Johan K. en Berry Z. voor de politierechter. Illustratie: Petra Urban
Ze waren dapper zolang ze hun gal konden spuwen vanachter hun computer, maar twee van de vier verdachten die zich maandag voor de politierechter in Den Haag moesten verantwoorden voor opruiing en bedreiging van politici, durfden niet te komen. De twee die wel in de verdachtenbank plaatsnamen, putten zich uit in excuses. Ze hadden het allemaal niet zo rot bedoeld als het klonk.
„Politici moeten hun werk ongehinderd kunnen doen. Dat werk vormt de basis van onze democratie. Een bedreiging aan het adres van een politicus kan ervoor zorgen dat die zich minder vrij voelt zijn of haar standpunten te uiten. Dat leidt tot een zorgwekkende afvlakking van het politieke debat”, hield de officier de verdachten streng voor.
De 61-jarige Belg Marino V. uit Menen schreef in een tweet op X dat kamerlid Sjoerd Sjoerdsma een nazi-collaborateur was die ’op bijltjesdag’ zou worden kaalgeschoren. Hij liet zijn woorden vergezeld gaan van een fragment uit de film Inglorious bastards, waarin een Duitse militair met een honkbalknuppel wordt doodgeslagen.
De zestiger, getrouwd en vader van twee dochters, kwam zelf niet naar de rechtbank, maar zei tegen de Belgische politie dat hij Sjoerdsma niet kent en dat de tweet niet van hem is. Het ging wel om zijn X-account, gaf hij toe. Misschien was hij gehackt, of had een leerling misbruik gemaakt van zijn account, opperde V.’s advocaat.
Gewraakte tweet
Dat de man het bericht zelf niet zou hebben opgemerkt, leek de officier van justitie sterk. Bovendien verwijderde hij de gewraakte tweet pas na enkele maanden. Hij kreeg een voorwaardelijke gevangenisstraf van een week met een proeftijd van twee jaar.
De 50-jarige Diebold von S. uit Delft reageerde op een Instagram-filmpje van D66-kamerlid Jan Paternotte: „Een kogel door dat voorhoofd aub”. Ook hij kwam niet naar de rechtbank en hij liet zich evenmin vertegenwoordigen door een advocaat. Diebold von S. werd al twee keer eerder veroordeeld voor bedreigingen en ging op 15 mei 2025 weer in de fout.
Hij gaf tegenover de politie toe dat hij de opmerking had geplaatst, maar dat zijn „bedoeling anders was”. Tegelijkertijd fulmineerde hij over Paternotte, die volgens hem „een verschrikkelijke lul is die een dikkere huid moet krijgen en uit mijn algoritme moet blijven.” Hij kreeg tachtig uur taakstraf en een maand voorwaardelijke gevangenisstraf.
’Napalm graag’
De Volendammer Berry Z. (42) ging eind 2024, begin 2025 meerdere malen over de schreef. Over Denk-kamerlid Stefan van Baarle zei hij dat het tijd wordt „dat ze die in elkaar timmeren”. Op een bericht over Syrische demonstranten reageerde hij met „Napalm graag” en hij sprak de hoop uit dat enkele demonstranten van Extinction Rebellion zouden worden „kapotgereden”.
Buurtvaders die probeerden de jaarwisseling in goede banen te leiden, noemde hij „oppersnorren die hopelijk ook worden bestookt met zwaar vuurwerk door de parasietjes, zoals bij de hulpverleners gebeurt.” Hij noemde een overvaller „een kankerzwarte” en schreef over groepsverkrachters: „Je handen jeuken om die kutmoslims de dood in te slaan met een stuk hout.”
In de rechtbank was er bij de boomlange vader van twee kinderen weinig over van de online-bravoure. Hij verscheen zonder advocaat, betuigde spijt en zei zich nooit te hebben gerealiseerd dat wat hij schreef strafbaar was. „Ik weet niet wat me bezielde. Het had niet mogen gebeuren. En het zal niet meer gebeuren.” Hij kreeg 120 uur taakstraf en twee weken voorwaardelijke gevangenisstraf als stok achter de deur.
Verstandelijk beperkte verdachte
Hekkensluiter was de verstandelijk beperkte 61-jarige Johan K. uit Zevenhuizen, die in 2021, midden in coronatijd, een bakje met waspoeder naar toenmalig minister Hugo de Jonge stuurde. Op de envelop krabbelde hij: ,,Bakje wit poeder voor Hugo (Graafeen Oxide en 5G dodelijk combi’’ en „Jullie komen voor het Neurenbergtribunaal”. Het werd niet duidelijk waarom zijn zaak vijf jaar op de plank was blijven liggen. Het had wel tot gevolg dat hij wegkwam met dertig uur taakstraf.
Per jaar is er sprake van honderden meldingen van bedreigingen van landelijke politici, zegt het OM. In 2025 waren dat er 493, waarvan er 356 als strafbaar werden beoordeeld. In de coronaperiode was er sprake van een enorme piek - 889 strafbare uitingen in 2022 - die later weer wat afvlakte. Maar nog steeds zijn er volgens het Openbaar Ministerie te veel mensen die zichzelf niet kunnen beheersen als ze zich redelijk anoniem wanen.
OM-Hoor themadag
Het Openbaar Ministerie brengt niet alle zaken voor de rechter, maar handelt er ook veel zelf af. Afgelopen week werd er voor het eerst een zogenoemde OM-Hoor themadag gehouden. Het OM kan maximaal taakstraffen van 180 uur en boetes opleggen. Geen gevangenisstraffen, want dat is voorbehouden aan de rechter.
Drie van de zes opgeroepen verdachten kregen strafbeschikkingen tussen de 500 en 1000 euro. Drie verdachten kregen nu nog geen straf, op voorwaarde dat ze binnen hun proeftijd niet opnieuw een strafbaar feit plegen.
In totaal is afgelopen jaar in 21 zaken besloten om verdachten op te roepen voor een OM-hoorgesprek In 39 zaken moeten de verdachten voor de rechter verschijnen. Twee minderjarigen kregen een berisping; één zaak is geseponeerd vanwege onvoldoende bewijs. Tachtig zaken waarvan in 2025 melding is gedaan, zijn nog in behandeling.
