Groningen is al 2500 jaar een echte bierprovincie. Museum Wierdenland in Ezinge opent tentoonstelling over oerbier

Denk je aan bier, dan denk je niet direct aan de provincie Groningen die vooral bekend staat om haar jenever. En al helemaal niet aan een archeologisch museum. Toch komt dat allemaal op bijzondere wijze samen in Ezinge bij museum Wierdenland. Daar is vanaf deze week een nieuwe tentoonstelling te zien over de geschiedenis van bier in Groningen. En die gaat ver terug, tot 500 voor Christus.

Het bier van nu lijkt niet op het oerbier van 2500 jaar geleden. De eerste bewoners van Ezinge proostten niet met een gelig drankje met een schuimkraag. Het zou zelfs goed kunnen dat ze kauwden op hun bier. Dat was in 500 voor Christus namelijk een papdrank, gemaakt van gerst en tarwe uit het graan dat talrijk rondom de wierde groeide, zo legt museumdirecteur Elise van Ditmars uit terwijl ze wijst naar een afbeelding van graan dat hier toentertijd groeide. De pap verandert in de zeventiende eeuw in een ‘verzameling slijmerige draden’, zo valt te lezen in een boek, geschreven door een hoogleraar aan de universiteit van Groningen.

De tentoonstelling wisselt eeuwenoude bekers van aardewerk uit het jaar 100 af met modernere bierprullaria. Neem een uithangbord van de Groningse brouwer Keizer Barbarossa die in 1965 als laatste brouwerij de deuren sloot. Of de volgekrabbelde viltjes van oud-studenten van de kunstacademie die inmiddels tot de Groningse top behoren. En natuurlijk een heleboel bierglazen, -pullen en -flesjes.

Achterin is een bruine kroeg nagebouwd. Een houten bar waarachter de glazen en flessen uitgestald staan. Uiteraard kunnen de kleedjes op de tafel niet ontbreken in het café. Het ruikt er zelfs naar bier en door de speakers galmt het geluid van klinkende glazen en geroezemoes. In de hoek liggen oer-Hollandse spelletjes als ganzenbord voor de minderjarige bezoekers.

Museumdirecteur Van Ditmars noemt zichzelf na drie jaar voorbereidend onderzoek inmiddels een wandelende bierencyclopedie. „En dat terwijl ik de dochter van een wijnhandelaar ben.” Het leukste feitje? „Dat de uitspraak ‘wijn na bier geeft plezier en bier na wijn geeft venijn’ gaat over de sociale ladder. Wijn is exclusiever, je kon het je pas veroorloven als je rijker werd. Dus bier na wijn betekent een trede omlaag op de sociale ladder.”

Bij een museum als Wierdenland, dat archeologische vondsten laat zien, ligt een tentoonstelling over bier niet voor de hand. In de wierde van Ezinge, de opgehoogde woonheuvel, werden in de jaren 30 bijzondere archeologische opgravingen gedaan. Hier ontdekten archeologen dat mensen in grote boerderijen woonden. Rondom die opgravingen is het museum in het leven geroepen, veel vondsten hebben een plek in de vaste collectie.

Ezinge is bovendien het alleroudste dorp van Nederland dat ononderbroken is bevolkt. In de tijd dat de Randstad nog onbewoonbaar veenmoeras was, smulden de mensen in Ezinge in 500 voor Christus al van hun pappige bier bovenop hun wierde.

In deze tentoonstelling worden de archeologische attributen gecombineerd met kunstwerken als biljardschilderijen en particuliere verzamelingen van enthousiaste bierliefhebbers. Bovendien is er ook bier te proeven. Ter ere van de tentoonstelling is door Baxbier uit Groningen een speciaal weizenbier gebrouwen. Een vernieuwde versie van het oerbier met de gewassen die 2500 jaar geleden rondom Ezinge groeiden: emmertarwe, gerst en vlier. Op het label staat de wierde met de kolkende zee zwierig afgebeeld.

Enthousiast vertelt Van Ditmars over het bier. „Ik wilde met deze tentoonstelling iets anders dan anders doen. Volgens mij is dat wel gelukt. Hopelijk komen er zo ook mensen die normaal gesproken niet zo snel een museum binnenstappen.” Ze somt een waslijst van activiteiten op, van een bierproeverij tot een wandeltocht. Ideeën genoeg.

De tentoonstelling is te zien tot 18 oktober.