Boekhandelaar Jan Riemer (68) uit Groningen staat een halve eeuw tussen de verhalen en vindt het nog elke dag fantastisch

Speciaal voor vandaag heeft Jan Riemer (68) een stropdas om. Draagt hij bijna nooit. Al vijftien jaar niet om gehad, vertelt hij. De das kreeg hij van zijn vader toen hij 25 jaar boekhandelaar was. Het is een blauwe met boeken erop. „Ik vond het wel toepasselijk.”

In Boekhandel Riemer op de kruising van de Nieuwe Ebbingestraat en de Turfsingel is het vrijdag feest. Jan Riemer is vijftig jaar boekverkoper. Hij zwaait niet langer de scepter in de winkel, die taak droeg hij een paar jaar geleden over aan zijn zonen.Maar hij werkt er nog steeds. Elke week zo’n twintig uur. En nee, het woord pensioen wil hij nog niet horen.

Boekhandel Riemer is een bekende naam in Groningen. De winkel heeft krakende houten vloeren, grote houten boekenkasten en verschillende zithoekjes. Voor boekenwormen voelt het fijn oud, warm en knus.

Jan Riemer neemt plaats aan de grote houten tafel onder de trap. Daar ligt een poster. ‘Na 13.352 dagen, 181 vrachtwagens vol boeken, 720 kilometer cadeaupapier, 2,2 miljoen verkochte boeken, 50.660 kopjes koffie, 9 verbouwingen, 200 ziektedagen en 780 zorgverlofdagen is het tijd voor een groot feest!’ Achter hem zitten studenten op laptops te werken. Kleinzoon Joep geeft hem een knuffel. „Zo”, zegt hij. „Welkom.”

Zeg je Jan Riemer, dan zeg je boeken. Hij werd als het ware tussen de verhalen geboren. Zijn vader Gerrit opende na de oorlog een boekhandel in Ermelo waar hij Jopie als winkelmeisje aannam. De twee trouwden en tada: daar was Jan. In fotoalbumsstaat hij regelmatig afgebeeld met zijn neus tussen de boeken. „Ik denk dat ik een jaar of 8 was toen ik voor het eerst achter de kassa in de zaak stond”, zegt hij. „Maar op mijn 18de ging ik officieel in de winkel werken.”

Het was, zo zegt hij zelf, het kortste sollicitatiegesprek ooit. Jan zei: „Ik denk dat het tijd wordt dat ik in de zaak ga werken.” Vader antwoordde: „Dat lijkt me fantastisch jongen.”

Zijn zus nam de winkel in Ermelo over, Jan trok met zijn vrouw Janny en zes kinderen naar Groningen waar hij in 1992 de boekhandel van Ben Doornbos in de Oude Kijk in ‘t Jatstraat overnam. „We groeiden uit ons jasje. Soms was het zo druk, dat het niet meer gezellig was.”

In 2007 verhuisde de winkel naar het pand in de Nieuwe Ebbingestraat. Ooit zat hier een garage, toen een matrassenzaak. „We hebben de boel helemaal gestript. De boekenkasten heb ik met mijn vader gebouwd. De vloeren legden we zelf.”

Het ondernemen, de bedrijvigheid, Jan vindt het allemaal leuk. Hij pakt net zo lief boeken uit een doos als dat hij een klant helpt. Alleen de boekhoudingvindt hij niets. Hij is meer van de lettertjes, niet van de cijfertjes. Jarenlang werkt hij zes lange dagen per week. „Dat kon allemaal dankzij mijn vrouw Janny. Zij zei altijd: laat Jan zijn ding maar doen. Als ik niet in de winkel stond, deed ik vrijwilligerswerk of was ik aan het klussen. Ik las van 12 tot 2 uur ‘s nachts”, vertelt hij. „Ik heb altijd weinig geslapen.”

Zoon Gert Jan loopt langs. „De eerste twaalf jaar van mijn leven heb ik mijn vader nauwelijks gezien”, grapt hij. „Wie bent u eigenlijk!”, voegt Harmen lachend toe.

Vier jaar geleden werd bij Janny een hersentumor ontdekt. Jan stopte abrupt met werken en werd van de een op andere dag mantelzorger. Wonder boven wonder kwam Janny er bovenop: de tumor is al twee jaar niet gegroeid. „Gebedsverhoring noemen we dat”, zegt Jan. Twee jaar geleden stapte hij de zaak weer binnen, nu niet als baas maar als medewerker.

„Nee, hij loopt nooit in de weg”, zegt Harmen. „Gebeurt dat ooit wel dan praten we daarover. Dat is de afspraak.” Het bureautje van Jan staat achterin de winkel. Jan: „Ik grap weleens dat die gewoon steeds verder richting de uitgang schuift. Als dat zo is, weet ik hoe laat het is.”

De boekenwereld heeft hij in de halve eeuw dat hij er werkt zien veranderen. Vroeger stonden boekenkasten pontificaal in de woonkamer. „Nu hebben sommige mensen niet eens meer een boekenkast”, zegt hij. „Zij lezen hun boeken op de telefoon.”

„Ja, en de ontzuiling hè”, gaat hij verder. „Vroeger haalde je als protestant brood bij de protestantse bakker enzovoort. Wij zijn van gereformeerde huize. 90 procent van de klanten van mijn vader was gereformeerd. Dit is een algemene boekhandel, maar je drukt als boekhandelaar een stempel op de zaak. Zo vind je hier veel theologische boeken.”

Nog steeds verwondert hij zich over de hoeveelheid schrijfsels die verschijnen. „Hoe bedenken ze het toch? Als auteur moet je echt naar buiten treden. Ik schrijf graag, maar het uitgeven? Nee, dan klap ik dicht. Ik weet hoeveel er is. Dan denk ik: wat heb ik nog toe te voegen.”

Tijd om te lezen heeft hij inmiddels iets minder. Mantelzorgen, werken, tuinieren, koken, zestien kleinkinderen vermaken: hij heeft het druk. „’s Nachts lezen lukt me niet zo goed meer. Ik werd op een gegeven moment steeds wakker met een boek op mijn neus.” Als hij leest, pakt hij het liefst thrillers. Ontspannen met spanning. Het mooiste boek vindt hij de Bijbel. „Vooral vanwege de boodschap. Als iedereen zich aan de tien geboden houdt, is de wereld fantastisch.”

„Leuke stropdas zeg!”, zegt een klant verrukt tegen Jan. „Bedankt! Ik draag ‘m eigenlijk nooit. Maar vandaag wel!”