De oceaan krijgt bij de RUG een gezicht en vertelt hoe zij lijdt onder de mens. 'Ik ben de levensadem van de aarde'

We zijn moe van verhalen over de wereld die vergaat, stelt ontwikkelaar Milan Meyberg. Daarmee ontkent hij de risico’s van de klimaatverandering niet: „Alle IPCC-rapporten van de afgelopen tien jaar concluderen hetzelfde: we moeten nú handelen, anders is het te laat. Maar we distantiëren ons van zulk nieuws, zelfs als bij wijze van spreken ons huis in brand staat.” Volgens hem is het tijd om de onheilstijding op een andere manier te brengen.

Dat vertelde hij donderdagmiddag in het DOT-theater in Groningen, ter gelegenheid van het eenjarig bestaan van de Wubbo Ockels School voor Energie en Klimaat. Het was – fun fact –ook nog eens de geboortedag van Ockels.

Door middel van kunstmatige intelligentie wil Meyberg bossen, rivieren, bergen en oceanen een persoonlijkheid, gezicht, stem en karakter geven. Er zijn volgens hem namelijk twee redenen waardoor een groot deel van de mensheid de klimaatproblemen negeert. Ten eerste zijn we vervreemd geraakt van de natuur. En in de tweede plaats: de natuur kan niet spreken en pleiten voor haar eigen bescherming.

Niet alleen met een avatar die op de muur geprojecteerd werd, maar zelfs met een pratende hologram liet Meyberg de aanwezige klimaatonderzoekers van de RUG op indringende wijze zien hoe de toekomst van klimaatbescherming eruit zou kunnen zien.

Hij wendt zich tot de beeltenis van een vrouw aan de muur, en vraagt haar: „Waarom zou een universele verklaring voor de rechten van de oceaan belangrijk zijn voor jou?”

„Omdat ik de levensadem ben van de aarde, maar lijdt aan vervuiling, overbevissing en klimaatopwarming. Door mij rechten te geven erken je mijn belang als de bron van leven en krijg ik sterkere juridische bescherming.”

Het antwoord klinkt in een zwoele vrouwenstem, volgens de computer de meest accurate verpersoonlijking van de oceaan als bron van al ons leven. De technologie achter mevrouw Oceaan is gevoed met alle relevante informatie over de zee die er is.

„Deze technologie is allemaal in de afgelopen zes maanden mogelijk gemaakt. Kun je je voorstellen wat we over een jaar kunnen, of over vijf jaar, of over tien?”, vraagt Meyberg met opwinding in zijn stem. De ‘conceptuele kunstenaar’ woonde zes jaar in Groningen en studeerde aanvankelijk kortstondig geneeskunde. Later vertrok hij naar de Minerva Academie voor Popcultuur in Leeuwarden.

Het is volgens milieujurist Jessica den Outer hoog nodig dat de natuur als eigen entiteit met eigen juridische rechten wordt gezien. Ook zij sprak op het jubileumfeestje. „Natuur heeft recht om te leven, voorspoed te hebben en te ontwikkelen. Wij mensen hebben maar een heel kleine rol in de geschiedenis van de aarde. Wie zijn wij om te zeggen dat duizend jaren oude bomen of rivieren die ons van leven voorzien, dat recht niet hebben?”

Dat natuur juridisch eigen rechten krijgt, gebeurt al op meer plekken in de wereld. In Ecuador heet dit bijvoorbeeld het recht van ‘Pacha Mama’ (Moeder Aarde), en dankzij dit recht werd zeldzaam regenwoud gered van mijnbouwplannen. Ook de Whanganui River in Nieuw-Zeeland is op deze manier beschermd, waarbij de inheemse Maoribevolking aan de bestuurstafels van grote bedrijven meepraat ‘namens’ de rivier.

„Stel je voor”, zegt Meyberg, „dat kunstmatige intelligentie in de vorm van een ecosysteem een stakeholder wordt in je bedrijf en een stoel heeft aan de bestuurstafel? Of stel je voor dat zo’n ecosyteem interviews geeft bij CNN? Als het bos in de brand staat, zou je dan niet een reactie van het bos zélf willen?”