Jan van Dam uit Groningen (links) in gesprek met Hugo de Jonge, die hij als corona-minister zwaar bedreigde. Beeld: Eigen foto
‘Hugo de Jonge, kogel door je kop’, schrijft Jan van Dam (36) in 2021 op de Facebook-pagina van de oud-minister. Na detentie en behandeling ziet de Groninger in hoe online complotgroepen zijn wereldbeeld vergalden. Hoe klom hij uit die ‘fabeltjesfuik’?
Het is eind december 2021 als een arrestatieteam de voordeur van zijn toenmalige woning in Emmen eruit beukt. Het coronavirus viert hoogtij, Nederland zit op slot. En Jan van Dam kan daar absoluut niet mee omgaan. ,,Ik mocht na 22.00 uur de straat niet meer op, ik moest een mondkapje op. Ik moest dit, ik moest dat. Dat trok ik niet.’’
Vaccinaties zijn gifspuiten, mondkapjes bekpampers
Van Dam is eenzaam en raakt depressief. Hij voedt zich met bakken informatie uit groepen op Facebook. In zijn ogen veranderen vaccinaties in gifspuiten. Mondkapjes noemt hij ‘bekpampers’. Het mikpunt van zijn woede: Hugo de Jonge, toenmalig minister van Volksgezondheid, die talloze keren op persconferenties het land toespreekt.
Dat de noorderling woensdag bij precies die Hugo de Jonge aanschuift voor een helend gesprek, is curieus te noemen. Want vier jaar geleden kon Van Dam zijn bloed wel drinken, letterlijk. ‘Kogel door je kop en bom op de Tweede Kamer’, schrijft hij gefrustreerd op de Facebook-pagina van de minister.
En die paar zinnen zetten de levens van beiden volledig op zijn kop.
Acties op internet hebben gevolgen in de echte wereld
De Jonge wordt dan al beveiligd, de politie post constant voor zijn deur. Maar na de woorden van Van Dam schaalt justitie op. Halsoverkop moet de CDA’er met zijn gezin uit huis en even later ramt een peloton agenten de deur van Van Dam, die dan in Emmen woont, uit de sponning.
Zijn acties op het internet hebben daadwerkelijk gevolgen in de echte wereld. ,,Daar had ik nooit bij stil gestaan’’, blikt Van Dam terug. ,,Pas in de cel kreeg ik mee wat ik niet alleen hem, maar ook zijn gezin had aangedaan. Ik had meteen enorme spijt.’’
Enkele maanden na zijn arrestatie zit Van Dam in de rechtbank van Assen. Tot aan die zitting heeft hij al 18 kantjes strafblad bij elkaar gespaard. Het Openbaar Ministerie eist een maatregel voor veelplegers (ISD), waar celstraf en behandeling hand in hand gaan. Van Dam: ,,En dat was maar goed ook, want ze twijfelden om 6 jaar cel te eisen wegens bedreiging met een terroristisch motief. Daar was niemand beter van geworden.’’
Het was loodzwaar maar ik werd de rust zelve
Na jaren van gefaalde behandeling, medicijnen zonder doel en rotzooi trappen in klinieken en instellingen, slaat EMDR-therapie aan bij Van Dam. Met een virtual reality-bril en lange praatsessies, draait hij bij. ,,Het was loodzwaar, maar ik werd de rust zelve. Nu mijn trauma’s zijn verwerkt, blijf ik het gesprek aangaan. De boosheid in mij is weg.’’
Al vanuit de gevangenis wil hij een excuusbrief schrijven aan minister De Jonge. Maar de leiding houdt dat tegen. ,,En dat begreep ik ook wel, hoor. Toch vond ik het jammer.’’
Eind mei grijpt hij zijn kans in het tv-programma Parels voor de Zwijnen van Raven van Dorst. In een brief betuigt hij spijt, waarna niet veel later de oud-coronaminister bij Van Dam aan de lijn hangt.
