Filmmakers Alexander Roux en Ayan Egal uit Groningen voor de oude Camera-bioscoop, waar hun film binnenkort wordt vertoond. Foto: Nienke Maat
De triggerwaarschuwing van het Nederlands Film Festival liegt er niet om: homofobie, haatdragend taalgebruik, racisme. ‘Koud water’ van de Groningse filmmakers Ayan Egal (38) en Alexander Roux (35) is een rauwe film over Groningse voetbalhooligans. Maar: ‘We wilden kijken hoe we de boze mannen ook weer mens kunnen maken.’
Ze waren al bezig met de film Koud water vóór het voor FC Groningen rampzalige seizoen 2022/2023, toen wedstrijden werden stilgelegd wegens zich misdragende supporters. En de film gaat ongeveer een week na heftige, politiek gekleurde rellen in Den Haag met hooligans in première. De actualiteit lijkt de Groningse filmmakers Ayan Egal (38) en Alexander Roux (35) in te halen.
Hun 15 minuten durende film over Groningse hooligans werd geselecteerd voor het Nederlands Film Festival (NFF) in Utrecht. Dat betekent dat hij daar, samen met 28 andere films, in première gaat. Daarna werd ook nog eens bekend dat de jury de film uitriep tot een van de drie genomineerden voor de NFF Debuutcompetitie voor beginnende, getalenteerde makers. De uitreiking is op maandag 29 september.
De winnaar van de Debuutcompetitie is tegelijkertijd winnaar van de Filmprijs van de Stad Utrecht. Dat levert onder meer een geldbedrag van 7500 euro op van de gemeente Utrecht. „We zijn blij verrast met de nominatie. Dit is onze eerste echte film, we hadden niet verwacht dat die meteen zo goed zou worden ontvangen”, zegt Egal.
Nederlands Film Festival
Koud water is vier keer te zien op het Nederlands Film Festival, dat van 26 september tot en met 3 oktober wordt gehouden in Utrecht. De film is er ook online te bekijken, zie filmfestival.nl. Naast de NFF Debuutcompetitie worden tijdens het Nederlands Film Festival de Gouden Kalveren uitgereikt voor de beste Nederlandse films, op 3 oktober. Verder worden veel nieuwe films vertoond tijdens het festival en zijn er ook andere prijzen te winnen. Zo is Alexander Roux ook genomineerd als producent door de Nederlandse Audiovisuele Producenten Alliantie voor hun jaarlijkse award die tijdens het NFF wordt uitgereikt.
Groningse hooliganvriendschap
Koud water gaat over de vrienden Raoul (Rafaël van der Ziel) en Anouar (Bakir Shawky), beiden hooligans en FC Groningen-supporters. „Ze zijn eigenlijk meer dan vrienden, ze zijn broers voor elkaar”, zegt Egal, die zich boog over scenario en regie. Waar Raoul zijn kicks haalt uit het harde, chaotische wereldje, wil Anouar op zoek naar meer dan de leegte die hij ervaart in het agressieve hooliganbestaan.
„Raoul probeert heel krampachtig vast te houden aan de relatie met zijn beste vriend. Maar hij wordt gedwongen om hem los te laten en dat trekt hij niet. Hij explodeert en gaat nog meer drinken, wordt nog agressiever. Ik vind het fascinerend dat er zoveel onuitgesproken gevoelens zijn tussen de jongens. Het is niet helemaal duidelijk wat er tussen hen speelt, er zit ook een hint naar andersoortige gevoelens dan alleen broederschap.”
Hoofdrolspelers Rafaël van der Ziel (r) en Bakir Shawky in 'Koud water'. Foto: Justin Wismeijer
Geen pottenkijkers
Egal en Roux, die elkaar niet alleen in hun productiebedrijf NakedHearts Film vonden maar ook in de liefde, deden veel research. „We hebben uitgebreide gesprekken gevoerd met fanatieke voetbalsupporters”, zegt Roux, die optrad als cinematograaf en producent. „De echte harde kern had daar geen oren naar, en ik snap ook wel dat zij geen pottenkijkers willen.”
„Maar de andere supporters hebben ons goed geholpen, ook met feedback op de eerste versie. Ze gaven aan dat we de thematiek over homoseksualiteit niet expliciet moesten maken: ‘We weten ook wel dat dit soort dingen gaande zijn, maar wanneer woke ons door de strot wordt gedrukt, dan werkt dat averechts’. Ik geloof dat het gelukt is om het heel subtiel, eerlijk en integer te benaderen.”
Scène met een groep hooligans uit de film 'Koud water'. Foto: Justin Wismeijer
‘Underdog van de filmwereld’
De film is met opzet overduidelijk in Groningen gesitueerd. „We komen allebei uit het Noorden. En wij voelen ons ook een beetje de underdog van de filmwereld”, zegt Egal. „Voor jonge mensen is er niets dat uit Groningen komt waarvan je denkt: dat is een vette film. Daar willen wij verandering in brengen.”
Er zit nog een andere drive achter het maken van Koud water: „Boze mannen, zoals hooligans, weer mens maken. Ook al zitten ze daar zelf waarschijnlijk helemaal niet op te wachten. Wij zijn ook niet hun redders of zo”, zegt Roux. „We vinden het interessant om die angst voor woede en agressie aan te kijken. Al is het alleen maar voor onszelf”, vult Egal aan.
„Om elkaar weer te zien als mens, in plaats van elkaar alleen maar kapot te veroordelen, tuig en racist en fascist te noemen tot we alleen nog maar naar elkaar staan te schreeuwen. Je hoeft geweld niet goed te praten, maar misschien mogen we de reden achter dat gedrag een beetje meer voelen. Hen iets meer vermenselijken.”
Groninger Filmdagen
Koud water is tevens de openingsfilm van de Groninger Filmdagen, van 3 tot en met 5 oktober in de oude Camera-bioscoop aan het Hereplein in Groningen. Met de Filmdagen viert de Filmvereniging Groningen het 5-jarig bestaan van de Filmclub, waarbij maandelijks filmmakers en filmliefhebbers samenkomen in het Grand Theatre in Groningen. Tijdens de Groninger Filmdagen zijn vooral films van Groningse makers te zien en zijn er gesprekken, workshops en discussies.
„Het is tevens het startschot voor de vernieuwing van het Camera-gebouw. Hier krijgt de Beeldcoalitie, een samenwerkingsverband tussen industrie, onderwijs – met name het Noorderpoort –, filmmakers en beleid, haar onderkomen. Het is de bedoeling dat hier een steeds grotere Groningse filmindustrie ontstaat”, aldus Roux. Meer info op groningerfilmdagen.nl.
Friese wortels
„We situeren onze films wel in Groningen, maar we zijn eigenlijk import-Groningers”, vertelt Ayan Egal. Ze groeide op in Leeuwarden en heeft een Somalische achtergrond. Haar partner Alexander Roux komt van oorsprong uit Drachten. Willen ze nog terug naar Friesland? „Ik zou heel graag nog eens teruggaan om een documentaire te maken over zwarte Friezen”, zegt Egal. „Ik kwam op dat idee toen Kamerlid Habtamu de Hoop werd verweten geen Fries te kunnen zijn. Daarna ebde die actualiteit weer wat weg, maar ik zou dat nog steeds mooi vinden om te maken. Knauwende zwarte Friezen zijn er zeker ook.”
