Industriële bedrijven in de Eemshaven en Delfzijl liggen verder dan 25 kilometer van Natura 2000-gebieden als Liefstinghsbroek. Foto: Provincie Groningen
De provincie Groningen wil ruim 6,2 miljoen euro van Den Haag voor de vrijwillige bedrijfsbeëindiging van melkveeboeren. Dat moet de stikstofdruk op met name het Liefstinghsbroek bij Vlagtwedde verminderen.
Het 20 hectare metende oerbos in het beekdal van de Ruiten A in Westerwolde is het enige beschermde Natura2000-gebied in Groningen.
Volgens onderzoek staat de natuur daar zwaar onder druk door stikstofneerslag. De omliggende veehouderij is een van de factoren die daar een rol in spelen. In een straal van 3 kilometer rond het bos zijn circa twintig bedrijven actief.
Om de verslechtering van de natuur in het Liefstinghsbroek een halt toe te roepen opent de provincie daarom een subsidieregeling waarmee boeren die willen stoppen, kunnen worden uitgekocht.
Landelijke pot van 200 miljoen
Gedeputeerde Henk Emmens rekent erop dat Groningse subsidieaanvraag binnenkort door minister Femke Wiersma wordt gehonoreerd. Zij heeft landelijk al 200 miljoen opzij gezet voor ‘provinciale gebiedsgerichte beëindiging van veehouderijlocaties’.
Hoeveel boeren een beroep zullen doen op de regeling, kan Emmens nog niet overzien. Laat staan hoeveel stikstofwinst er met vrijwillige bedrijfsbeëinding valt te behalen. „Dat moet de komende tijd blijken uit de één-op-één gesprekken die we de komende tijd gaan voeren.”
Het uitkoopfonds staat vooralsnog alleen open voor zogeheten PAS-melders: melkveehouders die hun bedrijf hebben uitgebreid op grond van landelijke stikstofregels die in 2019 werden vernietigd door een vonnis van de Raad van State. Zij zitten sindsdien in onzekerheid over hun natuurvergunning.
Rond de keukentafel met 140 PAS-boeren
Groningen is onlangs al begonnen met keukentafelgesprekken met 140 van de in totaal 180 PAS-melders in de provincie. Dan gaat het in eerste instantie over subsidie voor stikstofmaatregelen in de stal.
Daarbij is de hoop vooral gericht op een innovatieve mestrobot die de uitstoot per bedrijf met 40 procent terug zou kunnen dringen door vaste mest in de stal te scheiden van urine zodat er minder stikstof vrijkomt in de vorm van ammoniak.
Voor investeringen in zulke innovatieve stalmaatregelen kreeg de provincie al eerder 8 miljoen toegekend door Den Haag. Daar legt het kabinet binnenkort dus nog eens 6,2 miljoen bovenop voor vrijwillige bedrijfsbeëindiging, verwacht Emmens.
Voor die extra miljoenen ligt de focus voorlopig op het Liefstinghsbroek, zegt Emmens. „Daar ligt in onze provincie de grootste uitdaging op stikstofgebied.”
Onderzoek geeft scherper zicht op invloed landbouw
Voor een scherper zicht op de exacte omvang van die opgave verwacht de Groninger gedeputeerde binnenkort de eindresultaten van een onderzoeksproject rond het Westerwoldse Natura2000-gebied.
In een straal van 3 kilometer rond het Liefstinghsbroek is twee jaar lang met sensoren gemeten hoeveel ammoniak er nu precies vrijkomt per bedrijf en hoeveel daarvan daadwerkelijk neerslaat in het bos.
„Daar kijken wij met spanning naar uit”, zegt Emmens. Tot dusver berekent het Rijk de stikstofopgave voor de landbouw met het zogeheten Aerius-computermodel, maar dat is bij boeren zwaar omstreden.
„Het onderzoek rond het Liefstinghsbroek geeft een veel scherper zicht op het precieze aandeel van de veehouderij in de neerslag van stikstof in de natuur”, zegt de gedeputeerde. „Meten is weten.”
‘Boeren zitten buiten hun schuld in de problemen’
Emmens blijft ondertussen rekenen op de door Den Haag beloofde oplossing voor de PAS-melders. Zij hebben hun bedrijf in goed vertrouwen uitgebreid volgens de regels die de Raad van State naar de prullenbak heeft verwezen. „Ze zijn dus buiten hun schuld in de huidige problemen geraakt”, aldus Emmens.
Minister Wiersma heeft recent drie jaar extra uitgetrokken om de PAS-boeren uit de brand te helpen. Mocht daarvoor nog aanvullende uitkoop nodig zijn, ook buiten het Liefstinghsbroek, dan is er nog fors meer Haagse subsidie nodig, becijfert Emmens. „Als je één grote boer uitkoopt, met een bedrijf van honderd hectare, zit je bij de huidige grondprijzen van 60 tot 70 duizend euro al heel dicht bij de 6 miljoen die we nu vragen.”
