Voorlezen? Voor kleuters, dreumesen en zelfs baby's is het hartstikke goed. Maar hoe maak je er een feestje van?

„Voorlezer, zorg ervoor dat je een boek voorleest dat je zelf ook leuk vindt”, zegt de Groningse kinderboekenschrijver Tjibbe Veldkamp. „Als jij het leuk vindt om te lezen, wordt het voor de luisteraar ook leuker. Je hoort het niet vaak, maar ik zeg het toch: denk aan jezelf.”

Veldkamp zit boordevol tips. En dat is niet zo gek. Als het om kinderboeken gaat, weet hij waar hij het over heeft. Veldkamp heeft heel wat prijswinnende boeken op zijn naam staan. Denk aan De jongen die van de wereld hield en Maar eerst ving ik een monster. Voorlezen doet hij ook regelmatig. Vroeger voor zijn eigen kinderen. Nu vaak op scholen.

De Nationale Voorleesdagen gaan woensdag van start. De week, gericht op kinderen tussen de 0 en 6 jaar, is misschien niet zo bekend als de Kinderboekenweek. Maar voorlezen is wel heel erg belangrijk. Kinderen leren een taal door woorden te horen. En dat leren begint al vóórdat een kind kan praten.

In onderzoeken rond dit onderwerp vliegen de statistieken en de voordelen je om de oren. Een kleine greep uit die onderzoeken: voorlezen leidt tot een betere band tussen ouder (of verzorger) en kind, een betere mondelinge taalvaardigheid van kinderen en een beter taalbegrip. Kinderen die opgroeien in een gezin met praatgrage ouders, horen meer dan 2.000 woorden per uur. Terwijl kinderen met zwijgzame ouders slechts 615 woorden per uur horen, becijferden Amerikaanse onderzoekers in 1995 al.

Suzanne Mol onderzocht in 2010 voor haar proefschrift wat het effect van voorlezen is op de lange termijn. Zeventig procent van de peuters en kleuters die wordt voorgelezen, heeft voldoende woordenschat om een goede start te maken op school. Bij kinderen die niet worden voorgelezen is dat percentage dertig procent.

Maar goed, dat voorlezen is niet altijd makkelijk. Zit je klaar met een boek, bladert een dreumes als een razende door de pagina’s. Of je kleuter klautert liever op een meubelstuk dan dat hij of zij stilzit en luistert. Het kan wel heel leuk zijn, weet Veldkamp. „Praat met elkaar. Woorden voorlezen is als voorlezer je taak. Maar daar begint het mee. Als je praat over wat in het boek gebeurt, wordt het nog gezelliger. Je wilt dat het een feest wordt voor twee personen. En laat je kind ook lekker praten. Lok het gesprek uit”, zegt hij.

Daar houdt de schrijver tijdens het maken van zijn boeken ook rekening mee. „Ik zeg weleens dingen expres niet in het boek, zodat je als voorlezer bijna gedwongen bent er iets over te zeggen.”

Mies van Hout uit Zeegse maakt al bijna dertig jaar lang prentenboeken. Op haar website deelt ze allerhande voorleestips. Juist om kinderen, in klassen of gewoon lekker thuis, te vermaken. „Ik ben opgegroeid tussen de boeken. Mijn vader vertelde vroeger altijd verhalen en dat zijn mijn mooiste jeugdherinneringen. Ik las mijn eigen kinderen ook altijd voor. Ik vind het mooi dat je, op een veilige manier thuis op de bank, avonturen kan beleven in andere werelden.”

Om het jezelf makkelijk te maken, is het handig als je het boek goed kent, weet Van Hout. „Dan komt je verhaal beter over en dan wordt het meer vertellen in plaats van voorlezen.” Bovendien is het ene boek het andere niet. „Mijn boek Ga je mij kietelen? werkt heel goed voor interactief voorlezen. Dan kun je kinderen de plaatjes laten kietelen. Maar bij sommige verhalen wil je juist de spanningsboog erin houden en dan is interactief voorlezen minder handig.”

Ze rolt meteen door naar de volgende tip. „Introduceer het boek van tevoren aan kinderen. Dat geeft ze het gevoel dat er iets bijzonders gaat gebeuren. Dat kan heel simpel zijn. Bijvoorbeeld ‘ben je weleens in de dierentuin geweest?’ als het boek over een dier gaat wat daar te vinden is.”

Rust en stilte is volgens Van Hout ook belangrijk. Al geldt dat vooral in de klas. „Deze tip geef ik vaak aan kleuterjuffen. Zeg dan gewoon tegen kinderen dat het verhaal mooier is als ze stil zijn. En raffel het verhaal niet af. Neem de tijd. Dan dringt het boek beter door.”

Ook belangrijk, vindt Veldkamp, is dat voorlezen niet hoeft te stoppen als een kind zelf kan lezen. „Juist niet! Ik ben denk ik pas met voorlezen gestopt bij mijn kinderen toen ze 14 waren. Toen kreeg ik commentaar dat ik te langzaam las”, zegt hij.

Tips, tips, tips: wordt het voorlezen hiervan niet heel ingewikkeld? Misschien. „Voor mensen bij wie de moed nu in de schoenen zakt, heb ik nog een tip”, zegt Veldkamp. „Het is geen huiswerk. Doe het lekker op je eigen manier. Het moet geen prestatie worden. Ik hou bijvoorbeeld helemaal niet van stemmetjes doen. Dus doe ik ze niet. Wees niet bang voor voorlezen. Dat is nergens voor nodig.”