Politieke heethoofden en gele kaart voor de wethouders. Waarom staat de gemeenteraad van Emmen plots onder hoogspanning?

Op het bedrijvenpark langs de A37 verrijst straks een grote blokkendoos van 14 meter hoog en 400 meter lang. Bepaald geen prettig vooruitzicht voor omwonenden, maar een noodzakelijke boost voor de lokale werkgelegenheid volgens burgemeester en wethouders van Emmen.

De discussie erover bleek een confrontatie tussen de bestuurlijke wereld op het gemeentehuis en de echte wereld van boze betrokkenen. Buren van het bouwwerk zijn ziedend op het gemeentebestuur over krakkemikkige inspraak en lieten dat twee weken geleden blijken door in te spreken in de raadzaal. Raadsleden grepen die boosheid dinsdagavond dankbaar aan om een appeltje te schillen met de wethouders.

Het script is vergelijkbaar met recente hete hangijzers zoals de NAM-plannen met waterinjectie in Schoonebeek en de opvang van daklozen bij het dorp Westenesch.

,,Gaat dit nou heel lekker? Nou, niet bepaald’’, vatte ChristenUnie voorman Roy Pruisscher het optreden van het college en het debat in de gemeenteraad samen. ,,We zien een totaal andere beleving aan de bestuurlijke kant dan aan de kant van de inwoners.’’

Inwoners van Oranjedorp knikten achter hem op de publieke tribune. Pruisscher is nog mild in zijn kritiek. Maar dat zelfs bij de brave borst uit de raad het krediet van de wethouders opraakt, lijkt veelzeggend.

Lokaal deelt grootmacht Wakker Emmen de lakens uit dankzij een alles verplettende verkiezingsoverwinning vorig jaar. Met vijftien zetels is het een van de grootste politieke fracties in Nederland. Samen met tweede partij PvdA vormen ze een coalitie. De oppositie bestaat uit een ratjetoe van kleine fracties van uiterst links tot ver rechts. Die versplintering leek op voorhand een handicap om een vuist te maken, maar blijkt de laatste wekeneffectief in kritiek op de macht. De aanval op het Wakker Emmen/PvdA-bewind komt namelijk plots van alle kanten.

,,Een opeenstapeling van missers door overhaaste beslissingen’’, stelt GroenLinks van de ene kant. ,,De propagandamachine staat aan, maar het echte contact met inwoners loopt spaak en de reflectie ontbreekt’’, zegt de VVD van de andere zijde. ,,De frustratie en boosheid druipt hier van de tribune. U buigt voor het grootbedrijf’’, klinkt het uit het midden vanuit D66. ,,Het college lijkt wel een andere taal te spreken. De antenne staat totaal verkeerd afgesteld’’, luidt de aanval van het CDA.

De kritiek moet vooral Wakker Emmen raken. De partij werd groot door onmin in de samenleving te signaleren en onachtzame bestuurders daarmee te confronteren. Zowel in de rol als kritische buitenstaander als later in die van betrouwbare insider op het pluche leek de partij zijn weg te vinden. Maar wie lang aan de knoppen zit kan uit luxe ook sluipenderwijs het bestuurlijke fingerspitzengefühl verliezen, en de hechte band met dorpen en wijken laten verslonzen.

Dat gevaar zien de lokalen zelf niet. Wethouder en partijvoorman René van der Weide heeft de partijtouwtjes nog stevig in handen. Bij kritiek uit samenleving of politiek hanteert hij twee tactieken. Zo ook in het Oranjedorp-debat. Meestal slaagt hij hierin door met uitputtende en gedetailleerde betogen waarmee hij zowel raadsleden als publiek verbaal murw beukt. Het is een talent van de ervaren en geslepen dertiger.

Als dat onverhoopt een keer niet werkt, kiest hij voor de tegenaanval. Dat deed hij dinsdag ook. ,,Per jaar passeren hier meer dan duizend vergunningsaanvragen, tientallen bestemmingsplannen en tig projecten in de openbare ruimte. Soms gaat het algemeen belang boven iets wat iemand niet voor de eigen deur wil. Ik heb er heel veel moeite mee dat partijen selectief voorbeelden aanhalen en die tot norm stellen. Er gaat juist veel goed in Emmen.’’

Van der Weide kreeg bij zijn repliek aan de oppositie hulp uit verwachte hoek van partijgenoot en fractievoorzitter Leo Hoogenberg. ,,Ik krijg thuis ook niet altijd gelijk. Je zin niet krijgen heeft niets met communicatie te maken. Een gele kaart geven als iets je niet aanstaat gaat veel te ver.’’

Die gele kaart kwam dinsdagavond laat in de vorm van een ‘motie van treurnis’, uit de koker van nieuwe lokale partij Hart voor Emmen. Die waarschuwing voor de heersende bestuurscultuur kreeg steun van vijf andere politieke partijen. Van natuurlijke tegenstanders van de zittende macht zoals PVV en SP maar ook van voormalig bestuurderspartij CDA.

Burgemeester Eric van Oosterhout moest de meubelen redden door als voorzitter van zowel het college als de gemeenteraad zalvende woorden te spreken. ,,We komen er niet met het verwijt ‘je communiceert niet goed’. Daar beginnen de meeste echtscheidingen mee.’’

Hij schrijft binnenkort een uitnodiging uit voor een therapeutische sessie met raadsleden en wethouders om te praten over toon, timing en belangen bij belangrijke dossiers. Dat doen ze in Emmen wel vaker als het pittig wordt. Scherpe schermutselingen op grote zaken achter de schermen verplaatsen kan wellicht onderling vertrouwen helen, voor herstel van vertrouwen tussen volk en vertegenwoordiging is openheid noodzakelijk.

Het distributiecentrum bij Oranjedorp bleek slechts een nieuw strijdperk in verhitte verhoudingen. De afgegeven vergunning blijft geldig. De gevel krijgt een ander likje verf en het pand wordt vijf meter naar achteren opgeschoven. De wethouders nodigen de bewoners uit om mee te praten over hoe het distributiecentrum te bedekken door bosschages. Voor dat vervolgoverleg voelden de Oranjedorpers maar weinig.