De kritiek op volksfeest Groningens Ontzet op 28 augustus zwelt aan. Voorzitter Karina Stapensea van de Koninklijke Vereeniging voor Volksvermaken, die het feest organiseert, heeft geen kant en klare oplossing. ,,Het is moeilijk om het tij te keren.’’
Afgelopen dinsdag had Karina Stapensea (53) even een dag niks. Het was de dag na 28 augustus, sinds jaar en dag een feestdag in de stad Groningen, waarvan de organisatie in handen is van Volksvermaken.
Stapensea was als kersverse voorzitter van Volksvermaken uitgeteld. Niet alleen had ze vier dagen Groningens Ontzet in de benen: de afgelopen maanden was ze naast haar fulltime baan voortdurend met de invulling van het feest bezig geweest. In juni ging ze twee weken op vakantie - precies op dat moment werd duidelijk dat er daadwerkelijk een streep door de kermis op de Grote Markt ging. Weg vakantie.
Ze zucht. Nee, ze heeft geen spijt dat ze een half jaar geleden ‘ja’ heeft gezegd tegen het voorzitterschap van Volksvermaken: een club vrijwilligers waarbij ze al jarenlang betrokken is, een club ook die ze bijzonder noemt. Wel is het een klus, zegt ze, om een feest op poten te zetten voor de hele stad terwijl het onduidelijk is waar de bevolking voor te porren is. ,,Waarvoor gaat de Groninger de binnenstad in op 28 augustus?’’, vraagt ze zich af.
Het Groningse volksfeest op 28 augustus is niet meer wat het geweest is, klinkt het alom. Dat zou een goed teken kunnen zijn, want in een veranderende wereld past geen volksfeest dat jaar in jaar uit volgens hetzelfde recept wordt uitgerold.
Maar er is iets loos met 28 augustus, de klad zit erin, vaste evenementen worden afgeschaft, ervoor in de plaats komt niets en afgelopen editie was in de binnenstad nauwelijks te merken dat het dé jaarlijkse feestdag van Groningen was. Op een doorsnee zaterdag valt er meer te beleven.
Stapensea knikt, maar nuanceert dat beeld ook. ,,De problemen waar we tegenaan lopen, kennen we al heel lang, maar desalniettemin gebeuren er mooie dingen. Op de Groote Maaltijd in de Akerk waren 600 mensen. Dat kunnen er wel 1000 of 1500 worden. We hebben het Concours Hippique op de Drafbaan inderdaad afgeschaft. Weet je hoeveel bezoekers daar de laatste keer waren? 200. Maandag bij de paardenkeuring op de Ossenmarkt waren 500 mensen! RadioNL op de Vismarkt trok 6000 mensen en de afsluitende vuurwerkshow was ook mooi en drukbezocht.’’
Er klinken geluiden dat het vuurwerk wordt afgeschaft.
,,Zo lang we geen harde ‘nee’ hebben van de gemeente gaan we ermee door. Er is geen beleid op vuurwerk en zo lang dat er niet is, kunnen wij het vuurwerk gewoon laten doorgaan.’’
Het feest hangt natuurlijk niet af van het wel of niet doorgaan van het vuurwerk. Wat is feitelijk het probleem van 28 augustus?
,,Het is voor ons als Volksvermaken lastig om de gemeente mee te krijgen, om de horeca mee te krijgen, de Groningse ondernemers, de marktkooplieden. Het is moeilijk en ingewikkeld om alles rond te krijgen. De gemeente moet ons meer gaan ondersteunen en wil dat ook wel, maar de maatschappij is ingewikkelder geworden dan pakweg 22 jaar geleden toen ik kennismaakte met Volksvermaken.’’
Karina Stapensea
Stapensea groeide op in het Friese dorp Giekerk waar eens in de zoveel jaar de floriade werd gehouden: elke straat zorgde voor een met bloemen versierde wagen die in optocht door het dorp trokken. Het gros van de dorpelingen was erbij betrokken: als helpende hand bij de versierde wagens of desnoods alleen als publiek. Toevalligerwijs woont Stapensea nu in Eelde waar het bloemencorso óók een verbindende factor is.
Ze werd 22 jaar geleden gevraagd om bestuursassistent van Volksvermaken te worden. En dat leek haar wel wat. Het sloot aan bij haar werk als directiesecretaresse. Ze woonde weliswaar al jaren in Groningen, maar was niet bekend met het feestgedruis op 28 augustus.
Wat trof u aan die eerste keer op Groningens Ontzet, toen u net bij Volksvermaken hoorde?
,,Ik was vol verwondering over de drukte, ik wist niet dat er zo veel mensen op 28 augustus afkwamen. En het was niet alleen druk bij de festiviteiten op de Drafbaan, de kermis en bij het vuurwerk; ook in de horeca leefde het feest. Ik vond het overal druk. En ik herinner me de kelnersrace in de Kromme Elleboog.’’
Wat trof u aan toen u kennismaakte met Volksvermaken?
,,Een vereniging die ik niet kende en die tradities hoog in het vaandel heeft staan. Ze hebben strakke normen en waarden. Zo doen wij dat, hoorde ik geregeld. En zo was het in die tijd ook.’’
Waaruit bleken die normen en waarden?
,,Uit de kledingvoorschriften bijvoorbeeld. De heren van Volksvermaken treden in zwart jacquet naar buiten, hun echtgenotes dragen iets chics met een hoedje. Ik wist dat niet, die eerste keer en werd daar op aangesproken. Vanaf dat moment kocht ik elk jaar iets nieuws, maar na zes jaar vond ik het welletjes en heb ik ook een jacquet laten maken.’’
U bent nu voorzitter, maar Volksvermaken staat ook wel een beetje bekend als een ouderwets mannenbolwerk.
,,Ja, dat vond ik wel bijzonder toen ik Volksvermaken leerde kennen. Een heel evenement werd neergezet door vrijwilligers met een vanzelfsprekend netwerk. Jarenlang bleef dat werken, de notabelen in Volksvermaken kenden altijd wel iemand die dingen kon regelen, maar de tijd heeft ons ingehaald. Het gemak is weg: we kunnen niet meer iets regelen via onze bekenden bij de groothandel of bij Albert Heijn. We moeten nu het hoofdkantoor bellen.’’
Is het misschien zo dat de tijden zijn veranderd en Volksvermaken niet is mee veranderd?
,,Nou, we hebben ook wel enkele jonge mensen binnen onze gelederen, maar er is inderdaad te weinig vernieuwing. Wij kampen net als elke vereniging met een tekort aan vrijwilligers.’’
Heeft u enig idee wanneer de klad in het feest is gekomen?
,,Niet echt. Wat een probleem is, is dat wij als Volksvermaken een imagoprobleem hebben. Bram Hulzebos heeft een column over ons geschreven en ik snapte dat hij ons zo ziet, dat heel Groningen ons ziet als een stel witte ouwe mannen in een jacquet en met een hoed op. De werkelijkheid is dat Volksvermaken het feest al die jaren heeft georganiseerd en bij zo’n organisatie komt heel veel kijken. Wanneer dat lastiger is geworden, weet ik niet, maar feit is wel dat we een omslag moeten maken naar de huidige tijd.’’
Hoe zou het tij te keren zijn?
,,Wij staan overal voor open. Wat wil de jeugd? We krijgen natuurlijk commentaar, maar we vragen de Groninger om méé te denken. En ja: er zítten hiaten in het programma, we hádden alle festiviteiten op één dag moeten houden, we moeten de samenwerking zoeken met de grote organisaties in de stad. Het tij keren is moeilijk, hoor.’’
Stemt het jullie treurig?
,,Ja, zeker ook omdat we er zo veel tijd en energie in steken. We zitten in een vacuüm. Wat kunnen we eraan doen dat 28 augustus weer een bruisend feest wordt? Ik denk wel eens: was de Groninger maar zo trots als de Fries.’’
Misschien interesseert het de mensen domweg niet wat er in 1672 is gebeurd.
,,Ik weet het niet. Ik zou dat best willen laten onderzoeken, maar dat kost geld. Wij als Volksvermaken willen de gebeurtenissen van toen in elk geval herdenken, vieren en beleven, op traditionele wijze. Wie goeie ideeën heeft, kan mij mailen: voorzitter@volksvermakengroningen.nl.’’
Hebben jullie overwogen de handdoek in de ring te gooien?
,,Nee, ons adagium is: Je kunt altijd nog stoppen. Dat geeft lucht.’’
Zou het helpen als 28 augustus weer een vrije dag zou zijn voor scholieren en ambtenaren?
,,Misschien, hoewel deze dag ook vaak in de vakantie valt. En de vraag is: gaan mensen op zo’n vrije dag een dagje naar Schier, het Leekstermeer of naar de binnenstad van Groningen?’’
