Hoe FVD profiteert van angst en stilte. Doodzwijgen is geen oplossing

Ja, ik kan er ook een beetje over meepraten. Na een kritisch commentaar over Forum voor Democratie deelde Kamerlid Gideon van Meijeren mijn foto op Twitter/X. In de weken daarna stroomde mijn inbox vol met dreigende berichten. Niet één keer, maar dagenlang, wekenlang.

Veel politici en journalisten maken dat mee. Het is een van de redenen waarom velen Forum voor Democratie liever doodzwijgen. Om de bedreigingen, maar ook omdat alles wat je aandacht geeft groeit. In tegenstelling tot zijn naam zijn er nu eenmaal vragen te stellen bij het democratische gehalte van Forum voor Democratie. Veel journalisten en politici maken zich oprechte zorgen over die democratie als FVD verder zou groeien.

Het was warm dinsdag. Wie weet speelde dat ook een rol. Buiten zaten de terrassen vol, maar binnen in het Tweede Kamergebouw is het altijd aangenaam koel. Zomer en winter verschillen er nauwelijks. Maar de buitenwereld komt op een andere manier het gebouw wel in.

Het ging over ophitsende taal, over de grenzen van het politieke gevecht en over de vraag hoe normaal het nog is dat bedreigingen en intimidatie tegenwoordig bijna onderdeel zijn geworden van het politieke klimaat. In een land dat bekendstaat als compromisland, waar je het stevig met elkaar oneens kan zijn maar elkaar wel heel laat, voelt dat steeds minder vanzelfsprekend.

Dus zwijgt de politiek vaak over de rol die FVD daarin speelt. Maar dinsdagavond werd het een groot deel van de Kamer toch even te gortig.

Want vindt FVD nu werkelijk dat er een Joods complot is, dat erop uit is de Nederlandse bevolking te vervangen? En vindt de partij echt dat Nederland alleen voor ‘blanke Nederlanders’ is? FVD-voorvrouw Lidewij de Vos weigerde die vragen te beantwoorden. Daarmee liet ze, volgens vrijwel de hele Kamer – inclusief rechtse partijen – nadrukkelijk de indruk bestaan dat haar partij die opvattingen eigenlijk deelt. Of in ieder geval niet zo veel moeite heeft met die meningen.

Nieuw was dat allemaal niet. Net zomin als de pro-Russische toon van FVD in de oorlog in Oekraïne, of de complotten rond corona. Toen Thierry Baudet een paar jaar geleden begon over reptielen en twijfelde aan de maanlanding, voelde zelfs een deel van zijn achterban zich ongemakkelijk. Met De Vos als nieuw gezicht leek er even sprake van een frisse start. Maar iedereen weet dat vooral het gezicht is veranderd, niet de standpunten.

En toch: in de peilingen van Maurice de Hond staat FVD weer op zestien zetels. Ook in Noord-Nederland heeft FVD een behoorlijke en groeiende aanhang. Dat heeft ongetwijfeld ook te maken met het verval van andere partijen op rechts, zoals vooral BBB maar ook de PVV. Het betekent ook dat een deel van de kiezers deze standpunten accepteert – of er in elk geval niet voor terugdeinst.

Misschien speelt ook mee dat veel kiezers politici vooral kennen via TikTok en andere sociale media. Onder scholieren behoren Geert Wilders en Thierry Baudet steevast tot de weinige politici die ze überhaupt kunnen noemen. De rest van Den Haag is voor hen grotendeels onbekend.

Tijdens het debat over omgangsvormen en opruiende taal, in de nasleep van anti-azc-rellen, grepen Kamerleden als Ruben Brekelmans, Jan Paternotte, Henri Bontenbal, Mona Keijzer en Jesse Klaver hun kans om De Vos stevig te bevragen. Ze was daar zichtbaar niet van gediend en reageerde na afloop boos. Vierenzeventig minuten vragen beantwoorden – het was wat.

Waarbij ze even leek te vergeten dat dat in de Kamer eerder regel dan uitzondering is. Ministers en Kamerleden staan regelmatig urenlang onder vuur, zonder daar al te luid over te klagen.

Maar ja, FVD speelt nu eenmaal graag het slachtoffer. Blijkbaar is er een behoorlijke groep Nederlanders die daar graag aan meedoet.