Rienk Nauta: „Ik denk dat Femke al vier jaar haar eigen schaatsen niet meer heeft geslepen." Foto: Dijks Media/Henk Jan Dijks
Als Femke Kok, Jenning de Boo of een andere Reggeborgh-schaatser zich opmaakt voor een olympische race, zijn de schaatsen messcherp. Laat dat maar aan materiaalman Rienk Nauta over.
Het verschil kan bijna niet groter. Als materiaalman Rienk Nauta uit Heerenveen een afspraak heeft met Femke Kok om haar schaatsen langs te brengen, dan is ze er. Stipt op tijd, daar hoeft hij niet over in te zitten. „Die is niet verstrooid.”
Het is meteen duidelijk op wie Nauta doelt met dat laatste woord. Hij lacht. Inderdaad, het gaat over Jenning de Boo. „Gemiddeld gezien is hij de laatste die langskomt.” Als hij al komt. Nauta moet ook wel eens bij de 22-jarige Groninger langs om ze op te halen. Dan is hij het vergeten,
Dat De Boo zijn schaatsen op de dag van de 1000 meter in een busje liet liggen, verbaast Nauta dan ook niets. Het is De Boo ten voeten uit. „Dat zou Femke nooit overkomen. Die is altijd scherp op dat soort dingen. Jenning is wel eens wat gemakzuchtig.”
Nauta raakte dan ook niet in paniek van het nieuws. „Al dacht ik eerst wel dat het in een shuttlebus was.” Dan had het nog wat tijd kunnen vergen om ze terug te krijgen, maar het busje van Team NL stond nog gewoon op de parkeerplaats.
Toen Jenning de Boo zijn schaatsen terug had, werd hij op de 1000 meter tweede achter Jordan Stolz. Foto: ANP/Sem van der Wal
Verantwoordelijkheid
Bij Rienk Nauta zijn de meest waardevolle sportattributen van de olympische schaatsers van Team Reggeborgh in goede handen. Toen hij dertien jaar geleden met zijn eigen schaatscarrière stopte, ging hij bij coaches Marianne Timmer en Gianni Romme aan de slag als assistent. De laatste gaf Nauta de verantwoordelijkheid over het materiaal.
Min of meer gedwongen verdiepte Nauta zich meer in de ijzers. Hij kreeg door dat hij er wel gevoel voor had. „Ik ben krititisch en precies. Eigenschappen die je nodig hebt om dit te doen.”
Rondingen in de ijzers slijpen, de buizen buigen om de bocht optimaal te kunnen lopen: Nauta bekwaamde zich erin. Vooral in Japan, waar hij negen jaar geleden neerstreek.
Vierde Winterspelen
Was hij in 2014 nog als supporter van zijn zus Yvonne bij de Olympische Winterspelen in Sotsji, de twee edities erna was hij erbij als materiaalman van de Japanse ploeg. Hij vierde olympische successen in Pyeongchang met Nana Takagi op de massastart en de vrouwelijke ploegenachtervolgers. Vier jaar later was er in Peking goud voor Miho Takagi.
Aan het Japanse avontuur kwam na de Winterspelen van Peking een einde. De contracten van de Nederlandse trainers aldaar werden niet verlengd. Lang hoefde Nauta niet te wachten op een nieuwe baan. „Dat komt door Dennis van der Gun, met hem werk ik al heel lang samen.”
Rienk Nauta op de olympische ijsbaan. Foto: LC
Nooit meer gezeik
Van der Gun vond onderdak bij de Reggeborgh-ploeg van coach Gerard van Velde en pleitte ook voor de komst van Nauta. „Hij zei tegen Gerard: neem hem erbij, dan heb je nooit meer gezeik met het materiaal.”
Nauta ging mee en heeft zijn plekje gevonden bij de ploeg, al mist hij Japan ook nog wel eens. Vooral de cultuur. „Ik leerde daar nog altijd nieuwe dingen. Het was een bijzondere ervaring.”
Daarover gesproken. De afgelopen week stond vol met mooie momenten. Met als ultieme bekroning op het werk het goud dat Femke Kok uit Nij Beets zondag op imponerende wijze veroverde op de 500 meter.
Voor Nauta is op een dergelijke dag het werk al gedaan als de schaatser zich voor de race op het middenterrein meldt. „Voor mij is het niet heel spannend”, zegt Nauta. „Het is eigenlijk een wedstrijd net als elke andere.”
IJs mooi schoon
De materiaalman neemt ons mee op weg naar de gouden race. Een paar dagen voor de race slijpt Nauta de ijzers. Messcherp zijn ze als Kok op het olympisch ijs een temporondje op wedstrijdsnelheid rijdt. Na de training hoeft hij weinig te doen. „Het ijs is hier mooi schoon.” Bramen op de ijzers zijn een zeldzaamheid.
Alleen als een schaats ergens mee in aanraking komt, is er werk aan de winkel. Met het ijzer waarmee Antoinette Rijpma-de Jong tijdens de achtervolging de schaats van Joy Beune raakte, moest hij wel even aan de slag. „Maar ook dat stelde niet heel veel voor. Ik was er geen uren aan kwijt.”
Bovendien heeft Nauta tijd zat. Het olympisch toernooi is voor hem het rustigste toernooi. Bij NK’s, daar heeft hij het pas druk. „Daar doen al onze rijders aan mee.” In Milaan zijn er vijf. Naast Kok, De Boo en Rijpma-de Jong zijn dat Kjeld Nuis en Marcel Bosker. „Het toernooi is ook heel uitgespreid met maar één afstand per dag.” Dus nee, overwerkt raakt hij niet.
Antoinette Rijpma-de Jong, Femke Kok, Kjeld Nuis en Jenning de Boo (vlnr) vormen een treintje op de door Rienk Nauta geslepen schaatsen. Foto: ANP/Sem van der Wal
Nog een uurtje werk
Als Kok op de wedstrijddag nog even een kwartier het ijs opstapt voor een korte warming-up-training, staat Nauta na de tijd klaar om de schaatsen over te nemen. „Ik denk dat Femke al vier jaar haar eigen schaatsen niet meer heeft geslepen”, zegt hij.
Een uurtje heeft Nauta dan maximaal nog nodig. Hij controleert of de ronding nog strak zit, checkt de buiging en werkt hier en daar aan de finesses. Dan slijpt hij de schaatsen nog een keer. Als ze uit het slijpblok komen nog even een braamsteentje er overheen en dan is het aan de schaatser.
Op het middenterrein in Milaan is hij dan niet meer aanwezig. Mocht er toch nog iets gebeuren met een schaats, dan hebben de coaches wel een setje veren, gereedschap en een braamsteentje mee. „Slijpen kan dan toch niet meer.” Nauta weet dat het ook bijna nooit meer nodig is.
Winst te behalen
Voordat hij verder vertelt over de gouden race even terug naar De Boo. Nauta kan zichtbaar genieten van de bochten die de 1 meter 95 lange Groninger rijdt. De schaatsen van De Boo zijn net iets anders dan die van de rest. Een overblijfsel uit zijn shorttracktijd.
Omdat shorttrackers zo schuin door de bochten staan, zijn de ijzers iets meer naar links geplaatst. De schoen raakt daardoor het ijs niet. De Boo heeft dat ook met zijn langebaanschaatsen gedaan. „Iets meer dan gemiddeld”, zegt Nauta.
Meer kan niet. In shorttrack gaat het om de bochten, daar wordt het verschil gemaakt. De rechte stukken zijn minder belangrijk. „Als je de schaatsen nog meer prepareert voor de bocht, dan is dat nadelig voor het rechte stuk.” Op de langebaan is dat rechte stuk ook van groot belang. „Dit is een compromis.”
Twee keer moest De Boo in Milaan de Amerikaan Jordan Stolz voor zich dulden. Kan Nauta nog iets betekenen om dat laatste gaatje te dichten? Hij heeft wel ideeën. „Maar experimenteren in een olympisch seizoen is niet het beste.” Dat komt later wel. In de ronding en ook de schoenen is volgens Nauta nog wel wat winst te halen.
Als Femke Kok de finish passeert, ziet Rienk Nauta haar net de laatste bocht uitkomen. Foto: ANP/Robin van Lonkhuijsen
Tien seconden later
Bij Kok lijkt dat niet meer nodig. Als zij zich zondagmiddag opmaakt, wil Nauta een plekje zoeken op de tribune waar ook de familie zit. Die is tjokvol. Omdat hij pas na de race een pasje krijgt om op het middenterrein mee te feesten, zoekt hij de warming-up-ruimte op.
Op de televisie ziet hij daar in zijn eentje hoe Kok op de door hem geslepen schaatsen naar de start rijdt. Hij ziet dat het goed zit. Foutjes zijn niet te bespeuren. „Alleen lag de tv tien seconden achter.”
Als Nauta Kok de laatste bocht uit ziet komen, hoort hij het publiek al uit zijn dak gaan. „Toen wist ik dat ze ‘m binnen had. Het mooiste moment van de Spelen.”
