe festival Grasduinen.

Dat wordt deze zaterdag voor het eerst gehouden in De Graanrepubliek in de Oude Remise in Bad Nieuweschans. Het komt uit de koker van organisatie Grasnapolsky, dat elk jaar plaatsvindt in de oude strokartonfabriek De Toekomst in Scheemda. „Grasduinen vertelt de verhalen van de omgeving”, zegt festivaldirecteur Mariska Berrevoets. „Elke editie duiken we in het erfgoed van een andere locatie in Groningen. We spreken de mensen die er wonen, werken samen met ondernemers uit de buurt. Het festival viert de plek en het erfgoed in Groningen.”

Bezoekers kunnen zelf een dagprogramma samenstellen uit verschillende expedities, zoals een busreis naar akkerbouwbedrijf Johannes Kerkhovenpolder, dorpswandelingen met muziek en spoken word optredens van zangeres Marlene Bakker en dichter Willemijn van de Walle en rondleidingen met proeverij door De Graanrepubliek. ‘s Avonds komen alle bezoekers samen in de Oude Remise voor eten en muziek. Is er een ander festival dat inspireerde tot dit alles? Berrevoets: „Nee, ik kan ook niets bedenken wat hier op lijkt.”

De boottocht met de sleepboot van Jelle Smit zou naar Nieuwe Statenzijl varen om daar verder te gaan als wandeling naar de Kiekkaaste, maar door tijdgebrek valt de wandeling naar de Kiekkaaste af. De dagplanning van het festival is strak: de meeste expedities zijn van 14.00 tot 16.00 en 16.00 tot ongeveer 18.00. Overdag is het in ‘hoofdkwartier’ de Oude Remise rustig.

„Het is mooi hoe dit festival historie, cultuur en entertainment met elkaar combineert”, zegt Marja Bernts (60) uit Den Bosch tijdens de vaartocht. Zij en haar vriendin Claire Geene (60) uit Amsterdam doen een weekendje Groningen voor de Rolling Stones-expositie in het Groninger Museum en plakten er een dag Grasduinen aan vast. Ze kunnen beiden geen ander festival bedenken dat er op lijkt.

De twee zijn op de boot in de minderheid, veel van de opvarenden komen uit de buurt en hebben een gratis kaartje gekregen van de organisatie. „De helft van de driehonderd bezoekers komt uit de buurt, de andere helft niet”, zegt Berrevoets.

Daphne en Deirdre Rademaker (beiden 31) zijn opgegroeid in de buurt van Bad Nieuweschans. „We zijn heel bewust hier blijven wonen”, zegt Daphne. „Ik heb twee kleine kinderen, zij zitten nu op de school waar ik ook op zat. We hebben het goed hier en ik ben heel trots op deze plek.” Op de boot bespreekt ze met een dorpsgenoot een huis dat te koop staat in de buurt, maar dat ze helaas niet heeft kunnen kopen.

Korine (62) en Jan Willem Wit (64) komen uit Ganzedijk. „We zijn drie jaar geleden uit Haarlem hierheen verhuisd omdat hier de schoonste lucht van Nederland is en Korine longproblemen heeft. Het gaat nu veel beter met haar”, zegt Jan Willem. De twee genieten zichtbaar van de boottocht en staan telkens vooraan als er verhalen worden verteld.

Hoe later het wordt, hoe meer jonge bezoekers uit de trein op het station naar de festivallocatie stromen. Berrevoets: „De gemiddelde leeftijd van Grasduinen ligt hoger dan dat van Grasnapolsky, maar we merken dat we jonge mensen wel de stad uit kunnen trekken. Het verbaast me soms als mensen zeggen dat ze nog nooit in De Toekomst of de Oude Remise zijn geweest.”

In het programma van Grasnapolsky zitten elk jaar ook al expedities verwerkt, waarom wil Berrevoets met haar team zo graag nog meer verhalen van Groningen vertellen? „Ik ben verliefd op Groningen sinds mijn ouders hierheen verhuisden op mijn 18de. Mijn vrienden vroegen altijd: waarom ben je zo vaak bij je ouders? Dan zei ik, kom maar eens mee, dan zal je het zien. Ik wil de onontdekte plekken van Groningen aan meer mensen laten zien. Ik vind het heel leuk om te merken hoe graag bewoners de legendes van hun dorp delen en hoe erg iedereen waardeert dat we dit doen.”

Grasnapolsky vindt in maart 2024 voor de vijfde keer in Scheemda plaats, daarvoor was het vijf keer in Radio Kootwijk, op de Veluwe. „We krijgen nu de vraag of we weer gaan verhuizen. Dat gaan we niet doen. We zijn net als de inwoners geworteld in Groningen en willen blijven vertellen waarom de Groningse grond grond is om te blijven.” Spannend vindt ze het niet om in deze tijd haar festival uit te breiden. „Dit is zo klein, we hebben dit in twee maanden georganiseerd. En we zijn hier gewoon goed in. Dat willen we meer benutten.”

De volgende editie zal op een andere locatie zijn, maar wat Niels Grootenboer, directeur van De Graanrepubliek betreft, hoeft dat niet. „We zijn hier nog lang niet klaar”, zegt hij. Hij was degene die schipper Jelle Smit aan de organisatie voorstelde en ook veel boeren waar De Graanrepubliek mee samenwerkt zijn betrokken bij Grasduinen. „Wij vertellen zelf ook verhalen over de omgeving, maar dit zouden wij niet zo kunnen organiseren. De mensen van Grasnapolsky zijn echte onderzoekers.”

Berrevoets: „We hebben talloze plekken waar we Grasduinen kunnen organiseren. De volgende zal in het voorjaar zijn, als alles in bloei staat. Misschien doen we zelfs een keer één in de stad.”