Landbouwminister Wiersma (hier op werkbezoek) heeft dit jaar 100 miljoen op de plank gelegd om de stikstofuitstoot van de melkveehouderij terug te dringen, en voor volgend jaar eenzelfde bedrag. Groningen wil meedelen in dat geld voor een oplossing van zijn PAS-melders. Foto: ANP/Robin van Lonkhuijsen
Honderdveertig zogeheten PAS-melders in de provincie Groningen kunnen dit en volgend jaar hun melkveebedrijf legaliseren. Dit kan dankzij financiële steun van de provincie voor de aanschaf van een nieuw mestsysteem in hun stal.
Het provinciebestuur heeft daarvoor 8 miljoen euro subsidie aangevraagd in Den Haag. Daarmee kunnen dit jaar naar verwachting veertig boeren uit de brand worden geholpen. Voor volgend jaar wordt gehoopt op eenzelfde bijdrage van het kabinet, voor nog eens een kleine honderd melkveehouders.
PAS-melders zijn boeren die hun bedrijf in het verleden hebben uitgebreid op basis van het Programma Aanpak Stikstof. Volgens die regeling hoefden ze geen nieuwe vergunning aan te vragen, maar konden ze volstaan met een simpele melding.
In Groningen 185 PAS-melders in onzekerheid
In 2019 haalde de Raad van State echter een streep door dit systeem. De betrokken boeren werken sindsdien feitelijk zonder de vereiste vergunning. De stikstofuitstoot van hun veestapel is (veel) groter dan toegestaan in hun oorspronkelijke vergunning. In Groningen gaat het in totaal om 185 veehouders.
Met de aanschaf van een nieuw mestsysteem kunnen melkveebedrijven hun uitstoot terugdringen tot het vereiste niveau, zegt BBB-landbouwgedeputeerde Henk Emmens. In totaal 140 boeren, verdeeld over drie subsidierondes, komen volgens hem in aanmerking voor de nieuwe regeling.
Het gaat volgens Emmens vooral om bedrijven langs de provinciegrens die binnen de beschermingszone rond stikstofgevoelige natuurgebieden in Drenthe en Friesland liggen. Groningen telt zelf maar één Natura2000-gebied: het Liefstinghsbroekbos bij Vlagtwedde.
Opkoop geen optie: ‘Wij willen onze boeren houden’
Om die laatste reden zoekt Groningen geen uitweg uit het PAS-probleem via een opkoopregeling. Meer natuurrijke provincies hebben daarvoor wel een bijdrage gevraagd uit de 100 miljoen die landbouwminister Femke Wiersma voor dit jaar opzij heeft gezet voor maatregelen.
In Groningen zouden echter weinig veehouders in aanmerking komen voor opkoop van stalrechten. „Bovendien willen wij het aantal boeren dat we nog hebben, zoveel mogelijk behouden”, zegt Emmens. „Alleen al vanwege het belang van die bedrijven voor de voedselproductie.”
De Groninger gedeputeerde heeft hoge verwachtingen van de steunregeling, maar kan nog niet helemaal overzien hoe groot het animo in de melkveehouderij is. „Zo’n systeem kost dik 2 ton: een forse investering waarvan de boer zelf 40 procent moet bekostigen. Lang niet iedereen kan dat opbrengen.”
Hoop blijft gericht op verhoging stikstof-rekengrens
De steun is specifiek bedoeld voor het nieuwe Lely Sphere-stalsysteem. Deze nieuwe uitvinding, van de gelijknamige fabrikant van melksystemen, scheidt in de stal de vaste mest en urine. De stikstof- en ammoniakuitstoot ligt daardoor gemiddeld 77 procent lager dan die van een traditionele stal met roostervloer.
Voor de Groninger PAS-melders die niet geholpen zijn met steun voor een Lely-stalsysteem, blijft de blik gericht op Den Haag. Emmens hoopt dat zijn BBB-partijgenoot Wiersma de ‘rekenkundige ondergrens’ voor de stikstofuitstoot van veebedrijven optrekt. Daarmee zouden ook de laatste PAS-melders in de provincie in aanmerking komen voor legalisatie.
Vooralsnog oordelen wetenschappelijke adviseurs negatief over zo’n aanpassing van de rekengrens, maar Wiersma beraadt zich er nog op. De minister heeft voor dit najaar meer duidelijkheid beloofd.
