Jochen Mierau, hoogleraar economie van de volksgezondheid. Foto: Kees van de Veen
Inwoners van Groningen die jarenlang te maken hebben met aardbevingen door gaswinning hebben aantoonbaar meer last van angst- en depressieve klachten.
Het gaat om tienduizenden extra gevallen van somberheid, verlies van interesse, concentratieproblemen, rusteloosheid en spanning. Dit blijkt uit onderzoek van het UMCG en de Rijksuniversiteit Groningen onder leiding van Jochen Mierau, hoogleraar economie van de Volksgezondheid, dat deze week is gepubliceerd.
De conclusies sluiten aan bij eerder psychologisch onderzoek in het aardbevingsgebied door Katherine Stroebe en Tom Postmes.
Voor dit nieuwe onderzoek gebruikten de wetenschappers gegevens uit Lifelines, het langlopende gezondheidsonderzoek in Noord-Nederland dat sinds 2006 ruim 167.000 deelnemers volgt met vragenlijsten en lichamelijke metingen. Ze koppelden deze gegevens aan een database van het KNMI met informatie over meer dan 1000 aardbevingen in Nederland tussen 1986 en 2021.
Duidelijk invloed
Zo konden ze een oorzakelijk verband leggen, dat bevingen daadwerkelijk bijdragen aan de toename van angst- en depressieve klachten en dat ze een duidelijke invloed hebben op de mentale gezondheid van inwoners van Noord-Nederland.
Hoe meer aardbevingen iemand over de jaren heeft meegemaakt, hoe meer symptomen van depressie en angst hij of zij doorgaans rapporteert. Het gaat niet om officieel vastgestelde psychische stoornissen, maar om klachten als somberheid, verlies van interesse, concentratieproblemen, rusteloosheid en spanning.
Tussen 2007 en 2021 gaat het om tienduizenden extra gemeten depressieve en angstklachten onder inwoners van het getroffen gebied. „Daarmee reiken de gevolgen verder dan individuele bewoners”, zegt onderzoeker Mierau. „Het is een gebied waar de onderlinge samenhang groot is. Als veel inwoners kampen met somberheid of spanning, werkt dat door: in gezinnen, op het werk, maar bijvoorbeeld ook in het verenigingsleven.”
Effecten werken door
Hoewel de gaswinning in Groningen inmiddels is beëindigd, waarschuwen de onderzoekers dat de effecten op de mentale gezondheid kunnen blijven doorwerken. Er komen nog steeds aardbevingen voor en voor veel bewoners is de schadeafhandeling nog niet afgerond.
„Dit onderzoek laat zien dat frequente, kleinere aardbevingen zonder ernstig letsel ook een langdurige impact kunnen hebben op hoe mensen zich mentaal voelen, net als bij acute natuurrampen zoals grote aardbevingen”, zegt Mierau.
Langdurige blootstelling
De onderzoekers wijzen erop dat bij grote energieprojecten niet alleen naar economische winst gekeken moet worden. Ook de gezondheidseffecten van langdurige blootstelling aan aardbevingen wegen zwaar mee.
Mierau: „Ons onderzoek toont aan dat we niet alleen oog moeten hebben voor de directe schade van de aardbevingen en moeten zorgen voor een goede afhandeling van die schade, maar dat we ook de psychologische belasting van voortdurende onzekerheid serieus moeten nemen. We hebben goed beleid nodig om de gezondheidsgevolgen van gaswinning en economische activiteiten te beperken. En als die schade te groot is, moeten we bereid zijn die activiteiten te stoppen.”
