Kaakchirurg Willem uit Assen trekt regelmatig compleet gebit bij twintigers. ‘Dan denk ik: is dit echt nodig?’

Kaakchirurg Willem Nesse heeft even tijd. Maar niet te lang, want zijn volgende patiënt ligt al bijna klaar om onder narcose te gaan. Het is een 22-jarige man bij wie Nesse het complete gebit gaat trekken.

Dat is héél jong voor een „gebitsamputatie” zoals de kaakchirurg het trekken van alle tanden en kiezen noemt. Maar dat twintigers en dertigers zich bij hem melden voor het leegmaken van hun mond is geen uitzondering. Nesse doet dat met pijn in het hart. „Ik denk heel vaak: is dit echt nodig?”.

Het antwoord daarop ligt genuanceerd. Zijn patiënten hebben vaak echt heel veel kiespijn. „Wie dat wel eens heeft gehad, weet hoe belangrijk het is dat er dan getrokken kan worden, voor als het niet anders kan.” Het probleem in heel veel gevallen is dat het wel degelijk anders had gekund: „Ik zie dat patiënten kiezen voor een complete gebitsamputatie omdat ze geen geld hebben voor een renovatie van hun gebit.”

De keus om te trekken is dan snel gemaakt. Het gevolg is dat de jongeren de rest van hun leven met een kunstgebit moeten leven. „’Mijn ouders hebben ook al heel lang een kunstgebit, dat gaat prima’, hoor ik ze dan zeggen. Maar twee van die stukken plastic in je mond zijn nooit zo gezond als je eigen tanden en kiezen”, zegt Nesse. „Je kaak krimpt en later krijg je er vaak alsnog last van. Met je eigen gebit kun je veel beter onbewerkt voedsel kauwen. Bij een gezond lijf hoort een gezond gebit en andersom.”

Het schort bij veel mensen aan kennis over het belang van goede mondgezondheid, constateert de kaakchirurg. Uit een rapport van het RIVM kwam eerder deze week naar voren dat mensen met een hoger inkomen veel vaker naar de tandarts gaan dan mensen met een laag inkomen. Hoe meer armoede, hoe vaker een slecht gebit.

Het is wat Nesse ook dagelijks ziet in zijn behandelkamers. Wat daarbij versterkend werkt, is dat behandelingen bij de tandarts voor volwassenen niet worden vergoed door de basisverzekering. Maar het trekken van tanden en kiezen kost je alleen het eigen risico. Veel van zijn patiënten hebben ook allerlei andere gezondheidsproblemen en dat eigen risico van 385 euro dus allang opgemaakt.

„Het is enerzijds heel goed dat het gratis is”, zegt Nesse. „Want stel je eens voor dat iemand zonder geld rondloopt met een gebit vol rotte kiezen en abcessen. Dat is potentieel levensbedreigend en dus heel goed dat er geen financiële drempel bestaat om je er van af te laten helpen.”

Maar in verreweg de meeste gevallen die hij op zijn stoel krijgt is er sprake van een grijs gebied. Dan zijn er zeker grote gebitsproblemen, maar met veel inzet van de tandarts kan het gebit grotendeels hersteld worden. Om financiële redenen wordt er niet voor gekozen.

„Repareren wordt nauwelijks vergoed, trekken wél. Dat is een perverse prikkel. Daardoor staat er als het ware een premie op mensen tandeloos maken. En dat stoort me mateloos”, zegt Nesse. „De groep met de slechtste mondgezondheid ervaart óók de hoogste drempel om zorg te zoeken. Mensen met een laag inkomen moeten gewoon makkelijker toegang krijgen tot mondzorg.”

Steeds meer politieke partijen vinden dat het tijd is om de mondzorg in het basispakket te krijgen. „Hoe het moet, laat ik in het midden”, zegt Nesse. „Maar het is duidelijk er veel meer werk moet worden gemaakt van preventie. Dat bekend wordt hoe belangrijk het is om goed voor je gebit te zorgen, dat naar de mondhygiënist en tandarts gaan niet eng is maar heel verstandig en dat je als jongere echt geen kunstgebit moet ambiëren.”