Koeien op een emissiearme vloer. Holman wil verdergaan dat de technische maatregelen waar LTO vooral heil in ziet. Foto: Archief ANP
Met nieuwe stalsystemen, vrijwillige bedrijfsverplaatsing en vermindering van de veestapel komt Groningen een heel eind met de legalisering van de PAS-melders. Maar de provincie treedt niet op tegen boeren voor wie dat niet lukt.
Dat zegt landbouwgedeputeerde Henk Emmens. Dinsdag stelde het provinciebestuur plannen vast om de 185 PAS-melders in Groningen uit de brand te helpen.
Deze veehouders hebben de afgelopen jaren hun bedrijf uitgebreid op grond van de oude stikstofregels. Zij zitten in onzekerheid sinds de Raad van State een streep haalde door het Programma Aanpak Stikstof en daarmee feitelijk ook hun bedrijfsvergunning vernietigde.
Stap voor stap, zover de financiële polsstok reikt
Het wordt een hele toer om deze boeren uit hun netelige situatie te halen, beseft BBB-gedeputeerde Emmens. Met het geld dat het kabinet voor dit doel beschikbaar stelt, gaat het in ieder geval niet lukken. Daarom probeert Groningen het stap voor stap.
Daarbij concentreert de provincie in eerste instantie op 140 van de 185 PAS-melders die met een nieuw stalsysteem hun stikstofuitstoot zover terug kunnen brengen dat ze alsnog recht hebben op een vergunning.
Zij kunnen vanaf maart volgend jaar 65 procent subsidie aanvragen als ze investeren in de Lelysphere, nieuwe technologie waarbij mest en urine in de stal gescheiden wordt opgevangen en verwerkt. Daardoor ontstaat minimaal 40 procent minder stikstof: genoeg om binnen de kritische grens te komen.
Animo afwachten: niet elke boer kan nog investeren
Voor die subsidieregeling heeft Groningen 8 miljoen toegekend gekregen van het kabinet. Daarmee kunnen de eerste 35 tot 40 boeren worden geholpen, schat Emmens in. De komende jaren verwacht hij nog twee rondes van elk 8 miljoen uit Den Haag, die nog eens honderd veetelers soelaas moeten bieden.
Het is afwachten hoe groot de animo is. „We richten ons nu eerst op de bedrijven die kunnen of willen meedoen”, zegt Emmens. „Niet iedereen heeft daarvoor de financiële slagkracht want bij heel veel boeren staat het water nu aan de lippen. En het gaat om investering van vele tonnen, lang niet alle PAS-melders kunnen daar zelf 35 procent van opbrengen.”
Ook is het volgens Emmens de vraag hoeveel melkveehouders nog zo’n zware last wíllen aangaan na alle onzekerheid en emoties van de afgelopen jaren. Mede daarom is hij niet van plan om handhavend op te treden tegen boeren die hun stikstofuitstoot niet op orde hebben als op 28 februari de deadline verstrijkt.
‘Boeren zijn door het Rijk in deze situatie gedrongen’
De Tweede Kamer dringt aan op meer tijd voor een oplossing voor het PAS-probleem, maar ook als er uitstel komt zal Groningen geen bedrijven sluiten. Dat zou onrechtvaardig zijn, vindt Emmens. „Boeren zijn door het Rijk in een situatie gedrongen waar zij zelf part noch deel aan hebben.”
Feitelijk geldt dat ook voor het provinciebestuur zelf, stelt de gedeputeerde. „Ik voel me hartstikke verantwoordelijk voor deze ondernemers, maar ik bén niet verantwoordelijk. Dit probleem is gecreëerd doordat het Rijk een verkeerde inschatting heeft gemaakt.”
Dus zal Den Haag ook een oplossing moeten bieden. Bijvoorbeeld met een verhoging van de ‘rekenkundige ondergrens’ aan de stikstofuitstoot waar boeren binnen moeten blijven om aanspraak te maken op een vergunning. Dat zou volgens de gedeputeerde alle Groninger PAS-melders legaliseren, maar ligt juridisch complex.
Voor verdergaande onderdelen aanvalsplan meer tijd nodig
Ook de financiële armslag die Den Haag de provincie biedt, is onzeker sinds de coalitie onder leiding van Emmens eigen BBB een streep haalde door het speciale ‘transitiefonds’ van 24 miljard om de landbouw uit de stikstofproblemen te helpen.
Andere onderdelen uit het provinciale aanvalsplan vergen dan ook meer tijd, ook al omdat Emmens nog in gesprek wil met de melkveehouderij over zaken als een verplaatsing naar minder stikstofgevoelige locaties, omschakeling naar minder intensieve veehouderij en vrijwillige opkoop van stikstofrechten.
Daarin is volgens de gedeputeerde maatwerk per individueel bedrijf nodig en dat kost tijd. Op 3 december trapt de provincie de gesprekken daarover af met een onlineseminar voor de Groninger melkveehouderij. Later volgen keukentafelgesprekken met geïnteresseerde boeren.
Het aanvalsplan dat dinsdag is vastgesteld, is onderdeel van een breder gebiedsplan Toekomst Landelijk Gebied. De Groninger Staten buigen zich daar op 4 december over in een voorbereidende commissievergadering om er in de Statenvergadering van woensdag 18 december een definitieve klap op te geven.
