De oppositie in de Groninger Staten legt de BBB het vuur na aan de schenen over de toekomst van de melkveehouderij. Foto: Archief ANP
Welk toekomstperspectief biedt de BBB nu eigenlijk precies voor zijn boerenachterban? Daar heeft de partij zelf ook nog even geen antwoord op, bleek deze week in een debat in het provinciehuis waarin zowel de Statenfractie als de gedeputeerde het vuur na aan de schenen kreeg gelegd.
Het gaat nog wel even duren voor boeren in Groningen echt weten waar ze aan toe zijn. Terwijl het slechte nieuws zich blijft opstapelen, van knellende mestregels tot de alles overheersende stikstofcrisis, laat een uitweg uit de onzekerheid op zich wachten.
Taaie realiteit
Ook het provinciale koersplan voor de Toekomst van het Landelijk Gebied waar de Groninger Staten woensdag de tanden in zetten, biedt vooralsnog niet meer dan een sprankje licht aan het eind van de tunnel. De landbouw putte hoop uit het aantreden van de BoerBurgerBeweging in het provinciebestuur. Maar ook die partij loopt aan tegen de taaie realiteit. Tot frustratie en ergernis in de Staten.
„De BBB kwam hier twee jaar gelden met heel veel bombarie binnen”, hield CDA-fractieleider Robert de Wit de veruit grootste partij in de Groninger Staten voor. „‘Wij zijn de stem van het platteland, wij gaan het allemaal anders doen, wij gaan voor boeren het verschil maken.’ Maar nu hoor ik alleen een pleidooi met: ‘alles moet gebeuren vanuit Den Haag’. Gaat de BBB hier de komende twee jaar op de handen zitten of gaat ze écht wat doen voor boeren in deze provincie?”
De ambitie waarmee de BBB anderhalf jaar geleden aan het roer stapte in de provincie en sinds vorig jaar zomer ook in het kabinet, blijft vooralsnog steken in goede bedoelingen. De nieuwe wind die zou gaan waaien op het landbouwdossier, blaast de boeren nog niet heel hard in de zeilen.
Van 24 naar 5 miljard
Groningen was druk plannen aan het maken om de landbouw door de stikstofstorm te loodsen, toen landbouwgedeputeerde Henk Emmens het stokje in de zomer van 2023 overnam namens de BBB. Maar nu zijn partij in het kabinet zit, is er van de 24 miljard die opzij was gezet voor natuur-, stikstof- en watermaatregelen slechts 5 miljard over.
Wonderlijk genoeg noemde Emmens dat in december in een interview met RTV Noord een ‘zegen’. Die 24 miljard was volgens hem gericht op natuurdoelen die de landbouw onevenredig zouden treffen, en met die 5 miljard zou Wiersma veel gerichter en efficiënter maatregelen kunnen nemen die bovendien ook profijtelijk voor de boer zouden zijn.
Het leverde Emmens woensdag voor de derde maal een schrobbering van de Staten op, na eerdere ongelukkige uitlatingen in de (social) media. De gedeputeerde moest erkennen dat dit geen gezamenlijk collegestandpunt was, maar zijn eigen opvatting . Achteraf was het „misschien” niet zo gepast om te berde te brengen, ook al was het in een persoonlijk getint interview.
Spitsroeden lopen
Ondertussen was het ook voor BBB-landbouwwoordvoerder Klaas-Willem de Jong spitsroeden lopen. Hij was misschien nog wel kritischer dan de oppositie op het plan dat zijn eigen gedeputeerde aan de Staten presenteert voor de Toekomst Landelijk Gebied. Maar waar het precies tekort schiet, kon hij ook niet precies zeggen toen Volt, de Partij voor de Dieren en vooral CDA, D66 en de ChristenUnie hem daarover op de grill legden.
De BBB-fractiewoordvoerder blijft, net als gedeputeerde Emmens en minister Wiersma, hopen op ruimere Brusselse regels, meer Haags geld en op ‘innovatie’. Dat laatste wil zeggen: nieuwe technologie waarmee boeren hun stikstofuitstoot zover kunnen terugdringen dat ze weer vooruit kunnen kijken. Bijvoorbeeld met de Lely Sphere, een mestrobot voor in de stal, ook al meldde de Volkskrant recent dat de stikstofwinst daarvan twijfelachtig is en de animo bij boeren om er in te investeren gering.
Maar voor hoop, of vertrouwen dat het wel goed komt in Den Haag en Brussel, is het al veel te laat, stelt ChristenUnie-woordvoerder Dick Hoogers. De provincie zal zelf ook in actie moeten komen. „Als wij niks doen volgt er een koude sanering in de landbouw”, waarschuwt Hoogers. Zolang Den Haag geen oplossing aanreikt en daar ook geld bij legt, wil BBB’er De Jong echter niet speculeren over wat de provincie te doen staat.
‘Een dingetje’
„Hiermee komt de stemmer voor de BBB er heel bekaaid van af”, werpt Hoogers zijn collega voor de voeten. „Het stemt mij erg somber dat de BBB hier zonder visie, zonder toekomstplaatje een betoog houdt over dat we zijn overgeleverd aan Den Haag terwijl daar helemaal geen plannen vandaan komen, alleen maar vertraging.”
„Hoe moet het dan verder met de boeren?”, dringt ook Stijn ten Hoeve bij De Jong aan. Vergeefs: „Dat is een heel goede vraag. Die boeren lopen steeds verder vast, dus dat is best nog wel een dingetje.”
Een ‘dingetje’ is het zéker. Niet in de laatste plaats aan de onderhandelingstafel waar de BBB nu met VVD en GroenLinks en de PvdA een nieuwe coalitie van gedeputeerde staten probeert te smeden, nu het huidige college al bijna vier maanden demissionair is nadat de ChristenUnie boos vertrok. Vooral de beide linkse partijen willen meer gas geven op het natuur- en stikstofdossier dan de BBB, maar mengden zich woensdag niet in de kritiek op die partij. Hoe dat bij elkaar valt te brengen in een coalitie-akkoord is de komende weken een prangende vraag.
