‘Klimaatverandering vergt een uiterste inspanning van de internationale gemeenschap en individuele landen om er een passend antwoord op te vinden.’ Foto: AFP
Klimaatbeleid hoort met stip op de bespreekagenda te staan bij de formatiegesprekken voor een nieuw kabinet, stellen Henk Folmer en Jeltje van der Meer-Kooistra.
Het afgelopen jaar was voor Nederland het natste en warmste sinds het begin van de metingen in 1906. Ook wereldwijd was 2023 het warmste jaar ooit gemeten en bereikte de zeespiegelstijging recordwaarden. Verspreid over de wereld was er sprake van weersextremen zoals wekenlange hittegolven, langdurige perioden van droogte, grootschalige bosbranden, orkanen en grote overstromingen.
Klimaatwetenschappers waarschuwen al jaren dat door de nog steeds stijgende uitstoot van broeikasgassen de aarde steeds verder opwarmt waardoor weersextremen vaker voorkomen. In 2023 bedroeg de mondiale opwarming al meer dan 1,4 graden vergeleken met vóór het industriële tijdperk.
Daarmee heeft de opwarming van de aarde die volgens het Klimaatakkoord van Parijs tot 2 graden en bij voorkeur tot 1,5 graden beperkt moet blijven, deze laatste grens al bijna bereikt.
De fysieke gevolgen van klimaatverandering hebben wereldwijd zeer ingrijpende sociaaleconomische consequenties in de vorm van grote aantallen slachtoffers, mislukte oogsten, vernielingen aan infrastructuur, woningen en bedrijven, verspreiding van ziektes en verlies van biodiversiteit.
Bovendien zullen de sociaaleconomische gevolgen een grote impact hebben op de financiën van de overheid, bedrijven en huishoudens. Een ander sociaaleconomisch gevolg met internationale repercussies is dat grote gebieden onleefbaar zullen worden en ongekende migratie in gang zetten, waarbij de huidige vluchtelingenstromen in het niet vallen.
Nederland is ‘wereldtopper’ in negatieve zin
Om de verdere stijging van de opwarming van de aarde zoveel mogelijk te beperken en de fysieke en sociaaleconomische gevolgen van klimaatverandering het hoofd te bieden, is een hoofdrol weggelegd voor de nationale overheid, de Europese Unie (EU) en de Verenigde Naties (VN), de internationale gemeenschap van landen.
De VN neemt al jaren haar verantwoordelijkheid in de vorm van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) dat voorspellingen doet over de ontwikkeling van het klimaat, de schade van klimaatverandering en aangeeft hoe de gevolgen van klimaatverandering zoveel mogelijk kunnen worden beperkt.
Daarnaast vinden er jaarlijks onder auspiciën van de VN bijeenkomsten plaats waar internationale overeenkomsten gesloten worden om klimaatverandering en de gevolgen ervan te beperken.
Nederland heeft nationaal, in de EU en in VN-verband steeds een belangrijke rol gespeeld in het klimaatbeleid. Hoewel de totale Nederlandse uitstoot van broeikasgassen met enkele tienden van een procent in het niet valt vergeleken met de totale emissies van landen als de Verenigde Staten, China en India, is Nederland een ‘wereldtopper’ gemeten per hoofd van de bevolking.
Met zijn omvangrijke intensieve landbouw en chemische industrie, een van de grootste luchthavens van Europa, een van de grootste havens ter wereld, de hoge verkeersdichtheid en het omvangrijke consumptiepatroon laat Nederland landen als China en India ver achter zich.
Klimaatbeleid afdoen als waanzin is onverantwoordelijk
Bovendien draagt Nederland bij aan klimaatschade in het buitenland, zoals de vernietiging van tropisch regenwoud in Brazilië en Zuidoost-Azië ten behoeve van de productie van veevoer.
Voorts draagt niet alleen de huidige Nederlandse uitstoot van broeikasgassen bij aan het huidige en toekomstige klimaatprobleem maar ook die uit het verleden. Zo is de levensduur van methaan in de atmosfeer ongeveer 12 jaar en van CO2 meer dan 100 jaar.
Het is onverantwoord wanneer de leider van de grootste fractie in de Tweede Kamer nationaal, EU en internationaal klimaatbeleid afdoet als klimaatgekte en klimaatwaanzin. Klimaatverandering is de grootste bedreiging van de mensheid en vergt een uiterste inspanning van de internationale gemeenschap en individuele landen om er een passend antwoord op te vinden.
Nederland dient voorop te lopen
Hoogontwikkelde landen zoals Nederland met een hoogstaande kennisinfrastructuur en een innovatief bedrijfsleven, dienen hierbij voorop te lopen en minder ontwikkelde landen te ondersteunen. Wanneer een kandidaat-premier het woord klimaatgekte in de mond neemt, misleidt hij zijn kiezers en doet hij afbreuk aan de geloofwaardigheid en reputatie van Nederland.
Niet alleen de houding van Wilders ten opzichte van de Grondwet dient onderwerp van discussie te zijn in de pre-coalitiebesprekingen maar evenzeer zijn houding ten opzichte van het klimaatbeleid.
Ook de andere partijen die momenteel de vorming van een rechts kabinet onderzoeken, onderkennen de ernst van klimaatverandering onvoldoende. Zo verzetten zij zich tegen het reduceren van de veestapel, het beperken van het vlieg- en autoverkeer en het tempo van de energietransitie.
Eerlijk beeld van de toekomst geven
Het huidige Nederlandse klimaatbeleid is verre van perfect en behoeft aanpassingen, maar dan wel aanpassingen die de verwachte stijging van de temperatuur en de gevolgen daarvan beperken. Verder verdient een eerlijke verdeling van de lasten van klimaatbeleid en de gevolgen van klimaatverandering, zowel nationaal als internationaal, de hoogste prioriteit in het programma van een nieuw kabinet.
Ook een rechts kabinet zal de waarheid onder ogen moeten zien. Het moet de kiezers een eerlijk beeld geven van een toekomst zonder daadkrachtig klimaatbeleid.
Henk Folmer en Jeltje van der Meer-Kooistra, zijn respectievelijk hoogleraar ruimtelijke economie en financieel management aan de Rijksuniversiteit Groningen
