175-jarig bestaan Hervormde Kerk Hollandscheveld wordt gezamenlijk gevierd. ‘Unieke samenwerking met diverse instanties uit het dorp’

De organisatie van het project ‘175 jaar Hervormde Kerk Hollandscheveld’ wil met dit jubileum laten zien dat de komst van de kerk in Hollandscheveld grote gevolgen had voor de ontwikkeling van het dorp. „Dat doen we door elf personen uit die geschiedenis uit te lichten, die vanuit hun geloof een belangrijke bijdrage leverden aan sociale aspecten”, zegt Albert Smit van de werkgroep.

De aftrap van de jubileumviering vindt plaats op 14 mei en dat is tevens de start van het Feest van de Geest. De kerk is dan open op 14, 16, 17, 23, 24 en 25 mei van 13.00 tot 17.00 uur. Naast kunstwerken van Geert Oldenbeuving is er de expositie van elf personen die levensgroot als poppen zijn weergegeven. „In deze tentoonstelling komen mensen uit de geschiedenis van de kerk aan de orde, die ook een belangrijke maatschappelijke rol hadden en aan de basis stonden van onderwijs, zorg en welzijn.”

Dit zijn onder andere Pieter Jans Steen, onderwijzer van de eerste school en catechisatieleraar, Elisabeth Arends Salomons, ongediplomeerde vroedvrouw in het Hollandsche Veld, Geert Roelof Raak, hoofdonderwijzer openbaar onderwijs op christelijke grondslag, Ds. Cornelis Johannes Christiaan Venema, opbouwer van de nieuwe kerk en Hendrik Raak, verzetsman in de Tweede Wereldoorlog.

Een ander uitgangspunt van de organisatie is ook iets voor het dorp te doen. „Daarvoor werken we samen met de basisscholen aan een Artstone-project. In die samenwerking doen ook lokale organisaties mee. Deze partners zitten in de werkgroep Vereniging Hollandscheveld voor Plaatselijk Belang, dorpscoöperatie HollandscheVeld Verbindt, dorpscentrum ’t Anker, Hervormde Kerk Hollandscheveld en de Stichting Levende Geschiedenis Drenthe. Tijdens het Feest van de Geest, het project kunst in de kerk, staan we stil bij de eerste steenlegging. Dit doen we met een actie ‘een steentje bijdragen’. Met de stenen die door de kinderen gemaakt zijn, willen we geld inzamelen voor een goed doel dat past bij Hollandscheveld.”

Kinderen van groep 8 hebben onder leiding van Geert Oldenbeuving een workshop stenen beschilderen gedaan. „Er zijn honderd stenen gemaakt met het idee die in een gedenkmonument te verwerken. De werkgroep is daarover nog aan het brainstormen. Hieraan deden PCBS Het Mozaiëk, Eben-Haëzerschool en OBS De Oostenbrink mee. We willen samen met bewoners van Hollandscheveld en omstreken een blijvend monument ontwikkelen. Het monument is daarmee ook een teken dat we met elkaar verbonden zijn door de generaties heen en zo samen het dorp vormen en hebben gevormd. Bewoners kunnen een steen kopen voor het monument. De bouw daarvan willen we door middel van sponsoring realiseren. De opbrengst van de verkoop van de ‘stenen’ kan dan aan een goed maatschappelijk doel worden gegeven. Hierin willen we samen met de Hervormde Kerk, Plaatselijk Belang, dorpscentrum ’t Anker en de Dorpscoöperatie optrekken.”

Hier wordt een sponsorproject van gemaakt. „Ieder geschilderd steentje moet eigenlijk meer dan 10 euro opbrengen en daar kan men sponsors voor zoeken. De kerk trakteert en draagt voor elke geschilderde steen 5 euro bij. Wat het goede doel zal zijn bepalen de kinderen uit Hollandscheveld. Zij kunnen de komende periode hun wens of idee kenbaar maken. Het doel is altijd iets wat van belang is voor ons eigen dorp. Een kinderjury bepaalt waar de opbrengst naartoe gaat en het doel maken we tijdens de jaarmarkt bekend.”

Op zaterdag 29 augustus wordt de jubileumviering vervolgd met een levend geschiedenis evenement van rond 1850 bij de kerk tijdens de jaarmarkt. „‘t Aol Volk komt met een verrassend programma. De dag is een unieke reis terug in de tijd. In de kerk is de tentoonstelling van de elf poppen te bekijken.”

Op 26 december wordt het jubileumjaar afgesloten met een kerkdienst en wordt de opbrengst voor het goede doel bekend gemaakt. „In deze kerkdienst staan we stil bij de ingebruikneming van de kerk en blikken we terug op die dag en op die eerste overdenking”, zegt Smit. „Wat voor ons belangrijk is, is de maatschappelijke rol die een kerk kan zijn in het sociale domein. Daarom hebben we er voor gekozen met diverse organisaties samen het feest van de kerk te vieren. Deze samenwerking is best uniek te noemen, gezien de verschillen in levensovertuiging. Elke partner voelt dat men iets voor het dorp kan doen en betekenen. Dat is de gemeenschappelijke deler.”

De bouw van de kerk, die bekend staat als waterstaatkerk, was een kwestie van de zeer lange adem. „Ja, wat in 1851 werkelijkheid werd, was het resultaat van maar liefst negentig jaar van onderhandelen, hopen en bidden. Generaties lang verlangden de inwoners van Hollandscheveld naar een eigen plaats van samenkomst, een kerk waarin zij hun geloof konden beleven zonder verre reizen te hoeven maken. Het was een diepgevoelde wens die keer op keer besproken werd, maar waarvoor het uiteindelijk bijna een eeuw zou duren voordat zij vervuld werd”, zegt Albert Metselaar.

Dat moment kwam op 12 mei 1851, toen Mr. A.H. Witsenborg de eerste steen legde van de Hervormde Kerk van Hollandscheveld. Een gebeurtenis die door velen in het dorp als een zegen werd ervaren. De bouw van de kerk was een enorme onderneming, zeker voor een kleine gemeenschap in die tijd. De totale bouwsom bedroeg 13.500 gulden. De financiële middelen kwamen tot stand dankzij bijdragen van Koning Willem II (10.000 euro), de landelijke synode en talloze collectes in en buiten de gemeente (3000 euro).

Op Tweede Kerstdag 1851 was het zover: de kerk werd officieel in gebruik genomen met een feestelijke dienst. Het was een dag vol dankbaarheid en vreugde, waarop het dorp samenkwam om stil te staan bij de vervulling van een langgekoesterde droom. Sinds dat bijzondere moment heeft de Hervormde kerk een onmisbare plaats ingenomen in het hart van Hollandscheveld.

De komst van de kerk bracht welvaart en ontwikkeling naar het dorp. Ze werd het middelpunt van het dorpsleven en stimuleerde maatschappelijke betrokkenheid. Vanuit de kerk ontstonden scholen, verenigingen en de komst van een huisarts. Hierdoor groeide het dorp op sociaal en economisch gebied.

Op de achtergrond wordt gewerkt aan drie e-books over de ontstaansgeschiedenis van de kerk. „Onze kerk heeft momenteel zo’n 800 leden. Van sluiting van kerken in Hollandscheveld is voorlopig geen sprake. Er zijn in ons dorp drie PKN-kerken. Een hervormde, een gereformeerde en hervormde gemeente van bijzondere aard”, besluit Smit.