Delfts blauwe klompjes, getatoeëerd op een bovenarm. Dat heb ik nog nooit eerder gezien. De dame tegenover mij laat ze trots zien.
Ze klinkt 100 procent Amerikaans, maar raakt niet uitgepraat over Nederland. Met glimmende ogen vertelt ze hoe ze in Nederland geboren is en de Nederlandse nationaliteit heeft. Maar ze is ruim zestig jaar niet terug geweest en spreekt ook geen woord Nederlands. Toch is het duidelijk: Nederland zit niet alleen op haar arm, maar ook in haar hart.
Ik ben in Grand Rapids, een kleine oranje punaise bovenin de kaart van Amerika. Boodschappen doe je hier bij Meijer, een auto kopen bij Dykstra’s automobiles, een voorstelling pak je in het DeVos center, en zit je met jezelf in de knoop dan kun je naar het Postma center (geen familie) voor geestelijke ondersteuning. Helpt dat niet dan is er altijd nog de New Holland Brewery.
Nog veel meer oranje punaises
Zoals Grand Rapids zijn er nog veel meer oranje punaises hier in Zuid-West Michigan. Zeeland, Drenthe en Vriesland zijn bijvoorbeeld niet ver weg (plottwist: Vriesland en Drenthe liggen in Zeeland). Op een half uurtje ligt Holland, met een echte molen en een tulpenfestival waar nog de klompendans wordt gedaan. Voor de optocht uit gaan mensen in klederdracht met een bezem door de straten. Want, zo wil de traditie: het echte oude Holland was immers ook altijd keurig netjes.
On V/M
DVHN en LC publiceren iedere week een column van Onze Vrouw/Man, een van de acht mediacorrespondenten uit een ander continent. Jan Postma (Hurdegaryp, 1983) is correspondent in Washington voor BNR Nieuwsradio en andere media. Hij studeerde Amerikanistiek en journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Als Nederlander is die folklore natuurlijk prachtig om te zien. Maar het is ook wel vervreemdend. De inwoners hebben hier met hun Amerikaanse blik op het oude Nederland hun eigen geïdealiseerde herinneringen en prentenboeken werkelijkheid gemaakt. Het resultaat voelt zoals Chinezen naar babi pangang van de Nederlandse afhaalchinees kijken: in de verte lijkt het op iets bekends, maar het is eigenlijk toch heel wat anders.
Medelijden en verbazing
Van het oude Holland houden ze. Maar ze vinden het hier in West Michigan vaak maar lastig om te bedenken wat ze van het huidige Nederland vinden. De mensen hier zijn net als hun voorouders christelijk en conservatief. Ze stemmen voornamelijk op Trump en ze kijken Fox News. Dat betekent dat ze veel negatiefs horen over Europa. Meer dan eens hoor ik medelijden en verbazing over hoe we het zover hebben laten komen in Nederland. Immigratie, criminaliteit, klimaat, cultuur: eigenlijk hebben ze ons al opgegeven.
Meestal zijn ze zelf nooit in Nederland geweest. Of het zijn juist mensen die járen geleden uit Nederland vertrokken en graag aan zichzelf bevestigen dat dit de juiste keuze was. De negatieve verhalen staan in schril contrast met de lyrische verhalen van mensen die Nederland wel hebben bezocht. Die raken niet uitgepraat over het openbaar vervoer, al dat gefiets en onze gezondheidszorg.
Nederlandse achternamen zijn overal
Je merkt dat in dit gebied langzaamaan het oranje wel wat valer wordt. De grote Nederlandse immigratiegolven kwamen hier in de tweede helft van de 19e eeuw en na de Tweede Wereldoorlog. Zoveel generaties verder zie je die Nederlandse achternamen nog overal, maar de voornamen zijn al lang geen Jan of Kees meer. Nederlands tref je nog aan op een tegeltje, maar bijna niemand spreekt het meer.
Steenstra’s royal bakery in Grand Rapids belooft the taste of Dutch history, maar behalve speculaasjes vind je er weinig Nederlands. Het ligt er vooral vol met gigantische donuts en cupcakes. Hoe de bakkerij koninklijk was weten ze eigenlijk niet. „Misschien hebben de eigenaren hun stamboom zover uitgeplozen en zijn ze afstammelingen van een koning?”
Nederlandse afkomst is een boeiend verhaal
Zo betekent Nederland voor iedereen hier wat anders. Voor sommige Nederlandse Amerikanen een soort sprookjesverhaal van ijverig vegende mensen in klederdracht en speculaasbakkers die misschien wel afstammen van koningen. Voor anderen is het een bijna Bijbelse waarschuwing voor welke kant Amerika niet op moet. Voor veel Dutch-Americans is het vooral iets uit het verleden.
Soms is die Nederlandse afkomst gewoon een boeiend verhaal over waar je vandaan komt en wat jou dat maakt, zoals bij de dame met de getatoeëerde blauwe klompjes. Ze vertelt over hoe ze een paspoort aan gaat vragen en aan het sparen is om haar droom waar te maken: een reis naar Nederland. Het land waar ze is geboren, waar ze van houdt, maar wat ze eigenlijk amper kent. Ik hoop dat het Nederland van 2026 aan haar verwachtingen kan voldoen.
In ieder geval mooi om te zien dat na al die jaren van het najagen van the American Dream er ook nog Nederlandse Amerikanen zijn met een Dutch Dream.
