College Emmen door het stof om blunder met erfgoed Oranjedorp. 'We hebben de plank misgeslagen. Excuses daarvoor'

In de week voor Koningsdag in Emmen is Oranje al wat de klok slaat. Maar dat de blik plots op een politieke rel in Oranjedorp moest, daar hadden maar weinig mensen rekening mee gehouden.

Raadsleden werden donderdagavond in allerijl opgetrommeld voor een spoeddebat over gemeentelijk geblunder bij de bouw van een gigantisch distributiecentrum op het bedrijvenpark A37 bij het lintdorp langs het Oranjekanaal. Daar blijken nu archeologische bodemschatten bij omgeploegd. Doodzonde vinden archeologen die met pijn in de buik keken naar de vernielzucht.

Maar wellicht ook een politieke doodzonde omdat de gemeente Emmen wist wat zich onder de bouwgrond bevond. Het college van burgemeester en wethouders gaf toestemming voor verkoop aan een vastgoedbedrijf uit Amsterdam. Uit onthullende informatie, opgeduikeld door omwonenden en gepubliceerd door onderzoeksjournalisten van Zembla, bleek dat het college de gemeenteraad onvoldoende heeft geïnformeerd bij het besluit tot verkoop van grond.

Van tevoren gonsde het donderdag in de wandelgangen. Zou het de laatste avond in functie worden van verantwoordelijk wethouder René van der Weide? Die leek op de schopstoel te zitten door de graafaffaire. Maar Van der Weide wist van geen wijken en vocht donderdag voor zijn zaak.

Hij koos er daarbij voor om het dossier zeer gedetailleerd uit de te doeken te doen, maar wist ook wel dat hij eerst grondig door het stof moest. Dat hij en zijn collega wethouders willens en wetens de regels hadden overtreden, dat pikte hij niet. „Hier is geen opzet in het spel. We hebben te goeder trouw gehandeld en regelgeving niet bewust genegeerd. Maar er is wel veel niet goed gegaan.’’

Het boetekleed ging vooral aan over de handelwijze nadat volgens Van der Weide in oktober 2023 de bouw niet meer kon worden tegenhouden omdat alle bezwaren uit de buurt waren gestaakt. Oranjedorpers verzetten zich in de maanden daarvoor lokaal tegen de blokkendoos van 14 meter hoog en 400 meter lang pal voor hun huis, maar kregen bij de gemeentelijke bezwaarcommissie geen gelijk en werden uiteindelijk afgekocht met smartengeld door het vastgoedbedrijf dat de grond kocht.

Van der Weide: „De afronding en communicatie is op een foute manier gegaan. We hebben de impact onderschat. Daar hebben we de plank echt misgeslagen. Dat hadden we anders moeten doen. Met de kennis van nu hadden we u beter moeten informeren. Nogmaals excuses daarvoor.”

De wethouder was naar eigen zeggen in de veronderstelling dat meer archeologisch onderzoek niet nodig was omdat er al eerder gebouwd was op het bedrijvenpark . „Achteraf was dat een foute inschatting en een foute aanname.”

Ook zijn collega voor economische zaken Guido Rink (PvdA) gooide er nog een sorry bovenop richting raadsleden en een publieke tribune vol omwonenden, die de mea culpa’s als weinig oprecht betitelden.

Wethouder Dewy Leal (Wakker Emmen) noemde de gang van zaken ‘ontzettend treurig’. Zij is als wethouder cultuur ook werkgever van de gemeentelijke archeoloog. „Er is een belangrijke vindplaats vernietigd en daar zijn we zeker niet trots op. Dat doet zeer. Ook bij onze archeoloog. We zijn hierdoor scherper en bewuster geworden rondom archeologie’’, stelde ze.

Het ruimhartige ge-sorry werd weliswaar geaccepteerd door de meeste raadsleden, maar voor de lokale politici is het boek daarmee niet gesloten. Zij hekelen juist de acties van het college in de maanden ervoor.

Wethouder Van der Weide kreeg, zoals vooraf verwacht, een individuele motie van wantrouwen aan zijn broek van HvE, D66, SP en GL. Die kreeg bij lange na geen steun van de meerderheid van de raad. Een zogenaamde motie van treurnis tegen burgemeester en alle wethouders kreeg meer voorstemmers, namelijk alle raadsleden uit de oppositie, maar ook dat was geen meerderheid.

Burgemeester Eric van Oosterhout stelde namens zijn collega’s dat het besluit voor de bouw een collectief besluit was van hem en alle wethouders. ,,Als u daarom nu het vertrouwen opzegt in wethouder Van der Weide doet u dat in ons allemaal.’’ Van der Weide reageerde op zijn inzet: „Ik zit hier niet voor niets vanavond. Op het moment dat we geen verhaal meer hebben dan had u een ander verhaal gehoord. Wij hebben er nog vertrouwen in met elkaar.’’

,,Dit is een cruciaal moment in de geschiedenis van de gemeente Emmen. Het maken van een fout is niet erg, zeg ik altijd tegen mijn kinderen. We zijn allemaal mensen en maken allemaal kleine en grote fouten. Maar zeg het en erken het’’, stelde aanstichter van de spoedbijeenkomst Robart de Jong (Hart voor Emmen).

„De handelwijze van deze archeologisch ramp is een schoffering en belediging van de gemeenteraad en dus voor alle inwoners van de gemeente’’, vervolgde SP’er Marc Kuiper. Zijn ChristenUnie-collega Roy Pruisscher heeft naar eigen zeggen met klapperende oren de podcast van Zembla beluisterd. ,,Die was echt onthutsend.’’

Joey Koops van D66 noemde de situatie een monumentale fout. ,,Het college heeft het gebied plat gebulldozerd voor een grote lelijke blokkendoos van het grootbedrijf. Waarom zijn we in vredesnaam niet beter geïnformeerd?’’ Bernadette van der Woude (GL) was naar eigen zeggen eerst boos en daarna vooral verdrietig. ,,Onze bewoners moeten zich altijd aan regels houden, maar u schuift ze zelf naar eigen goeddunken opzij.’’