Wat rijdt daar door de wei van Thomas (48) in Rasquert? Het is Evert de automatische grasmaaier

Er loopt een man de stal uit. In zijn hand heeft hij een koffer met plastic buisjes. Hij steekt zijn hand uit en stelt zich netjes voor. „Ik doe hier de KI”, voegt hij toe.

„Ah, de kunstmatige intelligentie”, reageert uw verslaggever. „Vanwege de zelfrijdende grasmaaier?”

De man kijkt even glazig. „Nee. De kunstmatige inseminatie.” Hij stapt in zijn bus en vertrekt.

Na deze spraakverwarring verschijnt ook boer Thomas Dijkstra ten tonele. Hij is de man die al in 2019 aangaf bij het bedrijf Lely dat hij graag wilde pionieren met automatische grasmaaiers ‘Lely Exos’. Drie jaar geleden mocht hij beginnen met de maaier, die Dijkstra liefkozend ‘Evert’ is gaan noemen.

Evert ziet eruit als een grijze VW-bus met een maaibalk eronder. Aan de zijkant staat in het klein een silhouet van een man met een zeis. Dat is gemaakt van een foto van de pake van Thomas Dijkstra. Nooit had pake – die daadwerkelijk met een zeis in de weer moest – kunnen bevroeden dat er enkele decennia later zulk futuristisch vernuft over zijn land zou hobbelen.

Twee weken geleden is de grasmaaier ontwaakt uit zijn winterslaap. Hij mag weer vrij in de wei. Dan wordt het ingekuilde gras voor koeien langzaamaan steeds meer aangevuld met vers gras. Daardoor blijven de meeste koeien jaarrond op stal. Maar wel met vers gras.

„Evert gaat ook weer naar het land”, zegt het echtpaar Dijkstra dan tegen elkaar. Of: „Evert vertoont weer kuren.” Evert is onderdeel van het gezin. Maar wel een zeer vlijtig gezinslid dat in de zomer dag en nacht doorwerkt. Via de gps weet hij precies waar hij moet maaien.

„Ik ben heel tevreden over de machine”, vertelt Dijkstra. Hij neemt plaats aan een picknicktafel voor zijn stal met 400 koeien. Als Dijkstra dagelijks vers gras voor zijn dieren zou moeten maaien, zou hij elke dag twee uur kwijt zijn. De grasmachine maait 30 hectare per jaar. De andere 70 hectare grasland maait Dijkstra met de trekker nog altijd zelf, gras om in te kuilen.

Er zijn nog meer voordelen.

Met de oorlog in Iran in het achterhoofd: maaien met een trekker kost ongeveer 6000 liter diesel per jaar. Deze elektrische maaier kost stroom, zo’n 4 kilowatt per ritje. Maar met de 2700 zonnepanelen op zijn dak is dat voor Dijkstra geen probleem.

Door vers gras met hoge voedingswaarde te voeren, kan Dijkstra ook nog eens besparen op krachtvoer voor de koeien. Daarnaast is de maaier een gewillige werknemer die geen kopjes koffie of kerstpakket behoeft. Loonwerkers zijn duur en bovendien moeilijk te krijgen.

Natuurlijk heb je aanschaf en onderhoud van de maaier. Onderaan de streep komt Dijkstra ongeveer gelijk uit. Maar wel met meer gemak.

De oogstmachine geeft ook uitdagingen. Dijkstra moet zijn elektrisch apparaat zo instellen dat het juiste weiland op het juiste moment wordt gemaaid. Maar met droogte of nattigheid kan Evert niet op pad. En als het gras heel hard groeit kan het apparaat de 30 hectare bijna niet aan.

Terwijl Dijkstra het vertelt klinkt het kenmerkende ‘piet’ van een scholekster door de lucht. Hoe zit het eigenlijk met de nestjes van weidevogels? Op een gewone trekker kan de boer zelf zien waar vogels opvliegen en waar hij dus even moet uitkijken. Maait Evert er gewoon overheen?

„We gaan nog altijd wel twee keer per week een uur het land in om te kijken of er nestjes zijn”, zegt Dijkstra. „Als we nestjes zien, dan kunnen de coördinaten in de gps van de maaier ingevuld worden. Dan slaat hij dat stukje over. Maar dan moeten we het wel net zien, zo eerlijk moet ik ook zijn.”

Kuikens of reeën kunnen wel wegkomen als de grasmaaier nadert. Hij rijdt slechts 3 kilometer per uur. Ter vergelijking: een maaiende trekker rijdt 10 kilometer.

In heel Nederland draaien er 25 machines van Lely Exos. De medewerkers werken al tien jaar aan deze machines en bieden een 24-uursstoringsservice: als het apparaat uitvalt in de wei, kunnen ze hem op afstand weer op weg helpen. De boer kan de volgorde van de weilanden kiezen, hoeveel gras er gemaaid moet worden en of de oogstmachine ook moet bemesten. Andere wijzigingen – zoals de coördinaten van een nestje met weidevogeleieren – moeten ze op het hoofdkantoor van Lely in Maassluis invoeren.

Er is inmiddels veel belangstelling bij het bedrijf, dus er zullen nog veel maaiers bijkomen in de toekomst. Maar voor nu is het nog een ongewoon gezicht. Soms komen er oudere mensen langs het hek naar de machine turen. „Waar zit de chauffeur?”, vragen ze dan aan Dijkstra.

De melkveehouder verwacht wel dat we zulke maaimachines veel meer gaan zien. Sowieso gaan we steeds meer automatisering zien op de boerderij. Collega-boer Thijs Neutel uit Saaksum gebruikt naast automatische grasmaaiers ook automatische voerrobots. Dijkstra verwacht dat die er bij hem in de toekomst ook nog wel gaan rondrijden. „Het gaat snel. Dertig jaar geleden was zo’n machine nog ondenkbaar.”