Henk 'Pick' Fokkens in zijn stripwinkel Modern Papier in 2002. Foto Corné Sparidaens
Henk ‘Pick’ Fokkens, de voormalige eigenaar van de legendarische stripwinkel Modern Papier in Groningen, is donderdag overleden. Zijn vrienden herinneren hem als een lieve man met een groot hart en een hoofd waarin het altijd borrelde van ideeën.
Aan de muur van stripwinkel Akim in Groningen hangt een immense canvas-tekening uit 1986 waar vele Nederlandse striptekenaars aan meewerkten. Franka, De Rechter, Sjors en Sjimmie, de Je-weet-wel-kater, Vader en Zoon en tientallen andere strippersonages lijken te rusten op de getekende schouders van stripwinkelier Henk Fokkens (1949), die door iedereen bijna liefkozend ‘Pick’ werd genoemd. Alsof hij Atlas was die in zijn eentje de stripwereld overeind hield, een wereld waar de medeoprichter van het Nederlands Stripmuseum zich een enkele keer ook aan vertilde.
Waarom noemde iedereen hem Pick?
Fokkens overleed op 25 juli in woonzorgcomplex De Pelster in de Pelsterstraat. In dezelfde straat runde hij jarenlang zijn stripwinkel Modern Papier, de winkel die tot de sluiting, maar ook daarna, een begrip was in de Nederlandse stripwereld.
„Het is in deze tijd bijna niet te bevatten, maar Modern Papier was een belangrijk cultureel middelpunt”, vertelt striptekenaar Meinte Strikwerda uit Groningen. „Iedereen die ertoe deed – overigens ook iedereen die er niet toe deed – kwam in die winkel. Voor de boekjes natuurlijk, maar ook voor Pick. Het was er altijd gezellig.”
Fokkens begin in 1975 aan het Zuiderdiep stripwinkel Tante Leny, genoemd naar een striptijdschrift. Vijf jaar later begon hij in de Pelsterstraat Modern Papier, waar de nieuwste stripalbums werden verkocht. Fokkens kocht vervolgens een nabijgelegen pand waarin Tante Leny kwam, die gespecialiseerd was in tweedehands strips.
Elsje had zonder Henk misschien niet bestaan
In Modern Papier werd het fundament gelegd voor de loopbaan van Gerben Valkema, striptekenaar van Elsje. „Ik werkte er enkele jaren als hulpje op de zaterdagen. Ik zal een jaar of 16 zijn geweest toen ik voor het eerst Modern Papier binnenstapte. Ik deed boodschappen, hielp in de winkel, zette de boekjes netjes neer en aan het einde van de dag pakte ik de stofzuiger. Kleine klusjes, maar ik deed ze met groot plezier. Loon kreeg ik niet, ik werd uitbetaald in strips! Maar dat vond ik natuurlijk prima.”
Valkema, geboren in Ulrum, herinnert zich Pick als een unieke man. „Hij zat vol mooie en grote verhalen. En hij beschikte over een lief en groot hart waarin ook een artistieke ziel huisde. Pick maakte ook muziek. Bij hem thuis in Oudeschip stond een hammondorgel waarop hij heel verdienstelijk speelde. Er werd in de winkel ook veel muziek gedraaid. Zo maakte ik kennis met Canned Heat en Skik.”
Tekening die Jesse van Muylwijck ('De Rechter') maakte van stripwinkelier Pick Fokkens van Modern Papier. De tekening, die jarenlang in deze stripwinkel hing, hangt nu aan de muur van striphandel Akim in Groningen. Tientallen tekenaars die ooit een signeersessie bij Modern Papier hadden, werkten eraan mee. Links naast Fokkens staat een tekening van Barbara Stok. Foto DvhN
Valkema roemt de bijzondere sfeer van Modern Papier. „De winkel trok leuke types aan. Striptekenaars als Barbara Stok, Reinder Dijkhuis, John Croezen en Frans Le Roux – ongetwijfeld vergeet ik nu een paar namen – kwamen er vaak over de vloer. Maar ook huisschilders en dominees liepen de winkel binnen, iedereen voelde zich daar welkom. Jan Kruis (1933-2017) haalde er ook zijn strips. Na een signeersessie liepen Jan en Pick naar het kantoor om wat na te praten. Pick liet wat tekeningen van mij zien en zo ging het balletje rollen. Jan zag wel wat in de jonge, nog kneedbare tekenaar en hij nam mij als leerling voor zijn tekenstudio aan. Zo is het allemaal begonnen: met Pick.”
Ja, die bijnaam. Hoe zit dat toch? Biologiedocent en oud-vriend Rick Koens legt het uit. „Hij vertelde eens dat hij vroeger nogal klein was en daarom ‘Pikkie’ werd genoemd. Dat werd later Pick. Die ‘c’ zal hij zelf hebben toegevoegd. Ik denk dat een hoop mensen niet eens weten dat hij Henk heette.”
Hans Ritzema, die een halve eeuw met Pick was bevriend, hoorde een andere versie. „Pick vertelde mij dat hij tijdens een koksopleiding ook wel ‘pikkie’ werd genoemd. Hij heeft zich die naam echt toegeëigend.”
Grondlegger van het Nederlands Stripmuseum
Koens stond jarenlang als ‘onbezoldigd werknemer’ achter de kassa. „Pick had er een talent voor om iets van mensen gedaan te krijgen. Ik kwam vaak in de winkel om een boekje te kopen. Op een dag stapte ik naar binnen en het was er behoorlijk druk. Pick zei bijna terloops: ‘Leg je jas maar neer en help even mee’.” Hij lacht hardop. „En zo ben ik erin gerold. Ik ben nooit betaald en ik vond het nog leuk ook.”
Strikwerda: ,,Er gebeurde altijd wel wat. Op den duur zat er een illegaal bordeel boven Modern Papier. Dan stonden er opeens keurige, oudere heren in de winkel die een beetje verbaasd om zich heen keken. Ze hadden de verkeerde deur gekozen. ‘Ik denk dat u boven moet zijn’, zei Pick dan.”
Barbara Stok, onder meer bekend van het album de Filosoof, de Hond en de Bruiloft, sluit niet uit dat het Fokkens was die haar net dat ene beslissende duwtje gaf om striptekenaar te worden. „Ik heb heel veel aan hem te danken. Zonder hem was ik misschien nooit stripmaker geworden. Ik had een prijsvraag gewonnen uit de krant: voor 50 gulden mocht ik strips uitzoeken in Modern Papier. Daar maakte ik kennis met de underground comics die mij inspireerden zelf stripverhalen te gaan maken.”
„De gekopieerde boekjes die ik maakte, bracht ik naar Modern Papier om te verkopen. In andere winkels belandden zulke zelfgemaakte boekjes op een plank achterin, maar Pick legde ze op de toonbank en prees ze iedereen aan. Door zijn enthousiasme verkocht hij er in zijn eentje honderden. Dat is zo belangrijk voor me geweest. Het stimuleerde mij om door te gaan.”
„Het was altijd gezellig in zijn winkel, je voelde je er heel welkom. We bleven vaak lang kletsen, soms met een biertje erbij. Hij was een spil in de stripwereld. Zijn winkel was een begrip in heel Nederland. Stripmakers uit het hele land kenden hem en kwamen er signeren. Voor veel mensen was Modern Papier een soort huiskamer. Ook voor mensen in de punkscene, zoals mijn man Ricky, lang voordat ik hem kende.”
‘Het werd een beetje te gezellig’
In dezelfde kamer werd het idee voor het Nederlands Stripmuseum geboren. „Hij droomde al heel lang van een stripmuseum”, vertelt illustrator Frans Le Roux uit Zuidwolde. „Ik kwam heel vaak bij hem. Op vrijdagmiddag zaten we er meestal met een man of vijf pilsjes te drinken. Hij was al een poos bezig met dat museumidee, maar het lukte maar niet. Op den duur zei ik: je moet het anders doen. Jij kent toch zoveel mensen? Maak daar gebruik van. Ik heb er toen mijn broer Frits bijgehaald en er werd een plan gemaakt. Daar hebben we allerlei mensen bij betrokken, zoals Ger Vaders, de toenmalige hoofdredacteur van Nieuwsblad van het Noorden, die ook bij Pick zijn boekjes kocht. Het was een lange en moeizame weg, maar na tien jaar was het zover: in 2004 werd aan de Westerhaven het museum geopend.”
Maar zonder Pick. „In 1995 werd in de Oosterpoort met de grote expositie Kinderschoenen, waarbij tekenaars jeugdwerk toonden, het startschot voor het stripmuseum gegeven. Dit was een initiatief van het toenmalige bestuur. Pick was de eregast. Maar hij was nergens te bekennen. Dit tekent hem. Hij was een enthousiaste man, maar dit was hem boven het hoofd gegroeid.”
Fokkens, geroemd op zijn scheppende kracht, had ook een andere kant. Het werd in de winkel af en toe een beetje te gezellig. Strikwerda: „Pick was zowel een inspirerende als een tragische figuur, ook vanwege de alcohol. Het was altijd heel gezellig, maar op den duur stond hij met een flesje bier in de winkel.”
‘Pick was ook zelfdestructief’
Rechtendocent Otto van Diepen, die als student in de winkel van Fokkens werkte, was niet blind voor die andere kant. Hij was een jaar lang Fokkens’ huisgenoot in het appartement boven de stripwinkel.
„Pick groeide op in Hoogeveen. Zijn vader heeft nog in de Spaanse Burgeroorlog gevochten. Een heel aardige en belezen man. Ja, zo was Pick eigenlijk ook. Hij was een van de meest originele mensen die ik heb gekend. Heel kunstzinnig. Hij maakte muziek en creëerde ook beeldende kunst, heel bijzonder. Maar volgens mij heeft hij bijna alle bandjes en kunstwerken vernietigd. Want Pick was ook zelfdestructief, zowel in de liefde als in de kunst. Dit tekende zijn leven. Hij kon veel geven, maar hij nam ook.”
Ook zakelijk pakte Fokkens het niet altijd even handig aan. Hij belandde in rechtszaken, kreeg ruzie met oud-werknemers en op een gegeven moment had hij geen andere keus dan zijn winkel te sluiten. Met zijn gezondheid ging het bergafwaarts en hij betrok een appartement in het zorgcomplex Pelsterhof. Hij verdween bij veel mensen van de radar.
Maar niemand die hem vergat.
'Deze man was heel bijzonder'
Victor Boswijk (68), oud-directeur van het Nederlands Stripmuseum dat in 2019 sloot, was nog een tiener toen hij Pick voor het eerst ontmoette. „Via een gemeenschappelijke vriendin kwam ik eens bij hem thuis. Ik werd helemaal overdonderd! Die man was een wandelende explosie van uiteenlopende ideeën. Hij borrelde gewoon over van alle plannen die hij had.
Het Stripmuseum was natuurlijk mede zijn idee. Ik weet nog dat ik directeur werd, dat was in 2014. Ik zag hem toen al niet meer heel erg vaak. Hij woonde al in de Pelsterhof en het ging niet heel goed met hem. Ik liep over het Zuiderdiep en opeens hoorde ik iemand roepen: ‘Victooooooor!!’ Hij had gehoord dat ik directeur was geworden. Hij vond het prachtig. Ik heb hem daarna nog voor elke opening van exposities in het museum uitgenodigd, maar hij kwam nooit.
In 2021 sprak ik hem voor het laatst. Ik zocht hem thuis op om hem het boek van Beno Hofman (1954-2023) over het Stripmuseum te overhandigen. Toen hebben we nog een tijdlang gepraat. Echt, deze man was heel bijzonder.”
Een bijzonder album
Rick Koens kocht ontelbare albums in Modern Papier. Maar er is een album dat hij altijd zal koesteren. „Op den duur had ik mijn series wel compleet, maar Henk raadde me andere strips aan. ‘Jij houdt van Rik Ringers? Maar XIII is nog veel mooier. En hij had gelijk. Zo kwam ik ook met Thorgal in aanraking. Echt, een fantastische strip van Grzegorz Rosiński. Mijn vrouw en ik kregen een dochter en een zoon, die we Aaricia en Jolan noemden, naar de vrouw en zoon van Thorgal. Ik werkte toen allang niet meer in de winkel, maar ik ging er wel even heen om het Pick te vertellen. Weet je wat hij deed? Hij liep naar achteren en kwam weer terug met deel 14 van Thorgal dat Aaricia heet. ‘Die is voor je dochter’, zei hij. Dit album was door Rosiński persoonlijk voor Henk met een tekening gesigneerd. Zo was hij. Zo was Henk.”
