Hoe zet je als inwoner een dorpswinkel op? ‘Wij zien wel degelijk mogelijkheden’

Vijf organisaties die zich inzetten voor de leefbaarheid in de dorpen, willen laten zien dat met de inzet van de bewoners er wel degelijk mogelijkheden zijn winkels te behouden. Ze houden 11 september een ‘expeditie’ langs de dorpswinkels van Sauwerd, Oostwold, Eext en Gasselternijveen.

,,De levensmiddelenbranche zegt dat je in een dorp met minder dan 2000 inwoners geen winkel commercieel kunt uitbaten”, zegt Henk Kinds van de organisatie Katalys, die bewonersinitiatieven steunt en medeorganisator van de expeditie is.

 ,,Maar wij zien wel degelijk mogelijkheden als de gemeenschap zich ervoor inzet. Wij spreken zelfs van superdorpswinkels. Want ze verkopen niet alleen levensmiddelen, maar vervullen tal van maatschappelijke functies. Het is ook een ontmoetingsplek.”

De diensten die dorpswinkel tot een trefpunt maken, zijn heel verschillend. Kinds: ,,In Oostwold hebben ze er een kleine bibliotheek bij. In Eext worden er wel taaloefeningen gedaan. In Sauwerd staat een huistafel waar mensen, sommigen met dementie, elkaar ontmoeten. En je hebt natuurlijk voorzieningen zoals een postagentschap.”

De deelnemers aan de expeditie zullen zien dat de organisatie en het beheer van de dorpswinkels verschillen, al zijn er altijd vrijwilligers bij betrokken.

 Kinds: ,,In Gasselternijveen is de winkel niet van een maatschappelijke organisatie, maar van een ondernemer die nauw samenwerkt met de dorpsvereniging. In Eext, Sauwerd en Oostwold zijn echt tientallen vrijwilligers bij de winkel betrokken. In sommige winkels werken ook mensen met afstand tot de arbeidsmarkt.”

Hij verwijst naar een recent onderzoek van de universiteiten van Wageningen en Delft. Daaruit blijkt dat dorpswinkels een belangrijke sociale functie hebben en bijdragen aan de identiteit van het dorp. Ze zijn in het bijzonder van belang voor bijvoorbeeld bewoners die slecht ter been zijn en moeilijk op grotere afstand van hun woning boodschappen kunnen doen.

Kinds: ,,Dat is wat wij ook zien. Uit dat onderzoek blijkt dat de voedseltoegankelijkheid voor kwetsbare groepen op het platteland in het geding is.”

Hij benadrukt dat de winkel ook geld moet opleveren. Kinds: ,,Je hebt naast vrijwilligers toch een betaalde bedrijfsleider nodig om alles te coördineren. Het moeten goede winkels zijn met verse producten, het liefst vanuit de omliggende regio. Ze verkopen ook allemaal streekproducten. Dus ze zijn ook goed voor de regionale economie.”

De organisatoren van de excursie hopen dat deelnemers zich niet zomaar neerleggen bij de sluiting van de laatste winkel in hun dorp. Kinds: ,,Bereid je erop voor en denk na over alternatieven. We hebben ook een boodschap voor provincies en gemeenten. Die willen dorpswinkels nooit steunen uit angst in een commercieel avontuur verzeild raken. Maar uit het onderzoek blijkt hoe belangrijk het voor veel mensen is dat op korte afstand voedsel te krijgen is en dat de maatschappelijke impact van een winkel voor een dorp heel belangrijk is.”