Steeds meer steun voor telefoonverbod op school. Arjen Lubach: 'Aandachtsgeile verslavingsbommen die ons hele onderwijs naar de tering helpen'

Hij roept al jaren om een verbod op telefoons op school. ,,Ik word dan weggezet als boomer of ik krijg om m’n oren dat zoiets betuttelend is’’, zegt onderwijsadviseur en docent Erik Meester (36).

Hij was blij dat Tweede Kamerlid René Peters van het CDA in november voorstelde om een landelijk verbod op telefoons op scholen in te stellen, net zoals in bijvoorbeeld Frankrijk, Duitsland, Engeland, Canada, India en Australië . ,,Ook zijn voorstel werd afgedaan als een proefballonnetje en ook hij werd weggezet als betuttelend, maar gelukkig heeft Peters voorstel ervoor gezorgd dat het verbod volop onderwerp van gesprek is.’’

Meester zegt dat de telefoon op school een bron van afleiding is. ,,Als dat ding trilt of oplicht, dan ben je weg uit je concentratie, die telefoon slokt al je aandacht op. Ze zijn ontworpen om zo verslavend mogelijk te zijn. Daar moet je mee leren omgaan, zeggen tegenstanders van het telefoonverbod. Dat is onzin. Mijn dochter van 7 wil elke dag pizza, patat of pannenkoeken en op haar Nintendo. Dat mag niet.’’

Zo doet hij het ook als hij college geeft. Zijn studenten op de Radboud Universiteit in Nijmegen mogen alleen pen, papier en het lesboek meenemen. Geen telefoon en geen laptop. ,,Ze kijken er wel even van op, maar ze zijn er zo aan gewend. Ik leg het ook uit, ik zeg: ik wil serieus onderwijs geven.’’

Hij heeft genoten van De Avondshow met Arjen Lubach vorige week op televisie, waarin de presentator in de rubriek En nou is het afgelopen korte metten maakt met telefoons op school. ,,Weg met dat ding’’, zegt Lubach. ,,Het zijn aandachtsgeile verslavingsbommen die ons hele onderwijs naar de tering helpen. Leerlingen worden steeds slechter in taal en rekenen, maar ondertussen laten we ze de hele dag rondlopen met een apparaat dat er álles aan doet om ze af te leiden.’’

Misschien dat Lubach, hoopt hij, het onderwerp op de politieke agenda krijgt. Daar lijkt het wel op, nu onderwijsminister Dennis Wiersma - in november samen met een meerderheid van de Kamer nog tegen het voorstel van het CDA en de PVV - ‘signalen’ heeft gehoord dat het leraren nauwelijks lukt de smartphone uit de klas te weren. Wiersma wil daarom in gesprek met onder meer scholen en staat open voor een verbod als daar grote behoefte aan is.

,,Dat zou het vak van leraar ook meteen aantrekkelijker maken’’, meent Meester.

Is de telefoon (mobiele telefoon is een hopeloos ouderwetse term) dan alleen maar slecht? Nee! Zegt Lubach. Die bejubelt de gemakken die de telefoon met zich meebrengt: nooit meer verdwalen onderweg, altijd alles kunnen opzoeken.

Ook sociaal ondernemer Ritzo ten Cate (45) uit Groningen is gek op zijn smartphone. ,,Internet is fantastisch. Je kunt altijd en overal bankieren, foto’s maken, de revolutie ontketenen. Maar het probleem is: het moet jouw instrument zijn, niet andersom.’’

Dat het wel andersom uitpakt, weet hij als geen ander. Bijna 15 jaar geleden zei een verslavingsdeskundige onomwonden tegen hem: You are hooked. ,,Ik ben echt gediagnosticeerd als smartphoneverslaafd. Sindsdien probeer ik een gezonde relatie met mijn telefoon te krijgen. Ik heb alle signalen en rooie balletjes ten teken dat ik iets had gemist op de socials uitgezet. Er worden miljoenen, zo niet miljarden euro’s tegenaan gegooid om die telefoons zo verslavend mogelijk te maken.’’

Ten Cate hield niet alleen zijn eigen verslaving tegen het licht, maar ging ook de boer op: hij deed verscheidene projecten op middelbare scholen om leerlingen te confronteren met hun telefoongedrag. ,,Ik liet ze in alle eerlijkheid naar hun schermtijd kijken. Dat varieerde van 5 tot 10 tot 12 uur of nog meer op een dag, ook ‘s avonds laat en ‘s nachts. Behalve dat het de vraag is hoe psychisch en lichamelijk gezond dat is, liet ik ze bedenken wat ze met die 70 uur per week of die 280 uur per maand konden doen. Gitaar leren spelen! Geld verdienen bij de Albert Heijn!’’

Volgens hem is het onrust, dat grijpen naar de telefoon, door kinderen, volwassenen, bejaarden. Hij heeft zichzelf geleerd om zijn concentratie te trainen, door er bewust voor te kiezen een boek te lezen, een wandeling te maken. Hij gaat dan offline. De langste periode dat hij geen smartphone op zak had? Ruim twee weken.

Het verbod, zoals Lubach bepleit, juicht hij toe. ,,Het is een statement dat bijdraagt aan een gezondere relatie met onze telefoon. We zijn zo verslaafd dat we zelfs blijven bellen en appen als we op de fiets of in de auto zitten, ook al zijn de boetes torenhoog.’’

Volgens hem kan een verbod op telefoons op scholen leiden tot een maatschappelijk debat over de telefoon. ,,De overheid moet zich er nadrukkelijk mee bemoeien, juist omdat de telefoon zo extreem verslavend is. Dat geldt niet alleen voor scholieren en studenten, maar voor iedereen. Je kunt bijna niet anders dan er verslaafd aan raken. Over drank en drugs zijn we als maatschappij ook in gesprek. Waarom dan niet over de telefoon?’’