Woede over verwoesting erfgoed bij Oranjedorp. Spoeddebat, motie van wantrouwen en Kamervragen. 'Maar het blijft voorgoed vernietigd'

De handelwijze van Emmen is een politieke doodzonde, stellen deskundigen en lokale en landelijke politici. De gemeenteraad van Emmen komt morgen met spoed bij elkaar over de kwestie. De aanvragers van het debat spreken over een zeer ernstige situatie. Ook zal de positie van wethouder René van der Weide (Wakker Emmen) ter sprake komen. Die verdedigde de afgelopen jaren de komst van het distributiecentrum en is namens Emmen verantwoordelijk bestuurder voor de bouwprocedure.

Tweede Kamerlid Sandra Beckerman (SP), zelf archeologe, vraagt in Kamervragen om een tik op de vingers van de gemeente. Hoe de politiek ook zal afrekenen met de veroorzakers van de blunder, de unieke vindplaats bij het bedrijvenpark A37 ter hoogte van Oranjedorp komt er niet mee terug.

Op oeroude veengrond wordt op dit moment de laatste hand gelegd aan de kolos voor opslag van supermarkten. Het distributiecentrum is 15 meter en 400 meter lang: de totale oppervlakte 60.000 vierkante meter. Hier jaagden, leefden en verzamelden duizenden jaren al verre voorouders. Hun boedel en jachttuig, zoals duizenden bewerkte vuursteentjes, zijn naar verwachting goed bewaard gebleven in de oude veenlaag. Deskundigen spreken van het Nederlandse Pompeï. En dan is er ook nog eens een pingoruïne, een ronde krater met opgedroogd smeltwater, ontdekt.

De gemeente Emmen en ontwikkelaar Solidiam waren op de hoogte van de potentiële bodemschatten onder de veengrond, maar kozen ervoor om de bouw toch door te zetten. Er ontstond onderling gesteggel over verder onderzoek. De gemeente overtrad haar eigen spelregels en schond internationale archeologische afspraken. Emmen blunderde bovendien door onterecht het sein ‘bouwrijp’ af te geven aan de ontwikkelaar, zo blijkt uit het uitgebreide onderzoek van Zembla.

Bezwaarmakers uit Oranjedorp kregen ondertussen geen voet aan de grond en werden stuk voor stuk afgekocht door het vastgoedbedrijf. Nu de bouw in een vergevorderdstadium zit komt een reeks aan fouten in de procedure aan het licht.

Te laat om de boel te herstellen. Te laat ook om de bouw te staken, zo lijkt het nu. Archeologen kijken vol afschuw naar Emmen, deskundigen spreken van onbegrijpelijke acties en het vogelvrij verklaren van de archeologie.

„They paved paradise and put up a parking lot’’, citeert Kamerlid Beckerman ietwat wrang zangeres Joni Mitchell. ,,Dit doet echt pijn. Emmen heeft een unieke vindplaats willens en wetens opgeofferd voor een monsterlijk groot distributiecentrum.’’

De socialiste wil van het kabinet weten welke stappen er gezet kunnen worden richting de gemeente. „Kan het vernielen van de vindplaats strafrechtelijk worden vervolgd als economisch delict?”, vraagt Beckerman zich af. Ook wil ze weten of bij wijze van ‘straf’ de gemeente kan worden gedwongen meer te investeren in archeologie om zo te leren van de fouten bij Oranjedorp.

Ook lokale politici vinden dat de onthullingen gevolgen moeten hebben. Raadslid Robart de Jong (Hart voor Emmen) zinspeelt op een motie van wantrouwen voor wethouder Van der Weide en wil nog een zwaarder middel van stal halen: een raadsenquête. Dat is een soort lokale parlementaire enquête waarbij verantwoordelijken onder ede kunnen worden verhoord.

De Jong heeft samen met D66, SP, GroenLinks, ChristenUnie en 50PLUS met succes een spoeddebat aangevraagd voor donderdagavond. ,,Het niet informeren en betrekken van de gemeenteraad bij een dergelijk belangrijk besluit is een ernstige zaak, die raakt aan de fundamenten van ons democratisch bestel’’, stellen de aanvragers. ,,Het spoeddebat is van essentieel belang om het vertrouwen van onze inwoners in het bestuur te herstellen en om de integriteit van het besluitvormingsproces te waarborgen’’, vinden de politici.