Een pot met subsidie voor de Lely Sphere-mestrobot (foto) staat al klaar, maar een recente uitspraak van de Raad van State geeft nieuwe onzekerheid of de zogeheten PAS-melders er mee gered zijn. Foto: ANP/Robin van Lonkhuijsen
Een nieuwe uitspraak van de Raad van State betekent een ‘behoorlijke tegenslag’ bij de plannen van de provincie Groningen voor de legalisering van 140 melkveeboeren die al jaren in onzekerheid zitten over hun vergunning.
Het provinciebestuur wil deze zogeheten PAS-melders uit de brand helpen met financiële steun voor maatregelen om hun stikstofuitstoot drastisch terug te dringen. Daarmee zouden zij alsnog in aanmerking komen voor een natuurvergunning.
De Raad van State boort die hoop echter de grond in met een vonnis over de natuurvergunningen voor enerzijds de Amer-energiecentrale in Gelderland en anderzijds kadaververwerker Rendac in het Brabantse Son.
Raad van State herziet standpunt over ‘externe saldering’
Die twee bedrijven kregen toestemming voor uitbreidingen vanuit de gedachte dat ze per saldo daardoor niet meer stikstof gingen uitstoten dan was toegestaan in hun bestaande vergunning. Zo’n ‘interne saldering’ stuitte tot dusver niet op juridische bezwaren, maar daar kwam de RvS kort voor kerst op terug in een nieuwe uitspraak.
Daarmee schaart de Raad zich achter eerdere gerechtelijke uitspraken in een procedure die was aangespannen door milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB). De vergunningen voor de Amercentrale en de Brabantse Rendac-fabriek werden vernietigd.
Volgens de rechters, en nu dus ook de RvS, is het niet toegestaan om de extra uitstoot door bedrijfsuitbreidingen te vereffenen met stikstofreducerende maatregelen die de totale emissie per saldo gelijk houden. Een vergunning mag pas worden afgegeven als vaststaat dat zo’n uitbreiding geen extra stikstof op kwetsbare natuur oplevert.
Koerswijziging is ‘behoorlijke tegenslag’ voor provincie
Deze koerswijziging van de RvS is „een behoorlijke tegenslag”, zegt de Groninger landbouwgedeputeerde Henk Emmens. De provincie had juist becijferd dat ‘interne saldering’ zo’n 140 van de in totaal 180 PAS-melders in Groningen uit de brand zou kunnen helpen.
Met steun voor de aanschaf van een innovatieve mestrobot, de LelySphere, zouden deze boeren de vaste mest en urine in hun stal zodanig kunnen scheiden dat de stikstofuitstoot alsnog binnen de vergunningsgrenzen valt. Die mogelijkheid wordt nu ernstig ingeperkt.
„We moeten kijken hoe we hier handen en voeten aan kunnen geven”, zegt Emmens. Hij laat onderzoeken of er binnen de RvS-uitspraak niet toch nog mogelijkheden zijn te vinden om boeren vooruit te helpen met stikstofbeperkende maatregelen. Daarover is hij ook in overleg met landbouwminister en BBB-partijgenote Femke Wiersma.
Gesprekken met PAS-melders gaan wel door
Ondanks de nieuwe tegenslag gaat Groningen wel door met het al in gang gezette overleg met zijn PAS-melders. Alle 140 boeren die in aanmerking komen voor steun zijn uitgenodigd voor een gesprek om te kijken hoe zij hun stikstofuitstoot terug kunnen schroeven met technische maatregelen in hun bedrijf.
Betrokken boeren zitten al sinds 2019 in onzekerheid en bij veel van hen staat het water aan de lippen. „Het zijn dan ook emotionele gesprekken die we voeren”, zegt Emmens. „Maar het overleg blijft hoe dan ook leerzaam en waardevol voor de toekomst.”
Ook als de weg naar interne saldering toch definitief afgesneden blijkt te zijn, zetten andere maatregelen mogelijk nog zoden aan de dijk. Op langere termijn kijkt de provincie ook naar onder meer verplaatsing van bedrijven naar minder stikstofgevoelige locaties, vrijwillige opkoop van stikstofrechten en omschakeling naar minder intensieve veehouderij.
Kabinet neemt drie jaar extra voor oplossing
Oorspronkelijk dreigden de PAS-melders hun vergunning met ingang van dit nieuwe jaar kwijt te raken, maar minister Wiersma heeft nu drie jaar extra uitgetrokken voor een oplossing. De provincie heeft daarvoor 8 miljoen euro subsidie uit Den Haag ontvangen, met uitzicht op twee rondes van nog eens elk 8 miljoen.
