De kermis komt op 28 augustus terug in Groningen. En verder? 'Stadse feestdag hangt aan zijden draadje'

Hij hield zijn agenda altijd leeg op 28 augustus. Niks en niemand mocht aan die dag komen, want die stond garant voor een feest met een hoop bekenden in de stad. ,,Je had als feestdag Koninginnedag overal in het land en daarnaast, als extra feest, had je Bommen Berend in Groningen’’, zegt directeur Ebel Jan van Dijk (46) van het Bevrijdingsfestival in Groningen.

Dit jaar ging hij op 28 augustus even kijken bij het vuurwerk. Verder niks.

Hij denkt dat de feestelijke grandeur die 28 augustus ooit kenmerkte, terug te krijgen is. ,,Los van wat we die dag vieren, is het vooral een feest om de verbondenheid van de Groningers te laten zien. We moeten de krachten van student tot burger weer zien te bundelen om op die manier voor verbinding te zorgen.’’

Hij heeft ideeën over hoe dat moet. ,,Je moet het feest in een eigentijdse jas steken, waarvoor een professionele blik nodig is. In Groningen zijn tal van mensen die dat kunnen: professionaliteit en creativiteit genoeg. Dat er vrijwilligers bij betrokken zijn is fantastisch. Dat vergroot de gemeenschapszin.’’

Hij mikt op nieuw elan en nieuwe energie, waarbij hij de samenwerking zou zoeken met universiteit, Hanzehogeschool, welzijnsorganisaties en de wijken. ,,Zet gratis bussen in die wijkbewoners naar het stadscentrum brengen. Bommen Berend moet weer een uniek feest worden, voor en door Groningers, waardoor iedereen trots is op de stad.’’

De organisatie van het Groningse volksfeest is sinds jaar en dag in handen van de Koninklijke Vereeniging voor Volksvermaken die in 2024 precies 150 jaar bestaat en opgericht werd om de bevrijding van Groningen groots te vieren. Voorzitter Karina Stapensea van Volksvermaken is somber over de toekomst van het 28 augustus-feest. ,,Wij zitten in zwaar weer. Het is moeilijk om aan vrijwilligers te komen en om een programma te bedenken waar de Groningers voor warmlopen.’’

Ze steekt de hand in eigen boezem. Volgens haar is Volksvermaken niet met de tijd meegegaan. Tegelijkertijd is het vandaag de dag geen eenvoudige klus om een feest van formaat op poten te zetten, zegt ze. Alleen al het aanvragen van vergunningen kost zeeën van tijd.

Dat beaamt Sander ten Bosch (54) die jarenlang het TT Festival in Assen organiseerde. In 2022 werd hij directeur-bestuurder van het Zandvoort Racefestival, daarnaast is hij directeur van de Sneekweek en huurt de gemeente Eemsdelta hem in als projectleider voor Delfsail.

,,Vergunningen aanvragen is tegenwoordig hogere wiskunde. Tot dat ongeluk met de monstertruck in Haaksbergen in 2014 regelde je vergunningen op de achterkant van een sigarendoos, sindsdien is het complex geworden om binnenstedelijke evenementen te regelen. Je moet een veiligheidsplan, een crowdmanagentplan, een zorgplan en van alles voor elkaar hebben: allemaal een enorme hoeveelheid werk. Ik heb het geluk dat ik daarvoor betaald word.’’

Volgens Ten Bosch zijn evenementen behalve ingewikkelder ook prijziger geworden. ,,Vandaar dat sommige evenementen een jaartje overslaan of helemaal opgeheven worden. Daarom begrijp ik dat het Bevrijdingsfestival entree wilde heffen.’’

Hij begrijpt ook dat de organisatie van Bommen Berend het zwaar heeft. ,,Het zijn vrijwilligers, die mensen moet je koesteren. Naast die bevlogen vrijwilligers moet een professional staan die verantwoordelijk is voor de programmering, de veiligheid en de subsidieaanvragen.’’

De vraag is wie zo’n professional betaalt. Volksvermaken krijgt jaarlijks subsidie van de gemeente Groningen waarmee onder meer de kermis en de vuurwerkshow betaald wordt. Voorzitter Stapensea sprak donderdag met burgemeester Koen Schuiling over de wankele staat van het 28 augustus-feest. Volgens haar wil hij wel meedenken, maar is er geen sprake van dat de gemeente een externe evenementenorganisator voor Bommen Berend inhuurt.

Detail: de gemeente Groningen heeft wel een vacature openstaan voor de functie van een beleidsadviseur/strateeg Evenementen die ‘het verschil in de bruisende stad Groningen komt maken en de gemeente verrijkt met zijn of haar passie voor evenementen’ tegen een salaris van 4781 tot 6470 euro per maand.

Stapensea heeft ook goed nieuws. De kermis keert komende 28 augustus terug. Afgelopen editie ging daar een streep door vanwege de herinrichting van de Grote Markt. Ook is het de bedoeling de succesvolle Groote Maaltijd uit te breiden zodat 1000 of misschien 1500 bezoekers samen eten in de Akerk of aan lange tafels op de Vismarkt.

Volgens haar is het idee om het feest compacter te maken, binnenstadsondernemers bij de organisatie te betrekken en de samenwerking te zoeken met festival Noorderzon dat in augustus wel drommen mensen trekt.

Samenwerking zoeken is essentieel, zegt directeur Paul Grimmius (42) van nachtclub Paradigm die zetelt op het voormalige Suikerunieterrein en die feesten en festivals rond house, techno en kunst organiseert. Hij stond ook aan de wieg van festival Suikerbrij dat afgelopen september z’n eerste editie beleefde. Ondanks dat het 30 graden was, kwamen er 5000 mensen op af. Grimmius’ geheim? ,,Het festival bood een inkijkje op het Suikerunieterrein. Alle ondernemers die hier zitten, werkten mee: ze maakten of een programma of gaven geld.’’

Volgens hem is dat de essentie van een volksfeest. ,,Je moet Bommen Berend teruggeven aan de stad. Vraag aan de ondernemers, de studentenverenigingen en de bevolking wat ze willen, dan krijgt zo’n feest z’n ziel terug. Het moet gedragen worden door de hele stad.’’

Die gemeenschapszin is waar het om draait, zegt ook Sander ten Bosch. ,,Je wilt je vrienden en andere mensen ontmoeten en er moet leukigheid zijn: de kermis is natuurlijk een magneet, net als het vuurwerk. Als de mensen die daar op afkomen eenmaal in de stad zijn, willen ze meer vertier. Denk aan poppodia, verhalenvertellers, cultuur en ook de gekkigheid die Bommen Berend vroeger had zoals de drakenrace en de kelnerrace. Je moet de binnenstadsondernemers koppelen aan Bommen Berend, ze erbij betrekken, dan sta je schouder aan schouder en gebeurt er overal wat.’’

Volgens hem is Bommen Berend een sterke naam. ,,Als ik Volksvermaken was zou ik het feest analyseren en opnieuw opbouwen. En dan zou ik naar de gemeente stappen. Die moet gas geven, de geldkraan openzetten en Bommen Berend laten herleven.’’