Geerte (43) uit Groningen zegt wat sommige moeders niet willen horen: ‘Kunstvoeding kan niet tippen aan borstvoeding’

Moeders die hun baby borstvoeding geven en in Groningen of Noord-Drenthe wonen, kennen bijna allemaal de naam Geerte van den Broek. Als lactatiekundige helpt zij de wereld aan vrouwen met borstvoedingsperikelen: van problemen met aanhappen tot borstontstekingen.

„Het viel me op dat ik vaak vragen krijg van vrouwen over hoe ze borstvoeding moeten geven als ze weer aan het werk gaan of als hun kolfrecht vervalt. ‘Hoe moet dat dan? Dan moet ik maar afbouwen.’ Vaak willen ze helemaal niet stoppen met borstvoeding maar hebben ze het gevoel dat dat moet”, zegt Van den Broek (43).

Moeders in Nederland hebben 10 tot 12 weken geboorteverlof en 9 maanden kolfrecht: in die maanden mogen ze een deel van hun werktijd gebruiken om te kolven. Daarna moet het in hun eigen tijd. En dat terwijl de World Health Organization (WHO), Unicef en het Voedingscentrum op basis van onderzoek aanraden om ten minste de eerste zes maanden exclusief borstvoeding te geven en tot en met twee jaar moedermelk te geven als bijvoeding.

Tijdens een online sessie van Van den Broek op TikTok eind april, waarbij volgers vragen kunnen stellen, kwam wéér een vraag van een vrouw die met het kolven op het werk worstelde. „Ik riep toen dat ik misschien wel een petitie op kon zetten. Nog nooit gedaan. De volgende dag stond de petitie online en stroomden de eerste handtekeningen binnen.”

Met de handtekeningenactie wil Van den Broek ervoor zorgen dat het geboorteverlof en het kolfrecht worden verlengd. Het is raar, vindt ze, dat de Nederlandse wetgeving en de wetenschappelijke adviezen niet met elkaar overeenkomen. „Trek het geboorteverlof naar 6 maanden en het kolfrecht naar 2 jaar. Dan wordt het voor vrouwen makkelijker om in elk geval de eerste 6 maanden zonder stress rond werk borstvoeding te geven en kunnen ze zelf kiezen hoe lang ze gebruik willen maken van hun kolfrecht.”

Van den Broek praat rustig, maar in haar toon klinkt een stelligheid door die verraadt dat ze weet waar ze het over heeft. Ze loopt al een tijdje mee in borstvoedingsland. In 2008 begon ze als kraamverzorgende. „Ik wilde eerst verloskundige worden, maar ik ben medisch gezien niet zo stabiel.” Ziet ze een grote wond dan wordt ze wiebelig. „Dat was niet heel handig als kraamverzorgster”, lacht ze. „Als een knip moest worden gezet of als ik bij moest schijnen tijdens het hechten, dan was dat voor mij wel een ding.”

Al tijdens haar opleiding vond ze de lessen rond borstvoeding het leukst. „In gezinnen kun je als kraamverzorgende de borstvoeding maken of breken. Door bij de moeder te gaan zitten en haar te begeleiden, te luisteren, te kijken en te motiveren kun je heel veel doen. Dat vond ik heel mooi.”

Dat Van den Broek iets met baby’s is gaan doen, verbaasde helemaal niemand. Als piepjong meisje zat ze op verjaardagen het liefst zo dicht mogelijk bij de baby’s in de buurt. „Ik kreeg ze altijd stil”, zegt ze met een glimlach. „Mijn eigen moeder was ook zo’n oermoedertje. Dat heb ik van haar.”

Ze is moeder van drie kinderen, twee jongens (23 en 20) en een meisje (12), en bonusmoeder van twee. In 2011 begon ze haar praktijk als lactatiekundige en in 2022 zette ze de Borstvoeding Academie op. Een online platform waar ze cursussen aanbiedt rondom borstvoeding.

„Op dat gebied ontbreekt heel veel kennis. Je moet goed weten wat je doet en waar je aan begint”, vertelt ze. Op het moment dat kunstvoeding in de jaren ‘60 en ‘70 groot werd, kregen veel vrouwen het advies om kinderen de fles te geven. Daardoor is veel kennis verloren gegaan. „Ik ben veel in Afrika geweest waar het heel normaal is om borstvoeding te geven. Daar wordt kennis van generatie op generatie gedeeld en zien vrouwen en mannen het om zich heen. Hier is dat veel minder zo.”

Dat vrouwen daarmee worstelen blijkt uit onderzoek. Zo zocht het Voedingscentrum uit dat 70 procent van de vrouwen eerder stopt met borstvoeding dan ze wil. Niet alleen vanwege de combinatie met werk, ook omdat ze bang zijn dat de baby te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt. In 2023 becijferden onderzoekers van de peiling Melkvoeding 2023 dat steeds minder vrouwen überhaupt beginnen met borstvoeding geven.

Rondom bevallen zijn tal van cursussen, folders en informatiebijeenkomsten. „Logisch! Als je niet weet dat die baby uit je vagina komt, dan schrik je je rot als de weeën beginnen. Daarom word je voorgelicht. Gek genoeg is dat bij borstvoeding niet zo. Mensen denken dat dat vanzelf gaat, maar je moet het oefenen.”

Het is een heikel onderwerp. Geef je als vrouw lang borstvoeding? Dan vinden mensen daar wat van. Doe je het in het openbaar? Dan vinden mensen daar wat van. Geef je meteen kunstvoeding? Dan vinden mensen daar wat van. Zeg je dat borstvoeding beter is dan kunstvoeding? Dan vinden mensen daar óók wat van.

„Er bestaan veel misvattingen rondom borstvoeding. Bijvoorbeeld dat het meteen moet lukken, terwijl het dagen kan duren voordat het op gang komt. Dat is helemaal niet erg: want een babymaag is de eerste dagen zo groot als een kers. Daar hoeft helemaal niet veel voeding in.” Andere misvattingen zijn dat het eten van bepaald voedsel door de moeder voor krampjes zorgt bij de baby. „Ook dat klopt niet.”

,,Gevoed is goed, dat is het belangrijkste. Kunstvoeding is prima voeding, maar het is een alternatief. Het kan niet tippen aan borstvoeding”, zegt Van den Broek. „Dat past zich aan aan je kindje, zit vol antistoffen en heeft tal van voordelen. Ook voor de moeder. Dat durven heel veel mensen niet te zeggen omdat we moeders die kunstvoeding geven niet met een schuldgevoel willen opzadelen. Moeders bij wie het moeilijk gaat of niet lukt, ervaren daardoor druk.”

Er zijn vrouwen die liever kunstvoeding geven, bijvoorbeeld omdat ze dan de nachten beter kunnen verdelen met hun partner. „Stel dat je het eerste halfjaar niet hoeft te werken, dan kan het zijn dat een moeder het niet zo erg vindt om de nachten te doen, omdat ze overdag kan bijslapen.”

Het is niet zo dat Van den Broek lid is van de moedermelkmaffia en alle vrouwen wil pushen om borstvoeding te geven. „Helemaal niet. Als iemand mij belt omdat ze wil afbouwen of wil combinatie-voeden, dan help ik daar natuurlijk mee. Ik wil alleen zorgen dat iedereen de kennis en de ruimte heeft om een weloverwogen beslissing te nemen.”

Ze heeft ruim 12.000 handtekeningen binnen. Een mooi begin, maar nog niet genoeg volgens Van den Broek. „Ik heb gehoord dat 40.000 handtekeningen wel een mooi signaal is. Daar ga ik voor.”